Αυτούσια δήλωση αγρότη το απόγευμα της 23ης Ιουλίου 2025, όταν έμαθε για την κυβερνητική σύσκεψη για το νερό: «Νωρίς του θυμηθήκανε! Δε λες που έβρεξε λίγο αργά την άνοιξη και άργησαν να ζητήσουνε τα χωράφια νερό, αλλιώς ποιος μας έκλαιγε!». Το γεγονός που επισημαίνει ο φίλος μας ότι έβρεξε αργά και τα ποτίσματα ξεκίνησαν αργότερα από άλλες χρονιές, κυριολεκτικά μας γλύτωσε όλους από πολλούς μπελάδες: εμάς τους καταναλωτές από περιορισμούς στη χρήση νερού και την κυβέρνηση να τρέχει και να μη φτάνει με ένα ακόμη αγροτικό θέμα πέραν αυτό του ΟΠΕΚΕΠΕ!
Ακόμη όμως κι έτσι, η κυβερνητική πρωτοβουλία για το νερό ακούγεται εκτός από αργοπορημένη και μονομερής: η άρδευση, ένα θέμα που ακραιφνώς θίχτηκε στην σύσκεψη, ευθύνεται για το 80% της κατανάλωσης νερού στη χώρα μας, σύμφωνα με στοιχεία του ΥΠΑΑΤ.
- Διαβάστε επίσης - ΟΠΕΚΕΠΕ: Ποιοι μοιράστηκαν τις επιδοτήσεις - Δείτε online τα ονόματα και τα ποσά των δικαιούχων
Κατά συνέπεια, μέτρα εδώ και τώρα περιορισμού της ανεξέλεγκτης σπατάλης, όπως η ίδια η πολιτεία αναγνωρίζει θα μπορούσαν να φέρουν τεράστια αποτελέσματα στα αποθέματα νερού.
Υπάρχουν μέτρα άμεσης απόδοσης και χαμηλού πολιτικού κόστους;
Παράδειγμα: όποιος από απόψε το βράδυ (κυριολεκτικά) ποτίζει αγροτικούς δρόμους παράλληλα με το χωράφι του, μαύρο φίδι που τον έφαγε. Όποιος από αύριο βράδυ, ποτίζει την καλαμιά του γείτονα γιατί βαριέται να ρυθμίσει το μπέκ, κομμένη η επιδότηση με βάση τις διατάξεις ότι η γη πρέπει να διατηρείται σε καλή κατάσταση χωρίς ζιζάνια για να δικαιούται κάποιος επιδότηση. Όποιος ποτίζει με στάγδην άρδευση και το μισό βαμβάκι είναι πλημμυρισμένο γιατί τα μπεκάκια δεν λειτουργούν καλά ή ήταν μεγαλύτερα και τα γύρισε πάλι πίσω (τι τον ενδιαφέρει την συνδεδεμένη βάμβακος θέλει να πάρει αυτός), να παρουσιαστεί την επομένη. Όποιος ποτίζει και οι σωλήνες του τρέχουν νερό επειδή είναι τρύπιες ή επειδή οι ενώσεις τους είναι χαλαρές, χρεώνεται με 50 ευρώ την διαρροή με βάση φωτό παρουσία του ίδιου.
Θα μπορούσε να φανταστεί κανείς και άλλα σχετικά μέτρα άμεσης απόδοσης, αλλά και με μόνο την ανακοίνωση των μέτρων αυτών (και την τήρηση τους εννοείται), μέχρι το τέλος της ερχόμενης εβδομάδας θα είχε επιτευχθεί οικονομία που θα συγκρίνονταν με την ημερήσια κατανάλωση της Αθήνας ή της Θεσ/νικης! Τόσο τεράστια είναι η σπατάλη, γεγονός που το παραδέχεται άλλωστε και η ίδια η Κυβέρνηση.
Επ’ αυτού δεν χρειάζεται καμία καμπάνια ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης. Όλοι ξέρουμε ότι την δημόσια υποδομή (βλέπε αγροτικούς δρόμους) δεν την καταστρέφουμε. Όλοι οι αγρότες γνωρίζουν ότι τα ζιζάνια μας έχουν πνίξει και δεν χρειάζεται να τα...καλλιεργούμε κι από πάνω. Όπως και γνωρίζουν ότι η σωστή λειτουργία του εξοπλισμού συνεπάγεται λιγότερα λειτουργικά έξοδα, μικρότερη απαξίωση του εξοπλισμού και κατά συνέπεια μικρότερο κόστος παραγωγής. Δηλαδή να ενημερώσεις ότι πρέπει να εφαρμοστεί η κοινή λογική; Άντε, δώσε λίγες ημέρες παράταση έναρξης εφαρμογής των μέτρων, αλλά μέχρι εκεί!
Σπατάλη νερού και ...ΟΠΕΚΕΠΕ, βίοι παράλληλοι!
Απλώς αφού κανείς δεν ενδιαφέρεται να ελέγξει τίποτα, όσοι ποτίζουν κάνουν αυτό που τους βολεύει ή νομίζουν ότι τους βολεύει. Μήπως σας θυμίζει κάποιο άλλο αγροτικό δράμα που εξελίσσεται παράλληλα στις ημέρες μας; Κι εκεί, πίστευαν οι αρμόδιοι ότι τους έλεγε-δήλωνε ο καθένας, χωρίς να ελέγξουν τίποτα, μέχρι που τους ζήτησε το λόγο η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.
Εάν λοιπόν συμφωνήσουμε ότι η επιβολή της τάξης και της απλής λογικής δεν απαιτεί προηγούμενη ευαισθητοποίηση σε ένα τόσο κρίσιμο θέμα, μπορούμε να προχωρήσουμε. Στην άρδευση η έννοια ευαισθητοποίηση έχει να κάνει στον μεγαλύτερο βαθμό με την αρχική επιλογή της καλλιέργειας παρά με τα τυχόν τεχνικά μέτρα βελτιστοποίησής της.
Όταν αποφασίζεις να καλλιεργήσεις καλαμπόκι ή μηδική, είναι γνωστό ότι θα χρειαστείς άφθονο νερό. Με την χρήση σύγχρονων μεθόδων και πρακτικών (υγρασιόμετρα, πρώιμες ποικιλίες κ.α) θα υπάρξει μια εξοικονόμηση νερού, αλλά δεν ανατρέπεται η αρχική αλήθεια: οι υδροβόρες καλλιέργειες απαιτούν πολύ νερό!
Υδροβόρες καλλιέργειες και η ουσία της αγροτικής πολιτικής
Φτάνουμε λοιπόν στο θέμα της επιλογής καλλιεργειών, δηλαδή στην ίδια την ουσία της αγροτικής πολιτικής. Εδώ και πολλά χρόνια η έννοια αυτή έχει ταυτιστεί με την διαχείριση των κοινοτικών πόρων, θέμα που μείναμε όλοι μαζί μεταξεταστέοι. Δυστυχώς υπάρχουν και πολλά άλλα θέματα που τα πήγαμε χειρότερα, χάσαμε την χρονιά… Φέτος, σημαντική μερίδα αγροτών καλλιέργησαν ρεβύθια, αφού πρόκειται για ένα άριστο προϊόν αμειψισποράς. Εφοδιάζει το χωράφι με οργανικό άζωτο για την επόμενη χρονιά, παρεμβαίνει στον κύκλο των ζιζανίων και γενικά είναι αυτό που λέμε λύρα 100! Αποτέλεσμα, η παραγωγή αυξήθηκε, η αγορά παραλαμβάνει τα εμπορεύματα με ανοικτή τιμή (αντιλαμβάνεστε τι σημαίνει αυτό) και η πολύ χρήσιμη αυτή καλλιέργεια τελικά θα δυσφημιστεί.
Άρα, όταν παίρνουμε μέτρα προστασίας περιβάλλοντος (του εδάφους εν προκειμένου εδώ) δεν μπορούμε να σταματάμε στον πρώτο κρίκο της αλυσίδας, αλλά πρέπει να δούμε το θέμα μέχρι τέλος.
Προηγούμενες χρονιές επιδοτείτο η καλλιέργεια βίκου, ενός άλλου πολύ χρήσιμου φυτού. Οι αγοραστές, ο επόμενος κρίκος της αλυσίδας σου έδιναν «κάτι τις» για τις ποσότητες που παρέδιδες, με την αιτιολογία «αφού θα πάρεις την επιδότηση, σου φτάνει αυτή!».
Δηλαδή θα σώσω εγώ τον πλανήτη βάζοντας ξηρικές καλλιέργειες και στερώντας την οικογένειά μου από τα έσοδα του καλαμποκιού ή της μηδικής, σκέπτεται ο μέσος αγρότης. Βουρ για πότισμα με το καρούλι κι ότι γίνει!
Σκεφτείτε, ότι οι μεγάλες αυτές ράμπες που βλέπετε να ποτίζουν στα χωράφια, καταναλώνουν περί τα 1000 κυβικά νερό το 24ωρο! Ένας άνθρωπος χρειάζεται ημερησίως μόλις 200 λίτρα, δηλαδή μια ημέρα πότισμα ή 15 με 20 στρέμματα ισοδυναμεί με κατανάλωση 50 ανθρώπων. Άρα ο ισχυρισμός του αγρότη περί σωτηρίας του κόσμου από τον ίδιο δεν είναι προϊόν της φαντασίας του. Κι αυτό, διότι, επαναλαμβάνουμε, η άρδευση ευθύνεται για το 80% της χρήσης νερού, όλες οι άλλες χρήσεις για το υπόλοιπο 20%!
Ο ορθολογισμός χρήσης αρδευτικού νερού, το κλειδί για μια σύγχρονη παραγωγή
Eν κατακλείδι, σκέψεις για διαχείριση του νερού της χώρας, περνάνε πρώτα από την αγροτική οικονομία και μετά από τα αστικά κέντρα. Καλά και αναγκαία τα έργα που θα φέρουν το νερό από μακρυά, ή θα το κρατήσουν σε φράγματα λίγες ημέρες παραπάνω μέχρι να απορροφηθεί από την γη, αλλά εάν συνεχίσουμε να το χρησιμοποιούμε έτσι χωρίς πρόγραμμα (το θέμα της σπατάλης και κακής διαχείρισης θεωρείται προφανές ότι πρέπει να αντιμετωπιστεί από αύριο το πρωί) είναι βέβαιο ότι και πάλι θα σκοντάψουμε μετά από λίγο καιρό. Πριν 40 χρόνια φέραμε το νερό από τον Μόρνο στην Αθήνα και λέγαμε εντάξει τώρα δεν θα διψάσουμε. Μετά από 20 χρόνια, προσθέσαμε το νερό από τον Εύηνο και είπαμε πάει τελείωσε το θέμα, εξασφαλιστήκαμε ότι κι αν γίνει. Τώρα συζητάμε να φέρουμε νερό από το Καρπενήσι και μάλιστα με διαδικασίες επείγοντος.
Την ίδια ώρα, νερό σπαταλιέται στους δρόμους, στην εσφαλμένη επιλογή καλλιεργειών, στο υπερβολικό πότισμα, στις άπειρες διαρροές σε δημόσια και ιδιωτικά αρδευτικά δίκτυα.
Φαίνεται λοιπόν ότι η Κυβέρνηση θα πρέπει να ανοίξει άμεσα και σε κάθε περίπτωση πριν το φθινόπωρο, όταν και γίνεται ο προγραμματισμός για την επόμενη χρονιά, καινούργιο μέτωπο με τους αγρότες, πολύ πιο ουσιαστικό από αυτό του ΟΠΕΚΕΠΕ. Θα αναγκαστεί να αποκαλύψει τις προτεραιότητές της αλλά και πιθανόν τις ιδεολογικές της απόψεις σε θέματα όπως ελάχιστες τιμές ασφαλείας για προϊόντα με μεγάλα οφέλη στο νερό και το περιβάλλον αλλά μικρή αποδοχή από την αγορά, όπως τα ρεβύθια και ο βίκος που αναφέραμε παραπάνω. Εάν δεν διασφαλίσεις ότι τα ρεβίθια θα απορροφηθούν σε λογικές τιμές και όχι παρακαλώντας τον κάθε έμπορα ή μεσίτη, κανείς δεν πρόκειται να ξανασπείρει ρεβύθια.
Δηλαδή ξεκινάς να λύσεις το θέμα του νερού άρδευσης και σκοντάφτεις πάνω στον τοπικό έμπορο οσπρίων… Υπό μία έννοια λογικό, αφού κανείς δεν είχε ασχοληθεί με τον εκσυχρονισμό του συστήματος από τον Β! Παγκόσμιο πόλεμο και μετά!
Ο εξορθολογισμός της χρήσης αρδευτικού νερού, θα θέσει τις βάσεις για την αντιμετώπιση του αγροτικού ζητήματος της χώρας. Ναι τόσο σοβαρό είναι το θέμα του νερού, αφού η ύπαρξη γεώτρησης ανεβάζει την τιμή της γης στα ύψη. Οι ποτιστικές καλλιέργειες, ή αλλιώς και δυναμικές καλλιέργειες, είναι αυτές που δίνουν προϊόντα υψηλής αξίας και σταθερής παράδοσης στα δίκτυα διανομής και εμπορίας, είναι με μια λέξη το μεγάλο ζητούμενο. Αλλά και οι «συνοδευτικές» ξηρικές, είναι αυτές που στηρίξουν την βιωσιμότητα του κλάδου.
Είναι η βάση που μπορεί να στηριχθεί ένα σύγχρονο αγροτικό μοντέλο.
Ραντεβού τον Σεπτέμβρη λοιπόν.
