Αμυντικές δαπάνες: Ο ESM είναι το εργαλείο - Απαιτείται η στρατηγική

Ο ρόλος του ESM στη χρηματοδότηση των πολιτικών υποστήριξης της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας αναδεικνύεται πλέον σε βασικό θέμα συζήτησης στις Βρυξέλλες. Πριν λίγες ημέρες το Politico εστίασε στο ζήτημα στο οποίο έχουμε αναφερθεί διεξοδικά εδώ και αρκετές εβδομάδες. Ο κοινός δανεισμός για την κάλυψη των αμυντικών δαπανών είναι σχεδόν ειλημμένη απόφαση στις Βρυξέλλες ενόψει και του επόμενου κοινοτικού προϋπολογισμού.

Ο Μηχανισμός Σταθερότητας μπορεί να εξασφαλίσει μακροπρόθεσμα έως και 1 τρισ. ευρώ. Παράλληλα, αναζητά και ο ίδιος το ρόλο του την επόμενη μέρα, αν αναλογιστεί κανείς ότι οι διαφωνίες ακόμα και για το υφιστάμενο πλαίσιο λειτουργίας του συνεχίζουν να υφίστανται. Το βασικό ερώτημα που προκύπτει στην περίπτωση των αμυντικών δαπανών είναι τι ακριβώς θα κληθεί να χρηματοδοτήσει;

Γιατί αν και εύλογα μπορεί να ισχυριστεί κανείς ότι «λεφτά υπάρχουν» προς την κατεύθυνση αυτή, δεν είναι ακόμα ξεκάθαρο ούτε το πλαίσιο των κοινών δράσεων ούτε οι επωφελούμενοι από τις δράσεις αυτές. Το μόνο που έχει γίνει απολύτως αντιληπτό στις Βρυξέλλες είναι ότι αν η Ένωση δε δράσει άμεσα και συνολικά προς στήριξη της αμυντικής της βιομηχανίας, ο ρόλος της στον παγκόσμιο χάρτη θα εξασθενήσει αισθητά και αντιστοίχως θα εξασθενήσει η δυνατότητά της να στηρίζει τα 450 εκατ. των πολιτών της.

Αναζητείται πλάνο

Στη παρούσα φάση, οι 27 καλούνται να συμφωνήσουν σε ένα κοινό στρατηγικό πλάνο. Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι πρέπει να συμφωνήσουν σε κοινή ανάλυση κινδύνων που καλούνται να αντιμετωπίσουν. Το εγχείρημα δεν είναι καθόλου εύκολο, αν αναλογιστεί κανείς ότι για την πλειοψηφία των κρατών – μελών στα ανατολικά σύνορα της ΕΕ, οι κίνδυνοι αυτοί σχετίζονται κυρίως με την απειλή της κυριαρχίας τους, την ώρα που σε άλλες μεριές του χάρτη συνδέονται με εντελώς διαφορετικά ζητήματα όπως π.χ. οι μεταναστευτικές ροές από την Αφρική.

Ακόμα όμως κι αν θεωρήσουμε ότι οι 27 καταλήξουν σύντομα σε ένα στρατηγικό πλάνο, θα πρέπει επίσης να συμφωνήσουν σε δικαιότερη αντιμετώπιση των (εθνικών) αμυντικών αναγκών σε επίπεδο χρηματοδότησής τους ως προς το ΑΕΠ τους. Μπορεί ο ESM να κληθεί εν τέλει να χρηματοδοτήσει τις δράσεις του συμφωνηθέντος πλάνου, ωστόσο είναι εύλογο να απαιτηθεί από χώρες που παραδοσιακά δαπανούν σημαντικότερα ποσοστά του ΑΕΠ τους σε αμυντικές δαπάνες να εξισορροπηθεί εσωτερικά η ανισότητα αυτή. Κοστίζει σε βαθμούς ανταγωνιστικότητας και -εφόσον συμφωνηθεί κοινή προσέγγιση- θα πρέπει να αντιμετωπιστεί.

Το τελευταίο -και κρίσιμο- στάδιο της επιδιωκόμενης συμφωνίας αφορά αυτούς που επωφελούνται από τις κοινοτικές χρηματοδοτήσεις. Κοινός δανεισμός οφείλει να οδηγεί και σε -αναλογικά- κοινά οφέλη για τα κράτη – μέλη και τις εγχώριες εταιρείες που θα επωφεληθούν από αυτόν. Όλες οι χώρες θα πρέπει ωφεληθούν συγκριτικά το ίδιο από την κοινή δαπάνη.

Αυτό είναι και το μεγαλύτερο αγκάθι στο πλαίσιο της προσπάθειας για ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας. Προϋποθέτει συγχρονισμό τόσο των 27 μεταξύ τους όσο -κυρίως- εσωτερικά των κρατών - μελών ώστε να είναι έτοιμα να καλύψουν στην πράξη τις ανάγκες για τις κοινές προμήθειες. Διαφορετικά, κάποια κράτη μέλη θα μείνουν πίσω. Θα επωφεληθούν δυσανάλογα. Και ο κίνδυνος αυτός είναι μεγαλύτερος για τους μικρότερους.