Η Ευρωπαϊκή Ένωση αναπτύσσει έναν νέο «μηχανισμό αλληλεγγύης» με στόχο να στηρίξει τις επιχειρήσεις που θα διαφοροποιήσουν τις προμήθειες κρίσιμων αγαθών τους, μειώνοντας την εξάρτησή τους από την Κίνα, καθώς και να περιορίσει τις επιπτώσεις από ενδεχόμενα αντίποινα του Πεκίνου σε περίπτωση εμπορικής σύγκρουσης.
Ωστόσο, η εφαρμογή του μηχανισμού θα έχει οικονομικό κόστος και θα απαιτήσει τη διάθεση χρηματοδότησης, τη στιγμή που τα κράτη-μέλη βρίσκονται σε δύσκολες διαπραγματεύσεις για τον επόμενο πολυετή προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν το θέμα.
Όπως αναφέρει το Bloomberg, παραμένει ασαφές το ύψος των κονδυλίων που θα χρειαστεί να δεσμευθούν, καθώς αυτό θα εξαρτηθεί, μεταξύ άλλων, από την έκταση των πιθανών κινεζικών αντιποίνων. Ωστόσο, το ποσό θα μπορούσε να είναι ιδιαίτερα υψηλό, δεδομένου του μεγέθους των βιομηχανικών κλάδων και του όγκου του εμπορίου που διακυβεύονται. Οι σχετικές διαβουλεύσεις της ΕΕ πραγματοποιούνται σε μια περίοδο κατά την οποία αρκετά κράτη-μέλη πιέζουν για περιορισμό των δημοσίων δαπανών.
Ο μηχανισμός, ο οποίος βρίσκεται υπό επεξεργασία από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εντάσσεται στις προσπάθειες της Ένωσης να αντιμετωπίσει το τεράστιο εμπορικό έλλειμμα με την Κίνα, το οποίο πλέον υπερβαίνει τα 360 δισ. ευρώ (411 δισ. δολάρια) και επηρεάζει όλα τα κράτη-μέλη.
Οι πρεσβευτές των κρατών-μελών ενημερώθηκαν αυτή την εβδομάδα για την πρόοδο των σχετικών εργασιών, σύμφωνα με πηγές που μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας, καθώς οι συζητήσεις ήταν εμπιστευτικές.
Εκπρόσωποι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία είναι αρμόδια για τη διαμόρφωση και εφαρμογή της εμπορικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αρνήθηκαν να σχολιάσουν το θέμα.
Η στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την εξισορρόπηση των εμπορικών σχέσεών της με το Πεκίνο βασίζεται σε παράλληλες κατευθύνσεις: στον διάλογο με την Κίνα, στην ανάπτυξη νέων εργαλείων για τη διαφοροποίηση των αλυσίδων εφοδιασμού και στην αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των υφιστάμενων μέσων, όπως οι έρευνες για κρατικές επιδοτήσεις, τα μέτρα διασφάλισης (safeguard measures) και, ενδεχομένως, η ενεργοποίηση του λεγόμενου Μηχανισμού κατά του Οικονομικού Εξαναγκασμού (Anti-Coercion Instrument). Η ενεργοποίηση αυτού του μηχανισμού θα επέτρεπε στην ΕΕ να επιβάλει ένα ευρύ φάσμα δασμολογικών και μη δασμολογικών αντιμέτρων έναντι πρακτικών που θεωρεί οικονομικά εξαναγκαστικές.
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει καταβάλει ιδιαίτερη προσπάθεια να καταστήσει σαφές ότι κανένα από τα εργαλεία αυτά δεν έχει σχεδιαστεί αποκλειστικά με στόχο την Κίνα.
Μέχρι στιγμής, στις συνομιλίες, το Πεκίνο έχει εμφανιστεί πρόθυμο να εξετάσει τρόπους αύξησης των εισαγωγών από την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά είναι λιγότερο διατεθειμένο να αναζητήσει λύσεις για τον περιορισμό των δικών του εξαγωγών, ανέφεραν οι ίδιες πηγές. Και τα δύο ζητήματα θεωρούνται κρίσιμης σημασίας για την ΕΕ, τόσο λόγω του μεγάλου εμπορικού ελλείμματος όσο και εξαιτίας των εμποδίων πρόσβασης στην κινεζική αγορά και των σχετικά χαμηλών επιπέδων εγχώριας κατανάλωσης στην Κίνα.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση πιέζει για μεγαλύτερη διάρκεια ισχύος των αδειών και για απλούστερες διαδικασίες εισαγωγής κρίσιμων αγαθών, ενώ ζητεί από το Πεκίνο να μειώσει τους περιορισμούς πρόσβασης στην κινεζική αγορά και να περιορίσει τις εξαγωγές σε τομείς που προκαλούν στρεβλώσεις. Από την πλευρά της, η Κίνα ζητεί από την ΕΕ να ανταποδώσει οποιεσδήποτε παραχωρήσεις συμφωνηθούν, χαλαρώνοντας τους δικούς της περιορισμούς και ελέγχους, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές.
Οι δύο πλευρές έχουν θέσει ως προθεσμία τον Οκτώβριο για την επίτευξη ουσιαστικής προόδου στις διαπραγματεύσεις. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δήλωσε τον Ιούνιο ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα προχωρήσει σε αποφασιστική δράση, εφόσον ο διάλογος δεν αποφέρει αποτελέσματα.
Ο επίτροπος Εμπορίου της ΕΕ, Μάρος Σέφτσοβιτς, αναμένεται να μεταβεί στην Κίνα τον Οκτώβριο για να αξιολογήσει την πορεία των συνομιλιών, ενόψει της συνόδου κορυφής των ηγετών της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις Βρυξέλλες, όπου το θέμα θα βρίσκεται στην ημερήσια διάταξη.
Ωστόσο, αρκετοί αξιωματούχοι στις Βρυξέλλες και σε διάφορες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες εκφράζουν αμφιβολίες για το κατά πόσο οι ηγέτες της ΕΕ διαθέτουν την πολιτική βούληση να υιοθετήσουν σκληρή στάση απέναντι στο Πεκίνο, εάν η διπλωματική προσπάθεια αποτύχει. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η Κίνα είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα απαντήσει με δυναμικά αντίποινα σε περίπτωση που η Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρήσει σε μέτρα εναντίον της.
Το Πεκίνο διατηρεί δεσπόζουσα θέση στην παραγωγή και προμήθεια ορυκτών και ημιαγωγών (τσιπ) που είναι ζωτικής σημασίας για βασικούς ευρωπαϊκούς κλάδους, όπως η αμυντική βιομηχανία και η αυτοκινητοβιομηχανία. Η εξάρτηση αυτή δυσχεραίνει τις προσπάθειες της Ευρωπαϊκής Ένωσης να υιοθετήσει πιο αυστηρή στάση απέναντι στην Κίνα, καθώς το Πεκίνο θα μπορούσε να αξιοποιήσει τους περιορισμούς στις εξαγωγές ως μοχλό πίεσης, προκαλώντας σοβαρά προβλήματα στις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις. Η Κίνα έχει ήδη προειδοποιήσει ότι θα αντιδράσει σε οποιαδήποτε πρωτοβουλία της ΕΕ για την προστασία των ευρωπαϊκών βιομηχανιών ή για τη διεύρυνση του οπλοστασίου της εμπορικής της πολιτικής.
Το 2025, η Κίνα κατέδειξε το εύρος των επιπτώσεων που μπορεί να προκαλέσει, όταν επέβαλε περιορισμούς στις εξαγωγές σπάνιων γαιών, προκαλώντας παγκόσμια ανησυχία για ελλείψεις πρώτων υλών και ενδεχόμενες διακοπές της βιομηχανικής παραγωγής.
Ενδεικτικό της ευπάθειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης απέναντι σε διαταραχές της εφοδιαστικής αλυσίδας είναι το γεγονός ότι, φέτος, οι ευρωπαϊκές αυτοκινητοβιομηχανίες κατάφεραν να πείσουν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναστείλει προσωρινά τις κυρώσεις σε έναν μεγάλο κινεζικό προμηθευτή ημιαγωγών. Οι εταιρείες είχαν προειδοποιήσει ότι, χωρίς αυτή την εξαίρεση, τα αποθέματά τους θα εξαντλούνταν μέσα σε λίγες εβδομάδες.
