Ατομικές, χωρίς υπαλλήλους είναι οι περισσότερες επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα, κυρίως στον τομέα των υπηρεσιών. Ο μέσος ιδιοκτήτης τους είναι συνήθως άντρας πενηντάρης, που εργάζεται ακόμα και πάνω από 49 ώρες την εβδομάδα προκειμένου να «τρέξει» την επιχείρηση που του εξασφαλίζει τα προς το ζην.
Αν και οι Έλληνες διακρίνονται για την επιχειρηματικότητά τους και για το μεγάλο ποσοστό αυτοαπασχολούμενων και η οικονομία μας στηρίζεται έντονα στην οικογενειακή εργασία, εντούτοις τα τελευταία χρόνια το ποσοστό των ατομικών και μικρών επιχειρήσεων βρίσκεται σε καθοδική πορεία.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat που επεξεργάστηκε το ΚΕΠΕ, το 2025 καταγράφηκε ετήσια μείωση των αυτοαπασχολούμενων της τάξης του 9%, ενώ η πτωτική πορεία είχε ήδη ξεκινήσει από το δεύτερο εξάμηνο του 2024.
Μία από τις αιτίες που προκλήθηκε αυτή η πτώση είναι η αύξηση του διοικητικού βάρους που αντιμετωπίζουν οι αυτοαπασχολούμενοι τα τελευταία χρόνια, γεγονός που μπορεί να λειτουργεί αποτρεπτικά για τη συνέχιση ή την έναρξη ατομικής δραστηριότητας.
Τα νέα κίνητρα παραμονής στην εργασία μετά τη συνταξιοδότηση βοηθούν επίσης στην απομάκρυνση των μη μισθωτών από την κατηγορία της αυτοαπασχόλησης. Η δυνατότητα που πλέον παρέχεται σε συνταξιούχους να συνεχίζουν να εργάζονται χωρίς τους περιορισμούς που ίσχυαν στο παρελθόν οδηγεί μέρος των επαγγελματιών σε διαφορετικές επιλογές απασχόλησης.
Το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης προχώρησε πέρυσι σε μέτρα φορολογικής ελάφρυνσης για νέους αυτοαπασχολούμενους, με στόχο να ανακοπεί η πτωτική τάση και να ενισχυθεί η επιχειρηματική δραστηριότητα μικρής κλίμακας και σύμφωνα με πληροφορίες ευνοϊκές για την συγκεκριμένα κατηγορία θα είναι και οι εξαγγελίες του πρωθυπουργού στη φετινή ΔΕΘ.
Παρακάτω ο πίνακας της ΕΛΣΤΑΤ με το προφίλ των αυτοαπασχολούμενων στην Ελλάδα και την γεωγραφική κατανομή τους (στοιχεία 2023).
Το προφίλ των αυτοαπασχολούμενων στην Ελλάδα
Από την επεξεργασία των δεδομένων του συστήματος εισφορών των μη μισθωτών του ΕΦΚΑ (Ιανουάριος 2026) προκύπτουν τα ακόλουθα:
- Το πλήθος μη μισθωτών οι οποίοι υπόκεινται σε ασφαλιστικές εισφορές για τον κλάδο κύριας σύνταξης είναι 1.441.322, εκ των οποίων 241.903 μη μισθωτοί με παράλληλη μισθωτή εργασία. Από το σύνολο των μη μισθωτών, οι ελεύθεροι επαγγελματίες & αυτοαπασχολούμενοι είναι 1.067.058 και οι αγρότες 374.264.
- Η αναλογία ανδρών-γυναικών μη μισθωτών ασφαλισμένων είναι 61,7% - 38,3%.
- Η συνολική μέση ηλικία είναι 49,43 έτη. Διακρίνοντας τους μη μισθωτούς σε αυτούς με παράλληλη μισθωτή εργασία και σε αυτούς με μόνο μη μισθωτή απασχόληση, οι μεν έχουν μέση ηλικία 45,95 έτη και οι δε 50,13 έτη.
- Το 67% του συνόλου των μη μισθωτών καταβάλλει εισφορές της 1ης ασφαλιστικής κατηγορίας και το 15% της 2ης ασφαλιστικής κατηγορίας.
Ειδικότερα το 17% των ελευθέρων επαγγελματιών & αυτοαπασχολούμενων υπάγονται στην «ειδική» κατηγορία των νέων ασφαλισμένων για τα πρώτα 5 έτη ασφάλισης, με μειωμένη εισφορά και το 61% αυτών υπάγεται στην 1η ασφαλιστική κατηγορία. - Ως προς τον φορέα προέλευσης, το 62,2% των μη μισθωτών υπάγονται στην ασφάλιση του τ.ΟΑΕΕ, το 26,0% του τ.ΟΓΑ και το 10,5% του τ.ΕΤΑΑ. Καταγράφονται 566 ασφ/νοι του τ.ΕΤΑΠ-ΜΜΕ και 1.972 πωλητές λαϊκών αγορών, ενώ υπάρχουν 17.816 μη μισθωτοί με ασφάλιση σε άνω του ενός τ.ΦΚΑ.
- Ως προς την υπηκοότητα, οι Έλληνες αποτελούν το 95% του συνόλου των ασφαλισμένων. Από τους αλλοδαπούς συχνότερη χώρα προέλευσης είναι η Αλβανία, αντιπροσωπεύοντας το 32% των αλλοδαπών, και ακολουθούν η Βουλγαρία (7%), η Ρουμανία (6%) και το Ηνωμένο Βασίλειο (4%).
