Ο νέος εργασιακός νόμος επαναπροσδιορίζει τον τρόπο οργάνωσης και αξιοποίησης της ετήσιας άδειας των εργαζομένων, παρέχοντας ευελιξία, απλοποίηση των διαδικασιών και μείωση των διοικητικών βαρών για τις επιχειρήσεις.
Η βασική καινοτομία που φέρνει το νέο καθεστώς αφορά τη δυνατότητα κατάτμησης της ετήσιας άδειας σε περισσότερα του ενός χρονικά διαστήματα, εντός του ίδιου έτους. Οι εργαζόμενοι αποκτούν πλέον τη δυνατότητα να κατανέμουν τις ημέρες τους σύμφωνα με τις προσωπικές τους ανάγκες, υποβάλλοντας απλά ένα αίτημα προς τον εργοδότη τους.
Τι συνεπάγεται η μη χορήγηση της άδειας
Η ετήσια άδεια αναψυχής είναι αναφαίρετο δικαίωμα των εργαζόμενων και πρέπει να εξαντλείται εντός του ημερολογιακού έτους. Αν δεν δοθεί, μεταφέρεται, αλλά πρέπει να χορηγηθεί το αργότερο έως τις 31 Μαρτίου του επόμενου έτους.
Αν δεν ληφθεί, μετατρέπεται σε χρηματική αποζημίωση ως εξής:
- εάν ο εργοδότης δεν χορηγήσει την άδεια με δική του υπαιτιότητα, οφείλει να καταβάλει τις αποδοχές αδείας διπλάσιες
- αν δεν φταίει ο εργοδότης, το υπόλοιπο άδειας πληρώνεται ως εργάσιμες ημέρες.
Η παραίτηση από την άδεια είναι άκυρη, ενώ στην περίπτωση λήξης της σύμβασης ή απόλυσης οφείλονται οι αποδοχές των ημερών που δεν λήφθηκαν.
Από φέτος τίθενται σε εφαρμογή ουσιαστικές αλλαγές στο καθεστώς χορήγησης της ετήσιας κανονικής άδειας των εργαζομένων, στο πλαίσιο της ευρύτερης αναμόρφωσης της εργατικής νομοθεσίας.
Μέχρι σήμερα, βάσει νόμου, η άδεια έπρεπε να λαμβάνεται από τον εργαζόμενο αδιαίρετη, σε μία περίοδο, ενώ με αίτημα του εργαζομένου ήταν δυνατή η κατάτμηση του χρόνου αδείας, ωστόσο έπρεπε οι 2 εβδομάδες να λαμβάνονται συνεχόμενα. Με το νέο νόμο δίνεται η δυνατότητα στον εργαζόμενο να αιτηθεί επιμερισμό της άδειάς του σε περισσότερα χρονικά διαστήματα, εφόσον το επιθυμεί.
Για παράδειγμα θα μπορεί να λάβει την ετήσια άδειά του τμηματικά σε 4 διαφορετικές περιόδους εντός του ίδιου έτους αν επιθυμεί κάτι τέτοιο. Η χρονική περίοδος λήψης της αδείας επιλέγεται σε συνεννόηση με τον εργοδότη.
Σύμφωνα με τη σχετική διάταξη «ο εργαζόμενος δύναται, κατ΄ εξαίρεση, να λαμβάνει μέρος της αδείας του, σύμφωνα με τις προσωπικές του ανάγκες, κατόπιν έγγραφου αιτήματός του και αποδοχής από τον εργοδότη. Υποχρεωτικά ένα τουλάχιστον μέρος της αδείας περιλαμβάνει περισσότερες των έξι (6) εργασίμων ημερών επί εξαήμερης εβδομαδιαίας εργασίας και των πέντε (5) εργασίμων ημερών επί πενθήμερης εβδομαδιαίας εργασίας ή προκειμένου περί ανηλίκων των δώδεκα (12) εργασίμων ημερών».
Η σχετική ρύθμιση εξυπηρετεί εργαζομένους που ενδεχομένως, πέρα από τη θερινή άδεια, επιθυμούν να λάβουν μέρος της άδειάς τους και κατά τις εορταστικές περιόδους (π.χ. Χριστούγεννα, Πάσχα) αλλά και μεμονωμένα κατά τη διάρκεια του έτους. Οποιαδήποτε κατάτμηση άλλωστε συνεχίζει να απαιτεί έγγραφο αίτημα του εργαζομένου. Επιπλέον, καταργείται η δυνατότητα του εργοδότη να χορηγεί το τμήμα της άδειας των δύο εβδομάδων οποτεδήποτε εντός του ημερολογιακού έτους.
Ταυτόχρονα διατηρείται η βασική αρχή ότι ο χρόνος χορήγησης της άδειας καθορίζεται κατόπιν συνεννόησης μεταξύ εργοδότη και εργαζομένου, λαμβάνοντας υπόψη τόσο τις ανάγκες της επιχείρησης όσο και τις προσωπικές ανάγκες του μισθωτού. Σε περιπτώσεις που δεν επιτυγχάνεται συμφωνία, εξακολουθεί να προβλέπεται η δυνατότητα προσφυγής στην Επιθεώρηση Εργασίας, η οποία λειτουργεί ως μηχανισμός επίλυσης διαφορών.
ΠΡΟΣΟΧΗ: Ο νόμος θεσπίζει ελάχιστα όρια διάρκειας της άδειας, έστω και αν δοθεί «σπαστά». Συγκεκριμένα, όσοι απασχολούνται με πενθήμερο πρέπει να λαμβάνουν τουλάχιστον πέντε συνεχόμενες εργάσιμες ημέρες ανά τμήμα, ενώ για το εξαήμερο το όριο ανέρχεται σε έξι συνεχόμενες εργάσιμες ημέρες. Αυτή η διάταξη λειτουργεί ως προστατευτικός μηχανισμός, εξασφαλίζοντας ότι η άδεια δεν θα υποβαθμιστεί σε σποραδικές απουσίες που δεν επιτρέπουν την πραγματική αποφόρτιση από το εργασιακό περιβάλλον.
Προαναγγελία
Από φέτος καταργείται η υποχρέωση προαναγγελίας της άδειας στο πληροφοριακό σύστημα «Εργάνη», η οποία ίσχυε μέχρι πρόσφατα και συχνά προκαλούσε πρόσθετο διοικητικό κόστος και αυξημένο φόρτο στις επιχειρήσεις. Η διαδικασία αυτή, που μέχρι σήμερα επιβάρυνε σημαντικά τα λογιστήρια και τις επιχειρήσεις με γραφειοκρατικές υποχρεώσεις, αντικαθίσταται από απλούστερο μηχανισμό.
Στη θέση της εισάγεται απολογιστική καταχώριση, η οποία θα πραγματοποιείται εντός του επόμενου μήνα από τη χορήγηση της άδειας, διατηρώντας παράλληλα τη δυνατότητα ελέγχου από τις αρμόδιες αρχές.
Ο αριθμός των ημερών εξακολουθεί να προσδιορίζεται με βάση τα έτη προϋπηρεσίας του κάθε εργαζομένου, ενώ παραμένει απαγορευμένη η αντικατάσταση της άδειας με χρηματική αποζημίωση, εκτός από την περίπτωση λύσης της εργασιακής σχέσης.
Διατηρείται, επίσης, η πρόβλεψη σύμφωνα με την οποία τουλάχιστον το 50% των εργαζομένων κάθε επιχείρησης πρέπει να λαμβάνει την άδειά του κατά την περίοδο από τον Μάιο έως και τον Σεπτέμβριο.
Παρά τις αλλαγές στον τρόπο χορήγησης και καταγραφής της άδειας, δεν μεταβάλλονται τα βασικά δικαιώματα των εργαζομένων ως προς τη διάρκειά της, ούτε οι προβλέψεις που συνδέουν την άδεια με την προϋπηρεσία.
