Τον «κώδωνα του κινδύνου» κρούει ο Διεθνής Οργανισμός Εργασίας (ILO) για τις ασύμετρες επιπτώσεις που προκαλεί η Τεχνητή Νοημοσύνη (GenAI) στις θέσεις εργασίας των γυναικών, καθώς θεωρείται πως είναι πιο εκτεθειμένες στις τεχνολογικές εξελίξεις.
Νέα μελέτη του ILO με τίτλο «Gen AI, occupational segregation and gender equality in the world of work» δείχνει ότι οι γυναίκες εκτίθενται δυσανάλογα στην GenAI σε σύγκριση με τους άντρες, για τρεις βασικούς λόγους:
- ασχολούνται κυρίως με επαγγέλματα που είναι πιο ευάλωτα στην αυτοματοποίηση
- έχουν μικρή παρουσία σε θέσεις εργασίας που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη και τους τομείς STEM (επιστήμη, τεχνολογία, μηχανική και μαθηματικά)
- τα ίδια τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης συχνά αντικατοπτρίζουν και αναπαράγουν τις έμφυλες προκαταλήψεις που υπάρχουν στις κοινωνίες.
Τα επαγγέλματα στα οποία κυριαρχούν οι γυναίκες είναι κατά 29% πιο πιθανό να εκτεθούν στην GenAI, σε σύγκριση με εκείνα στα οποία επικρατούν οι άντρες, σύμφωνα με τη μελέτη. Η διαφορά γίνεται πιο αισθητή όταν στην «εξίσωση» μπαίνει ο παράγοντας αυτοματοποίησης. Πιο συγκεκριμένα, το 16% των γυναικοκρατούμενων επαγγελμάτων ανήκει στις κατηγορίες με τη μεγαλύτερη έκθεση, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό για τα ανδροκρατούμενα επαγγέλματα είναι μόλις 3%.
Οι κίνδυνοι αυτοί συνδέονται στενά με τον επαγγελματικό διαχωρισμό. Οι γυναίκες «πρωταγωνιστούν» σε διοικητικές, γραμματειακές και υποστηρικτικές θέσεις εργασίας και σε επαγγέλματα όπως γραμματείς, ρεσεψιονίστ, υπάλληλοι μισθοδοσίας και βοηθοί λογιστών, όπου πολλές από τις εργασίες είναι τυποποιημένες και μπορούν εύκολα να κωδικοποιηθούν, άρα διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να αντικατασταθούν από την Τεχνητή Νοημοσύνη.
Αντίθετα, οι άνδρες εκπροσωπούνται περισσότερο σε τομείς όπως οι κατασκευές, η μεταποίηση και τα χειρωνακτικά επαγγέλματα, όπου οι εργασίες είναι λιγότερο εύκολο να αυτοματοποιηθούν.
Στο 88% περίπου των χωρών που συμμετείχαν στην έρευνα, οι γυναίκες εκτίθενται περισσότερο στην AI σε σύγκριση με τους άνδρες. Σε αρκετές οικονομίες όπως στην Ελβετία, στο Ηνωμένο Βασίλειο αλλά και στις Φιλιππίνες, στην Καραϊβική και στον Ειρηνικό, περισσότερο από το 40% της απασχόλησης των γυναικών εκτίθεται στην Τεχνητή Νοημοσύνη. Συνολικά στις χώρες υψηλού εισοδήματος, το 41% των θέσεων εργασίας κινδυνεύει από τις επέλαση της AI, σε σύγκριση με τις χώρες χαμηλού εισοδήματος όπου το αντίστοιχο ποσοστό είναι 11%.
«Οι γυναίκες συγκεντρώνονται σε επαγγέλματα που είναι πιο πιθανό να εκτεθούν στην αυτοματοποίηση και παραμένουν υποεκπροσωπημένες σε θέσεις που σχετίζονται με την Τεχνητή Νοημοσύνη, αντιμετωπίζοντας υψηλότερους κινδύνους αλλά λιγότερες ευκαιρίες από αυτή την τεχνολογική μετάβαση» αναφέρεται στην μελέτη. Ενώ η GenAI αναμένεται να οδηγήσει σε αύξηση των θέσεων εργασίας σε τομείς υψηλής τεχνολογίας, οι γυναίκες παραμένουν σε μεγάλο βαθμό αποκλεισμένες από αυτές τις ευκαιρίες.
Αναπαραγωγή έμφυλων προκαταλήψεων
Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι οι τεχνολογίες σχεδιάζονται, εκπαιδεύονται και εφαρμόζονται μέσα σε ήδη υπάρχουσες κοινωνικές και οικονομικές δομές και επομένως μπορούν να αναπαράγουν προκαταλήψεις και διακρίσεις. Η υποεκπροσώπηση των γυναικών στην ανάπτυξη και υιοθέτηση της Τεχνητής Νοημοσύνης αυξάνει τον κίνδυνο δημιουργίας τεχνολογιών με έμφυλες προκαταλήψεις.
Έχει αποδειχθεί ότι συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης που εκπαιδεύονται με ελλιπή δεδομένα, μπορεί να θέτουν τις γυναίκες σε μειονεκτική θέση σε ότι αφορά διαδικασίες πρόσληψης, αποφάσεις για μισθούς, αξιολογήσεις πιστοληπτικής ικανότητας κ.α. Χωρίς κατάλληλες δικλείδες προστασίας, η AI μπορεί να ενισχύσει αυτές τις ανισότητες σε μεγάλη κλίμακα.
Επομένως, το ζητούμενο είναι να φανεί αν ο αντίκτυπος της Τεχνητής Νοημοσύνης θα παγιώσει τις υπάρχουσες ανισορροπίες ή θα αποτελέσει κινητήριο δύναμη για μεγαλύτερη εργασιακή ισότητα μεταξύ αντρών - γυναικών.
Με τη συμμετοχή κυβερνήσεων, εργοδοτών και εργαζομένων στη διαμόρφωση του τρόπου με τον οποίο η AI εισάγεται στην εργασία, η τεχνολογική αλλαγή μπορεί να υποστηρίξει την αξιοπρεπή απασχόληση και να προωθήσει ένα πιο συμπεριληπτικό επαγγελματικό μέλλον για όλους, τονίζει ο ILO στη μελέτη του.
