Η ενεργειακή αξιοποίηση αποβλήτων περνά πλέον από τη φάση του σχεδιασμού στη φάση της υλοποίησης, με τη Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων να οδεύει προς έγκριση, το θεσμικό πλαίσιο να βρίσκεται υπό διαμόρφωση και τη χρηματοδοτική διαδικασία να ενεργοποιείται άμεσα. Αυτό ήταν το βασικό μήνυμα από την εκδήλωση που διοργάνωσε ο Κλάδος Αποβλήτων της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ) την Δευτέρα 11 Μαΐου 2026, στο πλαίσιο του GRICE 2026, με θέμα «Ενεργειακή αξιοποίηση στην Ελλάδα - Από τον Σχεδιασμό στην εφαρμογή: Κόστος, Ρυθμιστική Εποπτεία & Κοινωνική Αποδοχή».
Κυβέρνηση και ΡΑΑΕΥ περιέγραψαν ένα χρονοδιάγραμμα επιτάχυνσης για τις μονάδες ενεργειακής αξιοποίησης, δίνοντας έμφαση τόσο στις αδειοδοτικές και χρηματοδοτικές διαδικασίες όσο και στις προκλήσεις που παραμένουν ανοιχτές, όπως η κοινωνική αποδοχή, η ανακύκλωση, το κόστος και η βιωσιμότητα των επενδύσεων.
Η Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων για την ενεργειακή αξιοποίηση αποβλήτων οδεύει προς έγκριση, το θεσμικό πλαίσιο μπαίνει στην τελική φάση διαμόρφωσης, ενώ άμεσα αναμένεται και η έκδοση της πρόσκλησης χρηματοδότησης από το πρόγραμμα ΠΕΚΑ, σύμφωνα με όσα ανέφερε ο Γενικός Γραμματέας Συντονισμού Διαχείρισης Αποβλήτων του ΥΠΕΝ, Μανώλης Γραφάκος.
Ο κ. Γραφάκος περιέγραψε ένα χρονοδιάγραμμα επιτάχυνσης για τις μονάδες ενεργειακής αξιοποίησης, σημειώνοντας ότι «σήμερα πρακτικά βρισκόμαστε στο σημείο όπου ξεκινά η υλοποίηση», ενώ υποστήριξε ότι μέχρι το 2030 υπάρχουν διαθέσιμοι πόροι ώστε να ολοκληρωθεί το βασικό πλέγμα των σχετικών υποδομών στη χώρα.
Όπως ανέφερε, η διαδικασία ολοκλήρωσης της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) βρίσκεται πλέον στην τελική ευθεία, μετά και τη δημόσια διαβούλευση, κατά την οποία καταγράφηκαν τόσο θετικές όσο και αρνητικές τοποθετήσεις. «Η ΣΜΠΕ οδεύει προς την τελική της έγκριση», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι αμέσως μετά ανοίγει ο δρόμος για τη διαμόρφωση του εθνικού θεσμικού πλαισίου λειτουργίας των μονάδων, διαδικασία που επίσης θα τεθεί σε νέα διαβούλευση.
Παράλληλα, σύμφωνα με τον ίδιο, προετοιμάζεται ήδη και ο φάκελος προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη χρηματοδότηση των έργων, ενώ η πρόσκληση από το σχετικό πρόγραμμα ΠΕΚΑ είναι έτοιμη και αναμένεται να εκδοθεί άμεσα.
Ο κ. Γραφάκος επεσήμανε ότι υπάρχουν ήδη έργα υπό κατασκευή, έργα σε φάση δημοπράτησης αλλά και ακόμη μία δημοπράτηση που αναμένεται μέσα στις επόμενες εβδομάδες, εκτιμώντας ότι μέσα στα επόμενα περίπου 4,5 χρόνια μπορεί να έχει ολοκληρωθεί το βασικό δίκτυο μονάδων ενεργειακής αξιοποίησης στη χώρα.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε και στο ζήτημα της κοινωνικής αποδοχής, σημειώνοντας ότι ένα μέρος της πολιτικής αντιπαράθεσης «επενδύει στον φόβο και στην ανησυχία του πολίτη», ιδιαίτερα όταν δεν υπάρχει επαρκής ενημέρωση γύρω από τις τεχνολογίες ενεργειακής αξιοποίησης. Τόνισε, πάντως, ότι οποιαδήποτε εγκατάσταση προχωρήσει θα πρέπει να διασφαλίζει πλήρως την προστασία της δημόσιας υγείας και να λειτουργεί χωρίς «καμία απολύτως έκπτωση» στους περιβαλλοντικούς όρους.
Παράλληλα, στάθηκε στη σημασία της διαφάνειας στο οικονομικό μοντέλο των έργων, σημειώνοντας ότι κρίσιμο ρόλο θα έχουν τόσο η διοίκηση όσο και η ΡΑΑΕΥ, ώστε να διασφαλίζεται ότι οι χρεώσεις και οι αποζημιώσεις θα γίνονται με δίκαιο και τεκμηριωμένο τρόπο.
Ο ίδιος υπογράμμισε επίσης ότι η ενεργειακή αξιοποίηση δεν πρέπει να λειτουργήσει εις βάρος της ανακύκλωσης, επισημαίνοντας ότι ο σχεδιασμός βασίζεται σε στόχο 65% ανακύκλωσης, αλλά η ΣΜΠΕ θα έχει αυξήσει το ποσοστό αυτό σε 70% καθώς στο μέλλον η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενδέχεται να αυξήσει το ποσοστό. «Γι’ αυτό και αποφεύγεται η υπερδιαστασιολόγηση των μονάδων», σημείωσε, εξηγώντας ότι οι συγκεκριμένες εγκαταστάσεις έχουν συγκεκριμένα τεχνικά όρια και δεν μπορούν να δέχονται απεριόριστες ποσότητες αποβλήτων.
Αραβώσης: Κρίσιμος ο ρόλος της ΡΑΑΕΥ – Ολοκληρώνεται η πιστοποίηση των ΦοΔΣΑ
Από την πλευρά του, ο Αντιπρόεδρος της ΡΑΑΕΥ και προεδρεύων του Κλάδου Αποβλήτων, Κωνσταντίνος Αραβώσης, ανέδειξε τον κρίσιμο ρόλο της Αρχής τόσο στην εποπτεία του συστήματος όσο και στη διαμόρφωση των τεχνικών και ρυθμιστικών κανόνων για την ενεργειακή αξιοποίηση.
Όπως ανέφερε, η ΡΑΑΕΥ βρίσκεται ήδη στη διαδικασία πιστοποίησης της διαχειριστικής επάρκειας των Φορέων Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων (ΦοΔΣΑ), σημειώνοντας ότι μέχρι πρόσφατα υπήρχαν επτά πιστοποιημένοι φορείς και πλέον ο αριθμός έχει ανέβει στους έντεκα, με στόχο να ολοκληρωθεί σύντομα η διαδικασία και για τους τρεις που απομένουν.
Ο κ. Αραβώσης υπογράμμισε ότι σήμερα στην Ελλάδα λιγότερο από το 20% των αποβλήτων ανακυκλώνεται, ενώ περίπου το 80% συνεχίζει να οδηγείται σε ταφή, γεγονός που, όπως είπε, δείχνει πόσο μεγάλη απόσταση εξακολουθεί να χωρίζει τη χώρα από τους ευρωπαϊκούς στόχους.
Σύμφωνα με τον ίδιο, ακόμη και αν η χώρα καταφέρει να φτάσει στο 65% ανακύκλωσης, θα εξακολουθεί να υπάρχει ένα υπόλειμμα περίπου 25% που δεν μπορεί να αξιοποιηθεί με συμβατικές μεθόδους ανακύκλωσης και θα πρέπει να οδηγείται σε ενεργειακή αξιοποίηση.
Ο Αντιπρόεδρος της ΡΑΑΕΥ σημείωσε επίσης ότι έχει ήδη εκπονηθεί μελέτη που προβλέπει τη δημιουργία έξι μονάδων ενεργειακής αξιοποίησης σε επίπεδο χώρας, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι απαιτείται σαφές ρυθμιστικό πλαίσιο, τεκμηριωμένες αποφάσεις και κοινωνική αποδοχή ώστε να μπορέσουν να προχωρήσουν οι επενδύσεις.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στο οικονομικό μοντέλο των έργων, εξηγώντας ότι αυτό βασίζεται σε τρεις βασικές πηγές εσόδων. Η πρώτη αφορά στην τιμή επεξεργασίας και διάθεσης αποβλήτων, η οποία καθορίζεται μέσω διαγωνιστικών διαδικασιών, η δεύτερη συνδέεται με το ρυθμιζόμενο πλαίσιο και την αποζημίωση για το μη ανακυκλώσιμο υπόλειμμα και η τρίτη αφορά στην αποζημίωση για την παραγόμενη ενέργεια από το βιογενές κλάσμα των αποβλήτων.
Όπως εξήγησε, το ποσοστό του βιογενούς κλάσματος είναι καθοριστικό για τη βιωσιμότητα των έργων, καθώς επηρεάζει τόσο τα έσοδα από την ενέργεια όσο και το κόστος αγοράς δικαιωμάτων εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Μάλιστα, προειδοποίησε ότι από το 2028 και μετά θεωρείται σχεδόν βέβαιο πως οι μονάδες θα επιβαρύνονται με κόστος δικαιωμάτων εκπομπών για το μη βιογενές μέρος των αποβλήτων.
Ο ίδιος σημείωσε ακόμη ότι σε πολλές περιοχές της χώρας δεν υπάρχουν επαρκείς μελέτες για τη σύσταση των αποβλήτων, κάτι που δημιουργεί σημαντική αβεβαιότητα τόσο για τον σχεδιασμό όσο και για τη χρηματοδότηση των έργων. Για τον λόγο αυτό, όπως ανέφερε, η ΡΑΑΕΥ έχει εκπονήσει ειδική μελέτη βασισμένη σε διεθνείς πρακτικές και μεθοδολογίες, η οποία θα αναρτηθεί στην ιστοσελίδα της Αρχής.
