Η συμφωνία του Ντόναλντ Τραμπ με το Ιράν προκαλεί πολιτικό και στρατηγικό «σεισμό» στο Ισραήλ, με αναλυτές να κάνουν λόγο για ιστορική ήττα που ακυρώνει τους βασικούς στόχους του πολέμου. Την ίδια ώρα, η σχέση Τραμπ - Νετανιάχου δοκιμάζεται όσο ποτέ άλλοτε, καθώς η Ουάσιγκτον επιλέγει τη διπλωματία και το Τελ Αβίβ βλέπει το Ιράν να εξέρχεται από τη σύγκρουση ισχυρότερο και με κρίσιμα ζητήματα ανοιχτά.
Το Ισραήλ ξύπνησε την Πέμπτη αντιμέτωπο με μια τρομακτική νέα πραγματικότητα, καθώς προσπαθούσε να αφομοιώσει, με δυσπιστία και σε μεγάλο βαθμό σιωπηλά, τους όρους της συμφωνίας του Aμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για τον τερματισμό του πολέμου με το Ιράν.
«Είναι μια κακή συμφωνία στην οποία οι Αμερικανοί πληρώνουν με μετρητά και έλαβαν, στην καλύτερη περίπτωση, μια επιστολή προθέσεων», δήλωσε σε συνέντευξή του στους NYT ο Γιάακοβ Αμίντρορ, γνωστός για τις σκληροπυρηνικές του θέσεις και πρώην σύμβουλος εθνικής ασφάλειας του πρωθυπουργού του Ισραήλ, Μπέτζαμιν Ντετανιάχου.
Ο Νιρ Ντβόρι, αναλυτής του ισραηλινού Channel 12 News, παρομοίασε τη συμφωνία με μια «διπλωματική 7η Οκτωβρίου», μια κατακλυσμιαία καταστροφή για την οποία το Ισραήλ ήταν εντελώς απροετοίμαστο (όταν η Χαμάς εξαπέλυσε αιφνιδιαστική επίθεση από τη Gaza Strip στο νότιο Ισραήλ).
Απογοήτευση Τραμπ
Η σχέση των δύο πλευρών έχει τεράστιες συνέπειες για μια περιοχή της οποίας το μέλλον θα μπορούσε να ανατραπεί από νέες ισραηλινές στρατιωτικές επιθέσεις. Η απογοήτευση του Τραμπ απέναντι στον Νετανιάχου ξεχείλισε τις τελευταίες εβδομάδες, καθώς ο πρώτος προσπαθούσε να τερματίσει τον πόλεμο με το Ιράν, ενώ ο Ισραηλινός πρωθυπουργός επιδίωκε τη συνέχιση των στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Ισραηλινοί αξιωματούχοι αιφνιδιάστηκαν από την εκεχειρία που ανακοινώθηκε την Πέμπτη και εκτιμούσαν ότι ο Τραμπ έτεινε περισσότερο προς στρατιωτικά πλήγματα παρά προς μια συμφωνία, σύμφωνα με τη WSJ, επικαλούμενη ισραηλινές πηγές. Μάλιστα, οι ισραηλινές αρχές βρίσκονταν σε κατάσταση ετοιμότητας για πιθανά χτυπήματα, ανέφερε ένα από τα πρόσωπα που γνωρίζουν τις εξελίξεις. Ο Τραμπ έχει πει στους συμβούλους του ότι κανείς δεν μπορεί να χειριστεί τον Νετανιάχου και ότι εκείνος «θέλει να βομβαρδίσει τους πάντες», σύμφωνα με άτομο που άκουσε τα σχόλιά του.
Αλλαγή καθεστώτος;
Η κυβέρνηση της Τεχεράνης εξέρχεται από τον πόλεμο ακόμη πιο σκληροπυρηνική και ενισχυμένη πολιτικά, παρά το γεγονός ότι η ηγεσία της είχε αποδεκατιστεί στην αρχή της σύγκρουσης στα τέλη Φεβρουαρίου. Ορισμένοι αναλυτές υποστήριξαν ότι το Ιράν ουσιαστικά εξανάγκασε τις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις να αποχωρήσουν από την περιοχή, δεδομένου ότι η συμφωνία απαιτεί την απομάκρυνση των αμερικανικών δυνάμεων από την «εγγύτητα» του Ιράν εντός 30 ημερών.
Βαλλιστικοί πύραυλοι και παραστρατιωτικές οργανώσεις
Η συμφωνία δεν αντιμετωπίζει καθόλου το οπλοστάσιο βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν ούτε τη στήριξή του προς εχθρούς του Ισραήλ, όπως η Χεζμπολάχ στον Λίβανο και οι Χούθι στην Υεμένη. Ακόμη χειρότερα, περιορίζοντας τη δυνατότητα στρατιωτικής δράσης του Ισραήλ στον Λίβανο και μάλιστα απαιτώντας την αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων από τη χώρα, επιδιώκει να δέσει τα χέρια του Ισραήλ με τρόπο που δεν ίσχυε πριν από την έναρξη του πολέμου.
Τα εκατοντάδες δισ. δολάρια που θα μπορούσε να λάβει το Ιράν μέσω άρσης κυρώσεων, αποδέσμευσης παγωμένων περιουσιακών στοιχείων ή οικονομικής βοήθειας για την ανοικοδόμηση, ενδέχεται να χρηματοδοτήσουν περισσότερους πυραύλους και να ενισχύσουν τους συμμάχους-πολιτοφυλακές της Τεχεράνης σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.
Και το πυρηνικό πρόγραμμα;
Το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, η υπαρξιακή απειλή που ο Νετανιάχου επιδίωκε να εξαλείψει σε όλη τη διάρκεια της πολιτικής του σταδιοδρομίας και ο βασικός λόγος για τον οποίο ο Τραμπ αποφάσισε να εμπλακεί στον πόλεμο, παραπέμφθηκε σε μεταγενέστερο στάδιο των διαπραγματεύσεων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. Ο Νετανιάχου και οι κορυφαίοι αξιωματούχοι της κυβέρνησής του δεν προέβησαν σε καμία δημόσια δήλωση σχετικά με τη συμφωνία κατά τη διάρκεια της νύχτας, αφήνοντας σε υπουργούς χαμηλότερης βαθμίδας και απλούς βουλευτές το έργο να παρουσιάσουν την πιο θετική δυνατή εικόνα.
Ο Aμικάι Τσίκλι εκτίμησε σε ραδιοφωνική συνέντευξη ότι ο Νετανιάχου θα γνωρίζει πώς να πει «όχι» στον Τραμπ όσον αφορά την αποχώρηση από τον Λίβανο, όπως ακριβώς γνώριζε πώς «να φέρει τις HΠΑ σε αυτόν τον πόλεμο». Άλλοι, όμως, αντιμετώπισαν πιο νηφάλια το γεγονός ότι η θριαμβολογική ρητορική του Νετανιάχου κατά τις πρώτες φάσεις του πολέμου αποδείχθηκε υπερβολικά αισιόδοξη και μη ρεαλιστική.
Είχε επανειλημμένα και με αυτοπεποίθηση διαβεβαιώσει τους Ισραηλινούς ότι η χώρα τους και η συμμαχία της με τις ΗΠΑ «αλλάζουν το πρόσωπο της Μέσης Ανατολής» προς όφελος του Ισραήλ. Ωστόσο, αναλυτές σημειώνουν ότι το Ιράν βγήκε ισχυρότερο και πιστεύω ότι πλέον αποτελεί την περιφερειακή ηγεμονική δύναμη. Αντιστάθηκε στις Ξ{Α, την παγκόσμια υπερδύναμη. Μπορεί να διατηρήσει τους πυραύλους του και δεν υπάρχει τίποτα στη συμφωνία σχετικά με το πυρηνικό ζήτημα πέρα από το ότι “θα το συζητήσουμε”. Πρόκειται για μια ιρανική νίκη απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ.
Οι δύσκολες εκλογές
Ο Νετανιάχου αντιμετωπίζει δύσκολες εκλογές το φθινόπωρο, με τις δημοσκοπήσεις να δείχνουν ότι δυσκολεύεται να εξασφαλίσει κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Ο Τραμπ είχε στο παρελθόν σπεύσει να τον υποστηρίξει, ζητώντας ακόμη και την απονομή χάριτος για τη συνεχιζόμενη δίκη του για υποθέσεις διαφθοράς. Ωστόσο, αυτό πλέον φαίνεται λιγότερο πιθανό. «Αναρωτιέμαι αν ο Μπίμπι θέλει καν να συνεχίσει», δήλωσε ο Τραμπ νωρίτερα αυτόν τον μήνα στο ABC News, αναγκάζοντας τον Νετανιάχου να επιβεβαιώσει δημόσια ότι θα είναι υποψήφιος στις επόμενες εκλογές.
Πάντως, όπως αναφέρει η WSJ, οι δύο άνδρες δεν υπήρξαν ποτέ στενοί φίλοι. Σε συνέντευξή του στα τέλη του 2025, ο Τραμπ παραδέχθηκε ότι η σχέση τους είναι σε κάποιο βαθμό αμοιβαία επωφελής. Παρατηρητές που παρακολουθούν χρόνια τον Νετανιάχου επισημαίνουν ότι δεν φημίζεται για την ανάπτυξη βαθιών προσωπικών φιλιών. Ο Νετανιάχου έχει συναντηθεί με τον Τραμπ τουλάχιστον επτά φορές κατά τη διάρκεια της τρέχουσας θητείας του, πέρα από τις συχνές τηλεφωνικές συνομιλίες, και έχει προσπαθήσει να προβάλλει δημόσια μια ισχυρή σχέση μεταξύ τους.
Διαφορετικοί στόχοι
Ο Νετανιάχου πίεζε για συνέχιση των επιθέσεων κατά του Ιράν, παρέχοντας πληροφορίες και προτείνοντας συγκεκριμένους στόχους. Υποστήριζε ακόμη και βομβαρδισμούς ενεργειακών υποδομών, μέτρο στο οποίο αντιτίθεντο ορισμένοι σύμβουλοι του Τραμπ και το οποίο, ανάλογα με τον τρόπο υλοποίησής του, θα μπορούσε να εγείρει ζητήματα διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου. Αντιθέτως, ο Τραμπ επαναλάμβανε προς τους Ισραηλινούς ηγέτες και τους συμβούλους του ότι επιθυμούσε διπλωματική λύση στο πυρηνικό ζήτημα και όχι αποκλειστικά στρατιωτική. Τους διαβεβαίωνε ότι οποιαδήποτε συμφωνία θα ήταν «απόλυτα ασφαλής και δεσμευτική».
Σύμφωνα με ανώτερο κυβερνητικό αξιωματούχο, μετά τις συνομιλίες με τον Νετανιάχου ο Τραμπ πλέον ρωτά συχνά άλλους συνεργάτες του κατά πόσο οι πληροφορίες που έλαβε είναι ακριβείς, κάτι που στο παρελθόν δεν συνήθιζε να κάνει. Αυτό που φαίνεται να τον έχει εξοργίσει περισσότερο είναι η συνέχιση των ισραηλινών βομβαρδισμών στον Λίβανο παρά την εκεχειρία. Σε κάποια φάση, έφερε Ισραηλινούς και Λιβανέζους αξιωματούχους στο Οβάλ Γραφείο και προσπάθησε προσωπικά να μεσολαβήσει για μια συμφωνία.
