Με το ΥΠΕΝ και τα συναρμόδια υπουργεία να έχουν ήδη περάσει στην επόμενη ημέρα των πρόσφατων πυρκαγιών στη Δυτική Αττική, πίσω από τις παρεμβάσεις που θα ακολουθήσουν ξεδιπλώνεται ένα χρηματοδοτικό μοντέλο που διαμορφώθηκε μετά τις μεγάλες φωτιές των τελευταίων ετών. Καθαρισμοί δασών, αντιδιαβρωτικά και αντιπλημμυρικά έργα, αναδασώσεις και δράσεις πρόληψης χρηματοδοτούνται πλέον από ένα πλέγμα ευρωπαϊκών και εθνικών πόρων, το οποίο ξεπερνά συνολικά το 1,2 δισ. ευρώ.
Την εικόνα αυτή παρουσίασε ο κ. Ευάγγελος Γκουντούφας, Γενικός Διευθυντής Δασών και Δασικού Περιβάλλοντος του ΥΠΕΝ, κατά τη συνέντευξη Τύπου της Πέμπτης για την αποκατάσταση των πυρόπληκτων περιοχών της Δυτικής Αττικής.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, από το 2021 έως σήμερα έχουν κινητοποιηθεί περισσότεροι από 1,2 δισ. ευρώ για έργα πρόληψης και αποκατάστασης των δασικών οικοσυστημάτων, μέσα από ένα πολυεπίπεδο χρηματοδοτικό σχήμα που συνδυάζει πόρους από το Ταμείο Ανάκαμψης, το Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης, το Πράσινο Ταμείο, το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης και τον θεσμό των Αναδόχων Αποκατάστασης και Αναδάσωσης. Το πλαίσιο αυτό καλύπτει πλέον ολόκληρο τον κύκλο διαχείρισης μιας πυρκαγιάς, από τις προληπτικές παρεμβάσεις μέχρι τα έργα αποκατάστασης των καμένων εκτάσεων.
Το μεγαλύτερο κομμάτι αφορά την πρόληψη
Η μεγαλύτερη χρηματοδοτική «δεξαμενή» αφορά τις παρεμβάσεις πρόληψης. Σύμφωνα με τα στοιχεία της παρουσίασης, οι συνολικές δράσεις πρόληψης φθάνουν περίπου τα 863,4 εκατ. ευρώ, με βασικό πυλώνα το πρόγραμμα Antinero, το οποίο εξελίχθηκε σταδιακά από μία περιορισμένη δράση καθαρισμών σε ένα πολυετές πρόγραμμα δασοπροστασίας.
Μόνο μέσω των πέντε κύκλων του Antinero έχουν διατεθεί περίπου 646 εκατ. ευρώ, ενώ προστίθενται ακόμη πόροι από τον τακτικό προϋπολογισμό, το Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης και το Πράσινο Ταμείο. Οι εργασίες δεν περιορίζονται στους καθαρισμούς της δασικής βλάστησης, αλλά περιλαμβάνουν συντήρηση του δασικού οδικού δικτύου, δημιουργία και συντήρηση αντιπυρικών ζωνών, τεχνικά έργα, υδατοδεξαμενές και παρεμβάσεις ακόμη και γύρω από σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους.
Ενδεικτικά, το Antinero ξεκίνησε το 2022 με 42 συμβάσεις προϋπολογισμού 65,7 εκατ. ευρώ, αυξήθηκε στα 84,9 εκατ. ευρώ το 2023, εκτινάχθηκε στα 242 εκατ. ευρώ το 2024 και συνέχισε με 192,6 εκατ. ευρώ το 2025. Για το 2026, το πρόγραμμα AntineroPlus περιλαμβάνει ακόμη 19 συμβάσεις, συνολικού ύψους σχεδόν 82 εκατ. ευρώ, οι οποίες έχουν ήδη ολοκληρωθεί σε ποσοστό άνω του 96%.
Άλλο «πορτοφόλι» για την αποκατάσταση
Η πρόληψη, όμως, είναι μόνο η μία πλευρά του σχεδίου. Για τις περιοχές που έχουν ήδη πληγεί από πυρκαγιές, πλημμύρες ή άλλες φυσικές καταστροφές ενεργοποιείται ένα διαφορετικό χρηματοδοτικό σχήμα, το οποίο σύμφωνα με τα στοιχεία της Γενικής Διεύθυνσης Δασών ανέρχεται συνολικά σε περίπου 373,8 εκατ. ευρώ.
Από αυτά, περίπου 125,9 εκατ. ευρώ προέρχονται από το Ταμείο Ανάκαμψης για αναδασώσεις, αντιδιαβρωτικά και αντιπλημμυρικά έργα. Επιπλέον, χρηματοδοτήσεις προέρχονται από το Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης, το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης, το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων και το Πράσινο Ταμείο, ενώ ιδιαίτερο ρόλο αποκτά πλέον και ο θεσμός του Αναδόχου Αποκατάστασης, μέσω του οποίου επιχειρήσεις και οργανισμοί αναλαμβάνουν τη χρηματοδότηση συγκεκριμένων έργων.
Δεν χρηματοδοτούνται μόνο έργα στο πεδίο
Ένα ακόμη στοιχείο που ξεχωρίζει είναι ότι σημαντικοί πόροι κατευθύνονται πλέον και στις μελέτες, οι οποίες μέχρι πριν από λίγα χρόνια αποτελούσαν συχνά τον «αδύναμο κρίκο» της διαδικασίας. Για διαχειριστικές μελέτες, αντιπυρικά σχέδια και το σύστημα απογραφής και παρακολούθησης των ελληνικών δασών προβλέπονται συνολικά πάνω από 32 εκατ. ευρώ, δημιουργώντας για πρώτη φορά μια πιο σταθερή επιστημονική βάση για τον σχεδιασμό των παρεμβάσεων.
Οι Ανάδοχοι Αποκατάστασης ως επιπλέον πυλώνας χρηματοδότησης
Εκτός από την κρατική χρηματοδότηση μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης, του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης, του Πράσινου Ταμείου και του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης, τα τελευταία χρόνια έχει αναπτυχθεί και ένας δεύτερος μηχανισμός χρηματοδότησης για την ταχεία αποκατάσταση των καμένων εκτάσεων: ο θεσμός των Αναδόχων Αποκατάστασης και Αναδάσωσης.
Όπως επισήμανε ο Γενικός Διευθυντής Δασών και Δασικού Περιβάλλοντος, Ευάγγελος Γκουντούφας, το μοντέλο αυτό επιτρέπει την άμεση κινητοποίηση ιδιωτικών πόρων για τη χρηματοδότηση μελετών και έργων αποκατάστασης, χωρίς να υποκαθιστά τον ρόλο του Δημοσίου, καθώς ο σχεδιασμός, οι εγκρίσεις και η επίβλεψη παραμένουν στις αρμόδιες δασικές υπηρεσίες. Σύμφωνα με τον ίδιο, ο θεσμός έχει ήδη εφαρμοστεί σε μεγάλες πυρκαγιές των τελευταίων ετών και ενεργοποιείται πλέον και για τη Δυτική Αττική, με τους μελετητές να βρίσκονται ήδη στο πεδίο για την προετοιμασία των αντιδιαβρωτικών έργων. Ο κ. Γκουντούφας έκανε ιδιαίτερη αναφορά στην ανταπόκριση εταιρειών που συμμετέχουν ως ανάδοχοι, σημειώνοντας ότι η συνεργασία αυτή έχει συμβάλει στην επιτάχυνση των παρεμβάσεων και στην ταχύτερη αποκατάσταση των πληγεισών περιοχών.
50 χρόνια χωρίς οργανωμένες παρεμβάσεις
Δεν είναι τυχαίο ότι το μεγαλύτερο μέρος των διαθέσιμων πόρων κατευθύνεται πλέον στην πρόληψη. Κατά τη συνέντευξη Τύπου της Πέμπτης για τη Δυτική Αττική, ο Γενικός Γραμματέας Δασών, Γιώργος Σταθόπουλος, υποστήριξε ότι σε πολλές περιοχές της χώρας είχαν περάσει ακόμη και 35 ή 50 χρόνια χωρίς οργανωμένες δασοτεχνικές παρεμβάσεις. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο ενέταξε και το πρόγραμμα Antinero, το οποίο τρέχει εδώ και πέντε χρόνια, σημειώνοντας ότι δεν αποτελεί μια εφάπαξ πρωτοβουλία, αλλά μια πολιτική που, σύμφωνα με τον ίδιο, θα πρέπει να αποκτήσει μόνιμα χαρακτηριστικά.
