Μία νέα απειλή αναδύεται για την εύθραυστη ανάκαμψη της γερμανικής οικονομίας, αυτή τη φορά όχι από τις αγορές ενέργειας ή τους εμπορικούς δασμούς, αλλά από την παρατεταμένη ξηρασία. Η στάθμη του Ρήνου έχει υποχωρήσει σε ιστορικά χαμηλά, περιορίζοντας δραστικά τη δυνατότητα μεταφοράς εμπορευμάτων και απειλώντας τις εφοδιαστικές αλυσίδες της γερμανικής βιομηχανίας.
Στον σταθμό μέτρησης του Κάουμπ, ένα από τα σημαντικότερα «στενά περάσματα» του ποταμού, η ένδειξη της στάθμης έπεσε αυτή την εβδομάδα στα 19 εκατοστά, σύμφωνα με την Berenberg. Πρόκειται για το χαμηλότερο επίπεδο από τότε που άρχισαν να τηρούνται στοιχεία, στα τέλη του 19ου αιώνα.
Η χρονική στιγμή προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία. Οι χαμηλότερες στάθμες στον Ρήνο καταγράφονται συνήθως μεταξύ Σεπτεμβρίου και Νοεμβρίου και όχι στις αρχές Αυγούστου. Σε ανάλυσή της η Commerzbank επισημαίνει ότι, κατά μέσο όρο την τελευταία δεκαετία, η στάθμη στο Κάουμπ συνέχιζε να υποχωρεί για περισσότερο από δυόμισι μήνες μετά τις αρχές Αυγούστου. Η ουσιαστική ανάκαμψη ερχόταν συνήθως τον Νοέμβριο. Εάν το φετινό μοτίβο κινηθεί προς αυτή την κατεύθυνση, τα προβλήματα στη ναυσιπλοΐα θα μπορούσαν να διαρκέσουν για μεγάλο μέρος του φθινοπώρου.
Η σημασία του Ρήνου
Ο Ρήνος είναι η βασική υδάτινη αρτηρία της γερμανικής βιομηχανίας και συνδέει το Ρότερνταμ, το μεγαλύτερο λιμάνι της Ευρώπης, με τις χαλυβουργίες του Ρήνου-Ρουρ, τη βιομηχανική περιοχή Ρήνου-Μάιν και το μεγάλο χημικό σύμπλεγμα του Λουντβιχσχάφεν. Επιπλέον, περίπου 285 εκατ. τόνοι εμπορευμάτων μεταφέρονται κάθε χρόνο μέσω του ποταμού, ενώ σχεδόν 600 πλοία περνούν καθημερινά τα σύνορα Ολλανδίας και Γερμανίας. Ο Ρήνος εξυπηρετεί περίπου το 80% των εμπορευμάτων που διακινούνται μέσω των εσωτερικών πλωτών οδών της Γερμανίας και το 60% των αντίστοιχων μεταφορών στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Όταν η στάθμη υποχωρεί, οι φορτηγίδες πρέπει να μεταφέρουν πολύ μικρότερα φορτία ώστε να μη βυθίζονται περισσότερο και να μπορούν να περάσουν από τα ρηχότερα σημεία. Σύμφωνα με την Berenberg, πολλά πλοία φορτώνονται πλέον μόλις στο 20% της κανονικής τους δυναμικότητας. Ως αποτέλεσμα, το κόστος μεταφοράς στον Ρήνο έχει επταπλασιαστεί από τις αρχές Ιουνίου.
Οι εναλλακτικές λύσεις είναι περιορισμένες. Για την αντικατάσταση του φορτίου μίας μεγάλης φορτηγίδας μπορεί να απαιτούνται έως και 100 φορτηγά ή μία ολόκληρη εμπορευματική αμαξοστοιχία. Το ήδη επιβαρυμένο οδικό και σιδηροδρομικό δίκτυο της Γερμανίας δεν μπορεί, επομένως, να υποκαταστήσει πλήρως τις μεταφορές μέσω του ποταμού. Οι πρώτες πιέσεις αναμένεται να εμφανιστούν στην προμήθεια πετρελαϊκών προϊόντων, άνθρακα, μετάλλων και χημικών πρώτων υλών. Εάν οι παραδόσεις καθυστερήσουν ή γίνουν υπερβολικά ακριβές, ορισμένες βιομηχανικές μονάδες ενδέχεται να περιορίσουν την παραγωγή τους.
Πλήγμα στο ΑΕΠ
Το προηγούμενο του 2018 δείχνει το μέγεθος του κινδύνου. Μελέτη του Ινστιτούτου του Κιέλου υπολόγισε ότι ένας πλήρης μήνας εξαιρετικά χαμηλής στάθμης περιόρισε τότε τις μεταφορές μέσω των εσωτερικών πλωτών οδών κατά περίπου 25% και τη γερμανική βιομηχανική παραγωγή κατά σχεδόν 1%. Η επίπτωση στην ετήσια αύξηση του ΑΕΠ εκτιμάται σε 0,3%-0,4%.
Το ποια θα είναι φέτος η επίπτωση στο γερμανικό ΑΕΠ θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια της ξηρασίας. Οι αναλυτές της ING εκτιμούν ότι μία επανάληψη του 2018 θα μπορούσε να αφαιρέσει τουλάχιστον 0,3 ποσοστιαίες μονάδες από την ανάπτυξη της Γερμανίας το 2026. Πριν από την επιδείνωση στον Ρήνο, υπολόγιζε την ανάπτυξη κοντά στο 0,8%.
Η Berenberg υπολογίζει ότι το πλήγμα στο γερμανικό ΑΕΠ μπορεί να φτάσει έως και το 0,2% στο γ’ τρίμηνο. Από την πλευρά της η Commerzbank υπολογίζει ότι η επίπτωση φτάνει ήδη περίπου το 0,1% του ΑΕΠ. Εάν, όμως, η στάθμη παραμείνει κάτω από το κρίσιμο όριο μέχρι τα μέσα Σεπτεμβρίου, η επιβάρυνση θα μπορούσε να φτάσει το 0,35%, οδηγώντας σε μικρή συρρίκνωση της οικονομίας στο γ' τρίμηνο.
Υπάρχουν, ωστόσο, παράγοντες που περιορίζουν τη ζημιά. Μετά τις προηγούμενες ξηρασίες, αρκετές επιχειρήσεις φρόντισαν να αυξήσουν τα αποθέματά τους και επένδυσαν σε πλοία σχεδιασμένα για πιο ρηχά νερά. Σε κάθε περίπτωση, η ξηρασία εξελίσσεται σε επαναλαμβανόμενο οικονομικό κίνδυνο. Σύμφωνα με την Berenberg η προσαρμογή των μεταφορών, της βιομηχανίας και των ενεργειακών υποδομών στις ακραίες καιρικές συνθήκες θα πρέπει να αποτελέσει βασική προτεραιότητα και για το ύψους 500 δισ. ευρώ ειδικό γερμανικό ταμείο υποδομών.
