Με γνώμονα τη διευκόλυνση επέκτασης των Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας ώστε περισσότεροι εργαζόμενοι να προστατεύονται από αυτές και απώτερο στόχο αυξήσεις σε μισθούς και παροχές μέσω της επαναφοράς της πλήρους μετενέργειας, τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση το σχέδιο νόμου για την «Εθνική Κοινωνική Συμφωνία».
«Η Εθνική Κοινωνική Συμφωνία σηματοδοτεί την έναρξη μιας νέας εποχής για τις συλλογικές συμβάσεις εργασίας. Η συμφωνία αυτή οδηγεί σε περισσότερες και ευκολότερα επεκτάσιμες συλλογικές συμβάσεις, μέσω των οποίων οι εργαζόμενοι θα δουν υψηλότερους μισθούς και θα εργάζονται με καλύτερους όρους και με υψηλότερη προστασία, οι επιχειρήσεις θα απολαμβάνουν μεγαλύτερη σταθερότητα και όλη η αγορά εργασίας θα ρυθμίζεται από σαφείς κανόνες» δήλωσε η υπουργός Εργασίας, Νίκη Κεραμέως.
Η βασικότερη ρύθμιση του νομοσχεδίου έχει να κάνει με την επαναφορά της μετενέργειας όλων των κανονιστικών όρων των συλλογικών συμβάσεων εργασίας.
Η μετενέργεια είναι ένας θεσμός που συμπληρώνει και ενισχύει τον ρυθμιστικό ρόλο των συλλογικών συμβάσεων εργασίας. Σκοπός της είναι να μην παραμένουν οι εργαζόμενοι που δεσμεύονται ήδη από συλλογικές συμβάσεις εργασίας που έληξαν χωρίς προστασία, μέχρις ότου προκύψει μία νέα συλλογική ή ατομική ρύθμιση των όρων εργασίας.
Η μετενέργεια έρχεται να προστατέψει τον εργαζόμενο από μονομερείς ενέργειες του εργοδότη κατά το ενδιάμεσο χρονικό διάστημα, μέχρις ότου οι κοινωνικοί εταίροι συνάψουν νέα συλλογική σύμβαση εργασίας ή οι συμβαλλόμενοι στην ατομική σύμβαση εργασίας ρυθμίσουν διαφορετικά από κοινού τους όρους εργασίας.
Με αυτά που ισχύουν σήμερα, μετά τη λήξη του τριμήνου (οπότε αρχίζει η φάση της μετενέργειας) ο εργοδότης οφείλει να συνεχίσει να καταβάλλει μόνο τον βασικό μισθό ή το βασικό ημερομίσθιο και τα επιδόματα ωρίμανσης, τέκνων, σπουδών και επικινδύνου εργασίας, εφόσον τα επιδόματα αυτά προβλέπονταν. Οι λοιπές παροχές της συλλογικής σύμβασης εργασίας, μισθολογικές ή άλλου είδους, δεν μετενεργούν, με συνέπεια να έχει ο εργοδότης την ευχέρεια να τις περικόπτει μονομερώς, χωρίς η περικοπή αυτή να συνιστά μονομερή βλαπτική μεταβολή των όρων εργασίας.
Με την νέα ρύθμιση, κατόπιν της τρίμηνης παράτασης ισχύος των κανονιστικών όρων των συλλογικών συμβάσεων εργασίας θα συνεχίζουν να ισχύουν όλοι οι κανονιστικοί όροι τους, μέχρι να τροποποιηθούν με νέα συλλογική ή ατομική σύμβαση εργασίας. Σημειώνεται ότι, ως κανονιστικοί νοούνται οι όροι της συλλογικής σύμβασης που επηρεάζουν τις ατομικές συμβάσεις εργασίας, καθώς και ότι η μετενέργεια έχει αόριστη διάρκεια. Επομένως, εξασφαλίζεται η πλήρης προστασία μετά την πάροδο της χρονικής διάρκειας της συλλογικής σύμβασης, ακόμη και αν δεν συναφθεί εκ νέου συλλογική σύμβαση.
Επιπλέον, προστίθεται ρητή αναφορά ότι οι κανονιστικοί όροι συλλογικής σύμβασης εργασίας εφαρμόζονται και στους εργαζόμενους που προσλαμβάνονται κατά την τρίμηνη παράταση ισχύος της συλλογικής σύμβασης.
Το νέο καθεστώς που θα εφαρμοστεί μετά την ψήφιση του νόμου, θα επιτρέπει στους εργαζόμενους να προσθέσουν στους μισθούς τους έως και 12 επιδόματα (ενδεικτικά), αντί για 4 που επιτρέπεται με το ισχύον καθεστώς της μερικής μετενέργειας. Σήμερα μετενεργούν -δηλαδή διατηρούνται- μόνο τα επιδόματα προϋπηρεσίας, σπουδών, τέκνου και ανθυγιεινής εργασίας, όταν λήγει μια συλλογική σύμβαση εργασίας και δεν ανανεώνεται. Κάθε άλλος μισθολογικός ή θεσμικός όρος παύει να ισχύει.
Με την επαναφορά της πλήρους μετενέργειας, οι εργαζόμενοι που καλύπτονται από τις 24 συλλογικές συμβάσεις που είναι σε ισχύ, θα συνεχίσουν να λαμβάνουν τους μισθούς με όλα τα επιδόματα που προβλέπει η συλλογική τους σύμβαση, δηλαδή το επίδομα γάμου, ισολογισμού, λοιπά επιδόματα, πρόσθετες άδειες, ειδικές ρυθμίσεις ωραρίου και λοιπές παροχές που σήμερα δεν δίνονται. Το ίδιο θα συμβεί και για τους εργαζόμενους που θα αρχίσουν να υπογράφουν νέες συλλογικές συμβάσεις.
Για παράδειγμα, η κλαδική σύμβαση των ηλεκτροτεχνιτών καταστημάτων που λήγει στις 31 Μαρτίου 2026, προβλέπει 7 επιδόματα. Με την επαναφορά της πλήρους μετενέργειας, αν εντός τριμήνου από τη λήξη της σύμβασης δεν υπογραφεί νέα, οι εργαζόμενοι στον κλάδο θα συνεχίσουν να λαμβάνουν τους μισθούς που προβλέπει η σύμβασή τους με το σύνολο των 7 επιδομάτων που είναι γάμου (10% στον μισθό), ειδικών εργασιών (10% στον μισθό), ειδικών συνθηκών εργασίας (10% στον μισθό), προϋπηρεσίας, τέκνων, σπουδών, και ανθυγιεινής εργασίας. Αν έμενε το καθεστώς της μερικής μετενέργειας δεν θα ήταν υποχρεωτικό να συνεχίσουν να καταβάλλονται τα επιδόματα γάμου, ειδικών εργασιών και ειδικών συνθηκών εργασίας.
Βασικοί άξονες του νομοσχεδίου
Πιο εύκολη η επέκταση των Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας (ΣΣΕ)
- Μείωση του απαιτούμενου ποσοστού κάλυψης
Σήμερα η επέκταση μίας ΣΣΕ είναι δυνατή μόνο εφόσον δεσμεύει εργοδότες που απασχολούν ποσοστό μεγαλύτερο του 50% των εργαζομένων του κλάδου ή του επαγγέλματος. Με την Εθνική Κοινωνική Συμφωνία το ποσοστό αυτό μειώνεται από 50% σε 40%. - Δημιουργείται μια νέα δυνατότητα για την επέκταση Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας.
Το ποσοτικό κριτήριο του 40% δεν θα εξετάζεται καθόλου όταν την ΣΣΕ συνυπογράφουν Εθνικοί Κοινωνικοί Εταίροι
- Δυνατότητα στη ΓΣΕΕ να μπορεί να συνάπτει ή να συνυπογράφει κλαδικές ΣΣΕ επικουρικά, εφόσον προσκληθεί από μέλος της να το κάνει, ώστε να εφαρμόζεται η νέα δυνατότητα της επέκτασης.
- Προσδιορισμός πεδίου εφαρμογής ΣΣΕ για τον εντοπισμό του πεδίου της επέκτασης με την αναφορά στο κείμενο των κλαδικών ΣΣΕ των Κ.Α.Δ. και άλλων στοιχείων που προσδιορίζουν τον εκάστοτε κλάδο.
- Λειτουργικά Μητρώα Οργανώσεων (ΓΕΜΗΣΟΕ και ΓΕΜΗΟΕ) για τον εντοπισμό του ποσοστού κάλυψης.
Μείωση των στοιχείων που απαιτούνται για την εγγραφή στα απολύτως απαραίτητα.
Επαναπροσδιορισμός των έννομων συνεπειών που συνεπάγεται η μη εγγραφή στα Μητρώα – Μη αναστολή των δικαιωμάτων που απορρέουν από τη συνδικαλιστική δράση.
Η εγγραφή οργάνωσης απαιτείται μόνο για την επέκταση μιας ΣΣΕ και για την προσφυγή στον Ο.ΜΕ.Δ.
Τα εκλογικά έγγραφα θα παραδίδονται από τις συνδικαλιστικές οργανώσεις στο Πρωτοδικείο, αντί για το Μητρώο.
Πλήρης προστασία των εργαζομένων μετά τη λήξη των Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας
- Όλοι οι όροι μίας ΣΣΕ που αφορούν τους εργαζόμενους εξακολουθούν να ισχύουν και μετά τη λήξη της.
- Παράταση για τρεις (3) μήνες στις ΣΣΕ.
- Μετά το τρίμηνο, εξακολουθούν να ισχύουν όλοι οι όροι της ΣΣΕ μέχρι τη σύναψη νέας συλλογικής ή ατομικής σύμβασης εργασίας (πλήρης μετενέργεια)
- Καταργείται η μνημονιακή ρύθμιση για τη μερική μετενέργεια που ισχύει από το 2012
- Επαναφέρεται το προμνημονιακό καθεστώτος της πλήρους μετενέργειας
- Προστασία των νεοπροσλαμβανόμενων – Καλύπτονται από την ΣΣΕ και όσοι εργαζόμενοι προσλαμβάνονται κατά την τρίμηνη παράτασή της.
