Η οικονομία της Ιρλανδίας συρρικνώθηκε κατά 16,8% το πρώτο τρίμηνο του έτους σε ετήσια βάση, λόγω της επίδρασης των πολυεθνικών εταιρειών που δραστηριοποιούνται εκεί, σύμφωνα με στοιχεία της στατιστικής υπηρεσίας της χώρας. Σε βάση τριμήνου η μείωση φτάνει το 12,1%. Ωστόσο, η εγχώρια οικονομική δραστηριότητα συνέχισε να αναπτύσσεται εάν αφαιρεθούν οι δραστηριότητες των πολυεθνικών στην τεχνολογία και στη φαρμακοβιομηχανία.
Η κατάρρευση κατά 27% της δραστηριότητας των πολυεθνικών επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στην Ιρλανδία ήταν αρκετή για να συμπαρασύρει τα συνολικά στοιχεία και μαζί τους και την εικόνα της Ευρωζώνης, η οποία «είδε» την ανάπτυξή της σε ετήσια βάση να επιβραδύνεται στο 0,3%.
Αυτό συμβαίνει επειδή τεράστια ποσά προστιθέμενης αξίας εμφανίζονται στα λογιστικά βιβλία της χώρας και ενσωματώνονται στο ιρλανδικό ΑΕΠ, ακόμη κι αν η πραγματική παραγωγική δραστηριότητα ή οι αγορές στις οποίες πραγματοποιούνται οι πωλήσεις βρίσκονται χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά.
Οι πολυεθνικές στην Ιρλανδία
Η μικρή και ανοιχτή οικονομία της Ιρλανδίας είναι ευάλωτη στις διακυμάνσεις της παγκόσμιας οικονομίας, εξαιτίας της υψηλής συγκέντρωσης διεθνών εταιρειών που εδρεύουν εκεί. Η χώρα έχει εξελιχθεί σε έναν από τους σημαντικότερους επιχειρηματικούς κόμβους της Ευρώπης, προσελκύοντας δεκάδες πολυεθνικές εταιρείες χάρη στον χαμηλό φορολογικό συντελεστή, το φιλικό επιχειρηματικό περιβάλλον και την πρόσβασή της στην ενιαία αγορά της ΕΕ.
Ωστόσο, οι πολυεθνικές στον κλάδο τεχνολογίας και φαρμάκων δέχθηκαν πιέσεις λόγω μείωσης παραγωγής και δραστηριοτήτων τους, καθώς έχουν μεγάλη συμμετοχή στο ιρλανδικό ΑΕΠ.
Η μεγάλη παρουσία τους στην Ιρλανδία έχει ως αποτέλεσμα τα στοιχεία του ΑΕΠ να επηρεάζονται συχνά από λογιστικές μεταφορές κερδών, δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας και άλλες εταιρικές κινήσεις που δεν αντανακλούν απαραίτητα την πραγματική εικόνα της εγχώριας οικονομικής δραστηριότητας.
Το «ιρλανδικό φαινόμενο» και οι στρεβλώσεις του ΑΕΠ
Το λεγόμενο «ιρλανδικό φαινόμενο» περιγράφει τις ακραίες διακυμάνσεις του ΑΕΠ που προκαλούνται από τη δραστηριότητα πολυεθνικών εταιρειών και όχι από την πραγματική εγχώρια οικονομία.
Όταν οι εξαγωγές ή η παραγωγή μεγάλων ξένων τεχνολογικών και φαρμακευτικών ομίλων μεταβάλλονται, το ΑΕΠ μπορεί να εμφανίζει απότομες μεταβολές, ακόμη και αν η εσωτερική οικονομία παραμένει σταθερή.
«Οικονομικά του Λεπρεκόν»
Ο όρος εμφανίστηκε το 2015, όταν η ιρλανδική οικονομία κατέγραψε επίσημη ανάπτυξη 26% μέσα σε ένα έτος. Ο νομπελίστας οικονομολόγος Πολ Κρούγκμαν επινόησε τον όρο, καθώς η αύξηση αυτή δεν προήλθε από πραγματική εγχώρια παραγωγή, αλλά από πολυεθνικές εταιρείες που μετέφεραν τα περιουσιακά τους στοιχεία στην Ιρλανδία για φορολογικούς λόγους.
Έτσι λοιπόν, η εκτίναξη αυτή συνδέθηκε με λογιστικές πρακτικές πολυεθνικών, φορολογικές αναδιαρθρώσεις και μεταφορά πνευματικής ιδιοκτησίας στην Ιρλανδία, στοιχεία που διογκώνουν τεχνητά το ΑΕΠ χωρίς αντίστοιχη πραγματική παραγωγή.
GNI: Ο δείκτης που «διορθώνει» την εικόνα
Για να αποτυπωθεί καλύτερα η πραγματική οικονομία, η Κεντρική Τράπεζα της Ιρλανδίας χρησιμοποιεί το επικαιροποιημένο ακαθάριστο εθνικό προϊόν (GNI). Ο δείκτης αφαιρεί τα κέρδη πολυεθνικών που επαναπατρίζονται, καθώς και τις αποσβέσεις από πνευματική ιδιοκτησία ξένων εταιρειών, ώστε να αποτυπώνει την πραγματική εγχώρια οικονομική δραστηριότητα, χωρίς να προσμετρά τις δραστηριότητες των πολυεθνικών.
Ο Τόμας Πιου της RSM Ireland ανέφερε ότι η πτώση προήλθε κυρίως από την κατάρρευση των φαρμακευτικών εξαγωγών, καθώς αντιστρέφεται η περσινή έκρηξη που είχε προηγηθεί των αμερικανικών δασμών.
Σε ετήσια βάση, ο βιομηχανικός τομέας υποχώρησε κατά 38,2%, ενώ η ακαθάριστη προστιθέμενη αξία στους τομείς των πολυεθνικών μειώθηκε κατά 28,5%.
Συνολικά, ο τομέας των πολυεθνικών κατέγραψε πτώση 27,1% στο τρίμηνο.
Η εγχώρια οικονομία παραμένει θετική
Οι αποδοχές των εργαζομένων μειώθηκαν κατά 3,1%, εξέλιξη που θεωρήθηκε ασυνήθιστη από τους αναλυτές και πιθανότατα θα αναθεωρηθεί.
Παρά τις πιέσεις από τον πληθωρισμό, η αγορά εργασίας παραμένει ισχυρή και στηρίζει τα διαθέσιμα εισοδήματα.
Συνολικά, η οικονομία που βασίζεται στην εγχώρια δραστηριότητα αναπτύχθηκε κατά 1,4% σε ετήσια βάση, με τις προβλέψεις να κάνουν λόγο για ρυθμό 2,5%–3% για το σύνολο του έτους.
Ωστόσο, οι κίνδυνοι από τις τιμές ενέργειας και πιθανές διαταραχές στις θαλάσσιες μεταφορές, όπως στα Στενά του Ορμούζ, θα μπορούσαν να περιορίσουν την κατανάλωση και να επιβαρύνουν την ανάπτυξη.
