Η συμφωνία ΗΠΑ - Ιράν και η αποκατάσταση της διέλευσης στα Στενά του Ορμούζ έχουν επαναφέρει την αισιοδοξία στις διεθνείς αγορές ενέργειας, πιέζοντας το Brent προς τα 83 δολάρια τη Δευτέρα. Αν και παράγοντες της διεθνούς αγοράς προειδοποιούν ότι -σε περίπτωση οριστικής συμφωνίας- θα χρειαστούν εβδομάδες ή και μήνες για να αποκατασταθούν πλήρως οι πετρελαϊκές ροές και να επιστρέψουν σταδιακά οι εξαγωγές από την περιοχή, η αγορά δείχνει να προεξοφλεί ότι το χειρότερο σενάριο έχει προς το παρόν απομακρυνθεί.
Η αισιοδοξία αυτή δεν σημαίνει ότι εξαφανίζεται η αβεβαιότητα. Μεγάλοι ναυτιλιακοί όμιλοι και ασφαλιστικές εταιρείες εξακολουθούν να κινούνται προσεκτικά και αρκετοί παραγωγοί ανασυντάσσονται καθώς χρειάζονται χρόνο για να αυξήσουν ξανά την παραγωγή τους. Ωστόσο, η αποκλιμάκωση των διεθνών τιμών δημιουργεί πλέον προσδοκίες ότι οι Έλληνες καταναλωτές θα αρχίσουν σύντομα να βλέπουν τις πρώτες θετικές επιπτώσεις και στην αντλία.
Την ίδια εικόνα συγκρατημένης αισιοδοξίας περιέγραψε τη Δευτέρα και ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου. Σχολιάζοντας τις εξελίξεις στον πόλεμο Ιράν - ΗΠΑ, ανέφερε ότι παρατηρείται άμεση αποκλιμάκωση της πολεμικής σύρραξης και ότι, σύμφωνα με τις πληροφορίες που υπάρχουν, ανοίγουν και τα Στενά του Ορμούζ.
«Ήδη αυτό οι αγορές το έχουν ερμηνεύσει, καθώς στις ασιατικές αγορές το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο πέφτουν 5%. Ουσιαστικά, εάν επιβεβαιωθεί η συμφωνία, αποκαθίσταται η σταθερότητα στην περιοχή, κάτι που θα επιφέρει μια κανονικότητα στην παγκόσμια οικονομία», δήλωσε χαρακτηριστικά. Ο υπουργός έσπευσε πάντως να υπογραμμίσει ότι οι συνέπειες της κρίσης δεν πρόκειται να εξαφανιστούν άμεσα, σημειώνοντας πως οι επιπτώσεις του πολέμου θα συνεχίσουν να γίνονται αισθητές για αρκετές εβδομάδες ή και μήνες ακόμη.
Πότε περνά η πτώση του Brent στην ελληνική αγορά καυσίμων
Για τους Έλληνες καταναλωτές, η αποκλιμάκωση στις διεθνείς τιμές πετρελαίου αναμένεται να αρχίσει να περνά σταδιακά και στις αντλίες μέσα στις επόμενες ημέρες. Σύμφωνα με εκτιμήσεις παραγόντων της αγοράς και της ΠΟΠΕΚ, από την Τρίτη αναμένονται οι πρώτες μειώσεις στις τιμές διυλιστηρίου, με μεγαλύτερη επίδραση στο πετρέλαιο κίνησης και πιο συγκρατημένη στην αμόλυβδη βενζίνη.
Τη Δευτέρα το μεσημέρι το Brent υποχώρησε στα 83 δολάρια το βαρέλι, καθώς οι αγορές προεξοφλούν την αποκατάσταση των θαλάσσιων μεταφορών στα Στενά του Ορμούζ και τη σταδιακή επιστροφή περισσότερων ποσοτήτων πετρελαίου στην αγορά. Την ίδια στιγμή, η μέση πανελλαδική τιμή της απλής διαμορφώνεται στα 1,995 ευρώ ανά λίτρο και του diesel κίνησης στα 1,739 ευρώ ανά λίτρο.
Αν και οι μεταβολές που καταγράφονται στις διεθνείς αγορές δεν περνούν αυτόματα στην ελληνική λιανική αγορά, συνήθως απαιτούνται λίγες ημέρες έως μία ή δύο εβδομάδες προκειμένου να αποτυπωθούν πλήρως στις τιμές των πρατηρίων, ανάλογα με τα αποθέματα που έχουν αγοράσει τα διυλιστήρια και οι εταιρείες εμπορίας σε προηγούμενες, προφανώς υψηλότερες τιμές. Η αποκλιμάκωση τείνει να εμφανίζεται με ακόμη μεγαλύτερη χρονική υστέρηση στις νησιωτικές περιοχές, όπου το αυξημένο μεταφορικό κόστος και οι συνθήκες τροφοδοσίας της αγοράς επιβραδύνουν συνήθως τη μετακύλιση των μειώσεων στον καταναλωτή.
Εφόσον η αποκλιμάκωση των διεθνών τιμών διατηρηθεί και τις επόμενες ημέρες, στελέχη της αγοράς εκτιμούν ότι το μεγαλύτερο μέρος των μειώσεων θα αποτυπωθεί πρώτα στο diesel κίνησης, καθώς η συγκεκριμένη αγορά επηρεάζεται ταχύτερα από τις μεταβολές των διεθνών τιμών των διυλιστηριακών προϊόντων. Για παράδειγμα, μια μείωση της τάξης των 4 έως 6 λεπτών ανά λίτρο στο diesel θα μπορούσε να περιορίσει το κόστος ενός γεμίσματος 50 λίτρων κατά 2 έως 3 ευρώ. Αντίστοιχα, στην αμόλυβδη βενζίνη μια αποκλιμάκωση 2 έως 4 λεπτών ανά λίτρο θα μείωνε το κόστος γεμίσματος ενός τυπικού ρεζερβουάρ 50 λίτρων κατά 1 έως 2 ευρώ.
Οι μεταβολές αυτές μπορεί να φαίνονται περιορισμένες σε μία μόνο επίσκεψη στο πρατήριο, αποκτούν όμως μεγαλύτερη σημασία για επαγγελματίες οδηγούς, μεταφορικές επιχειρήσεις και νοικοκυριά με υψηλή κατανάλωση καυσίμων. Για έναν οδηγό που καταναλώνει 200 λίτρα diesel τον μήνα, μια μείωση 5 λεπτών ανά λίτρο μεταφράζεται σε όφελος περίπου 10 ευρώ μηνιαίως, ενώ για έναν επαγγελματία με πολύ μεγαλύτερη κατανάλωση το όφελος μπορεί να είναι πολλαπλάσιο. Και φυσικά, μια ισορροπία στις διεθνείς τιμές συνεπάγεται και απομάκρυνση του φόβου ενός νέου ράλι το οποίο σαφώς και θα επηρέαζε και την ελληνική αγορά η οποία είναι αμιγώς χώρα εισαγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Γιατί οι τιμές καυσίμων στην Ελλάδα δεν ακολουθούν αναλογικά το πετρέλαιο
Η πορεία των τιμών στα καύσιμα κίνησης δεν θα εξαρτηθεί αποκλειστικά από το Brent. Οι λιανικές τιμές επηρεάζονται επίσης από τις τιμές των διυλιστηρίων, την ισοτιμία ευρώ - δολαρίου, τα αποθέματα που έχουν ήδη αγοραστεί σε υψηλότερες τιμές, αλλά και από το γεγονός ότι το 55% της τελικής τιμής στην αντλία αφορά σε φόρους και επιβαρύνσεις.
Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και αν οι διεθνείς τιμές πετρελαίου συνεχίσουν να υποχωρούν, η μείωση που θα δει ο καταναλωτής στην αντλία θα είναι σαφώς μικρότερη από την πτώση που καταγράφεται στις διεθνείς αγορές.
Παρ' όλα αυτά, εάν το Brent παραμείνει κοντά στα 80 - 85 δολάρια το βαρέλι και η συμφωνία ΗΠΑ - Ιράν οδηγήσει σε σταθερή αποκατάσταση των πετρελαϊκών ροών, η ελληνική αγορά καυσίμων θα μπορούσε να δει τις επόμενες εβδομάδες τις χαμηλότερες τιμές από την έναρξη της κρίσης στη Μέση Ανατολή. Για τους καταναλωτές αυτό δεν σημαίνει θεαματική πτώση από τη μία μέρα στην άλλη, αλλά μια σταδιακή αποκλιμάκωση που, εφόσον διατηρηθεί το θετικό κλίμα στις διεθνείς αγορές, θα μπορούσε να ανακουφίσει τόσο τα νοικοκυριά όσο και τις επιχειρήσεις αλλά και τους κλάδους του Τουρισμού και των Μεταφορών που επηρεάζονται άμεσα από το ενεργειακό κόστος.
