Όσο κι αν μοιάζει απίστευτο, το ενδεχόμενο προσάρτησης της Γροιλανδίας από τις ΗΠΑ συζητείται πλέον σοβαρά. Όταν ο Ντόναλντ Τραμπ έκανε την πρώτη αναφορά τον Δεκέμβριο του 2024, μέσω Truth Social, στη σημασία της Γροιλανδίας για την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ, ελάχιστοι πίστευαν ότι σχεδόν έναν χρόνο αργότερα ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ θα βρισκόταν σε επίσημη επίσκεψη στη Δανία για συνομιλίες σχετικά με την απόκτηση της Γροιλανδίας.
Το γεγονός ότι η κυβέρνηση Τραμπ απέφυγε να αποκλείσει το ενδεχόμενο χρήσης στρατιωτικών μέσων, σε περίπτωση αποτυχίας της διπλωματίας, έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, ενώ μένει να φανεί ποιες θα είναι οι επιπτώσεις στις σχέσεις της ΕΕ με τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ.
Πάντως, όπως επισημαίνει σε ανάλυσή του το The Investment Institute της UniCredit, ενδεχόμενη προσάρτηση της Γροιλανδίας, με οποιονδήποτε τρόπο, δεν θα αποτελούσε ιστορική εξαίρεση για τις ΗΠΑ.
Διαβάστε ακόμα - Επιμένει ο Τραμπ: «Οι ΗΠΑ έχουν ζωτική ανάγκη τη Γροιλανδία για την εθνική ασφάλειά τους»
Εννέα προσαρτήσεις
Τα ιστορικά στοιχεία δείχνουν ότι από τη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας το 1776, πέντε από τις εννέα εδαφικές επεκτάσεις των ΗΠΑ πραγματοποιήθηκαν μέσω αγορών και μόνο δύο μέσω πολέμου.
Με την αγορά της Λουιζιάνα από τη Γαλλία το 1803, οι ΗΠΑ απέκτησαν τον έλεγχο του ποταμού Μισισιπή και του λιμανιού της Νέας Ορλεάνης, σχεδόν διπλασιάζοντας τότε την επικράτειά τους. Η έκταση αυτή αντιστοιχεί σε πάνω από το 26% της σημερινής αμερικανικής επικράτειας.
Κατά τον 19ο αιώνα ακολούθησε περαιτέρω επέκταση προς δυσμάς, νότο και βορρά στην αμερικανική ήπειρο, μέσω πολέμων με τους αυτόχθονες πληθυσμούς, με αποικιακές δυνάμεις (Βρετανία, Ισπανία) και με το ανεξάρτητο Μεξικό, αλλά και μέσω αγορών εδαφών από ευρωπαϊκές αποικιακές δυνάμεις, με διαφορετικά κάθε φορά κίνητρα.
Η απόκτηση της Φλόριντα το 1819 και του Τέξας το 1845, καθώς και των νοτίων εδαφών μετά τον Πόλεμο με το Μεξικό το 1848, υπαγορεύτηκαν κυρίως από λόγους ασφάλειας έναντι της Ισπανίας και του Μεξικού. Ακολούθησε αγορά πρόσθετων εδαφών από το Μεξικό το 1853.
Το 1864, η αγορά της Αλάσκας από τη Ρωσική Αυτοκρατορία αντανακλούσε τον φόβο της τελευταίας ότι η αντίπαλός της Βρετανία θα μπορούσε να καταλάβει τα συγκεκριμένα εδάφη.
Στη συνέχεια το ενδιαφέρον των ΗΠΑ στράφηκε στον Ειρηνικό. Η ανατροπή της μοναρχίας στη Χαβάη και η προσάρτησή της το 1898 εξασφάλισαν πρόσβαση σε σημαντική παραγωγή ζάχαρης και ακολούθησαν οι προσαρτήσεις του Πουέρτο Ρίκο, του Γκουάμ και των Φιλιππίνων, ενισχύοντας το παγκόσμιο αποτύπωμα των ΗΠΑ. Η περίοδος αυτή κορυφώθηκε το 1917, όταν, στο πλαίσιο του Δόγματος Μονρόε, η αμερικανική κυβέρνηση απέκτησε από τη Δανία τις Δανικές Δυτικές Ινδίες, που μετονομάστηκαν σε Αμερικανικές Παρθένες Νήσους.
Διπλωματία του δολαρίου
Η σύντομη αυτή ιστορική αναδρομή δείχνει ότι οι αγορές εδαφών, μια μορφή «διπλωματίας του δολαρίου» όπως τη χαρακτηρίζει η UniCredit, έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στην αμερικανική εδαφική επέκταση και υπαγορεύτηκαν από γεωπολιτικά συμφέροντα: εδαφική ασφάλεια, ασφάλεια εμπορικών οδών και πρόσβαση σε φυσικούς πόρους.
Υπό αυτό το πρίσμα, το αμερικανικό ενδιαφέρον για την απόκτηση της Γροιλανδίας, που ανάγεται ήδη στο 1868, όταν ο τότε υπουργός Εξωτερικών Γουίλιαμ Σιούαρντ εξέφρασε ενδιαφέρον για την αγορά της Γροιλανδίας (και της Ισλανδίας, η οποία τότε ανήκε στη Δανία), δεν είναι κάτι νέο. Ήδη από τότε, το ενδιαφέρον εστιαζόταν στους φυσικούς πόρους του νησιού.
Σήμερα είναι γνωστό ότι η Γροιλανδία διαθέτει μερικά από τα πλουσιότερα αποθέματα φυσικών πόρων στον κόσμο, κρίσιμων για την οικονομία του 21ου αιώνα, καθώς και σημαντικά αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου, των οποίων η προσβασιμότητα αναμένεται να αυξηθεί λόγω της τήξης των πάγων της Αρκτικής.
Διαβάστε ακόμα - Γροιλανδία: Τουλάχιστον 25 «κρίσιμες πρώτες ύλες» παραμένουν σε μεγάλο βαθμό ανεκμετάλλευτες
Πέραν των φυσικών πόρων, η στρατηγική σημασία της Γροιλανδίας για τις ΗΠΑ συνδέεται με τη γεωγραφική της θέση στην Αρκτική, καθώς η υποχώρηση των πάγων ανοίγει νέες και συντομότερες εμπορικές οδούς που συνδέουν τη Βόρεια Αμερική, την Ευρώπη και την Ασία.
Σε κάθε περίπτωση, η προσέγγιση των ΗΠΑ στο θέμα της Γροιλανδίας, όπως και η απομάκρυνση από την εξουσία του Νικολάς Μαδούρο στη Βενεζουέλα, υποδηλώνει ότι η αμερικανική κυβέρνηση είναι αποφασισμένη να διασφαλίσει την πρωτοκαθεδρία της στο δυτικό ημισφαίριο.
