Τις σημαντικές αλλαγές που έχουν σημειωθεί στην παραγωγική δυναμική της ελληνικής οικονομίας, αλλά και το μεγάλο δρόμο που απομένει για να καλύψουμε το κενό με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο αναδεικνύει η ανάλυση των επιμέρους στοιχείων από την πορεία της ελληνικής οικονομίας το α’ τρίμηνο του 2026. Οι επενδύσεις αυξάνονται αλλά ως ποσοστό του ΑΕΠ παραμένουν στα χαμηλότερα επίπεδα της ΕΕ, ενώ η ιδιωτική κατανάλωση παραμένει η κινητήριος δύναμη της ελληνικής οικονομίας, αν και η δυναμική της εξασθενεί.
Η διπλή εικόνα
Βασική κινητήρια δύναμη για το +2% που κατέγραψε σε ετήσια βάση η ελληνική οικονομία το α’ τρίμηνο του έτους, σύμφωνα με το εβδομαδιαίο δελτίο «7 Ημέρες Οικονομία» της Eurobank Research, ήταν οι επενδύσεις παγίων οι οποίες αυξήθηκαν κατά 12,1% και συνεισέφεραν 2 ποσοστιαίες μονάδες στην ανάπτυξη. Ωστόσο, όπως σημειώνουν οι αναλυτές της τράπεζας, η διάρθρωση του ΑΕΠ εξακολουθεί να απέχει αισθητά από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Ειδικότερα, οι επενδύσεις παγίων κατέγραψαν διψήφια ετήσια αύξηση για τρίτο συνεχόμενο τρίμηνο, με πάνω από τη μισή συνεισφορά να προέρχεται από τις κατασκευές. Οι κατοικίες πρόσθεσαν 184 εκατ. ευρώ και οι λοιπές κατασκευές 361 εκατ. ευρώ, ενώ ακολούθησαν οι επενδύσεις σε μηχανολογικό εξοπλισμό και οπλικά συστήματα (354 εκατ. ευρώ). Σύμφωνα με την έκθεση, ώθηση έδωσε και η επιτάχυνση των έργων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας εν όψει της προθεσμίας ολοκλήρωσής τους τον Αύγουστο του 2026.
Χάρη στη σταθερή ενίσχυσή τους μετά την έξοδο από την κρίση χρέους, της ανάκαμψης μετά από την πανδημία αλλά και τα έργα του Ταμείου Ανάκαμψης οι επενδύσεις έχουν σχεδόν διπλασιαστεί την τελευταία πενταετία (+184% σε σχέση με το α’ τρίμηνο του 2021) και αγγίζουν πλέον το 17% του ΑΕΠ, από 11,1% πριν την πανδημία και μόλις 9,8% που ήταν στην καρδιά της οικονομικής κρίσης.
Παρά όμως την ανάπτυξη αυτή οι επενδύσεις ως ποσοστό του ΑΕΠ παραμένουν αναλογικά οι δεύτερες μικρότερες στην ΕΕ των 27 και σαφώς χαμηλότερες από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης που βρίσκεται στο 21,3% του ΑΕΠ. Και μένει να φανεί το πως θα συνεχιστούν μετά από το τέλος του ΤΑΑ.
Κυριαρχεί η ιδιωτική κατανάλωση
Την ίδια στιγμή η ιδιωτική κατανάλωση διατηρεί σταθερά το υψηλότερο μερίδιο στο ΑΕΠ μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ-27, στο 69%, έναντι 61,7% της δεύτερης Ρουμανίας και 53% της Ευρωζώνης συνολικά. Παρά το βάρος της στη δομή της οικονομίας, η δυναμική της εξασθενεί: το α' τρίμηνο αυξήθηκε κατά μόλις 0,7% σε ετήσια βάση, από 2,3% προηγουμένως, με τη συνεισφορά της στην ανάπτυξη (0,5 ποσοστιαίες μονάδες) να είναι η χαμηλότερη από την άρση των περιοριστικών μέτρων της πανδημίας το β' τρίμηνο του 2021.
Βελτιώνεται το εξωτερικό έλλειμμα
Αντίστοιχη είναι και η εικόνα στο εξωτερικό έλλειμμα το οποίο αν και βελτιώνεται παραμένει ένα από τα μεγαλύτερα στην ΕΕ. Το πρώτο τρίμηνο του 2026 οι εξαγωγές αυξήθηκαν κατά 2,4%, ταχύτερα από τις εισαγωγές (0,5%), με αποτέλεσμα το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών να συρρικνωθεί κατά 7,9% σε ετήσια βάση. Το έλλειμμα του εμπορικού ισοζυγίου έχει περιοριστεί στο 12,7% του ΑΕΠ, από σχεδόν 20% το δ' τρίμηνο του 2022, παραμένει όμως το τρίτο υψηλότερο στην ΕΕ των 27.
Παρά το πλεόνασμα του ισοζυγίου υπηρεσιών, το συνολικό εξωτερικό έλλειμμα διαμορφώνεται στο 3,8% του ΑΕΠ και, όπως επισημαίνει η Eurobank Research, συνεχίζει να αποτελεί «δίαυλο απώλειας εγχωρίως παραγόμενου εισοδήματος στην αλλοδαπή» και να υπονομεύει μακροπρόθεσμα την καθαρή δανειακή θέση της χώρας.
Για τη συνέχεια, το ενδιαφέρον στρέφεται στις επιπτώσεις του πολέμου στη Μέση Ανατολή, οι οποίες, σύμφωνα με το δελτίο, αναμένεται να αποτυπωθούν εντονότερα στα στοιχεία του β' τριμήνου. Ήδη ο πληθωρισμός επιταχύνθηκε στο 4,9% τον Μάιο, από 3,4% τον Μάρτιο, ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναθεώρησε στις εαρινές προβλέψεις της τον ρυθμό μεγέθυνσης της Ελλάδας για το 2026 στο 1,8%, από 2,2% τον Νοέμβριο. Όπως εκτιμούν οι αναλυτές της Eurobank, το μέγεθος των επιπτώσεων στην ανάπτυξη θα κριθεί κυρίως από την πορεία της ιδιωτικής κατανάλωσης και των εξαγωγών, δηλαδή ακριβώς από τις δύο συνιστώσες όπου οι καθοδικοί κίνδυνοι είναι σήμερα οι μεγαλύτεροι.
