Η ενεργειακή κρίση που προκαλεί ο πόλεμος στο Ιράν μετατρέπεται σε ιστορική ευκαιρία για την Κίνα. Με τις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου να εκτινάσσονται στα ύψη και την ενεργειακή ασφάλεια να προκαλεί παγκόσμια αγωνία, οι κινεζικές βιομηχανίες ηλεκτρικών οχημάτων, μπαταριών και φωτοβολταϊκών καταγράφουν εκρηκτική άνοδο, ενισχύοντας ακόμη περισσότερο την εξάρτηση της Δύσης από το Πεκίνο.
Ήδη, πολύ πριν ο πόλεμος διαταράξει τις παγκόσμιες προμήθειες υδρογονανθράκων, η Κίνα είχε αποκτήσει σημαντικό προβάδισμα στην παραγωγή ηλιακών πάνελ, μπαταριών και ηλεκτρικών οχημάτων.
Οι βιομηχανίες της αναδεικνύονται πλέον σε κερδισμένες αυτής της συγκυρίας, καθώς οι καταναλωτές σε ολόκληρο τον κόσμο βρίσκονται αντιμέτωποι με τη ξαφνική και ανησυχητική άνοδο των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου, ενώ σε ορισμένες ασιατικές χώρες τίθενται ακόμη και ερωτήματα για τη διαθεσιμότητα αυτών των πόρων. Παρότι η τάση αυτή θα πρέπει να επιβεβαιωθεί σε μεγαλύτερο χρονικό ορίζοντα, τα πρώτα σημάδια δείχνουν αύξηση της ζήτησης για κινεζικά προϊόντα ενεργειακής μετάβασης από την έναρξη της σύγκρουσης στις 28 Φεβρουαρίου.
Πρωταγωνιστής στην ηλεκτροκίνηση
Τον Μάρτιο, η Κίνα εξήγαγε 371.000 ηλεκτρικά ή υβριδικά οχήματα, σημειώνοντας αύξηση 130% σε ετήσια βάση και άνοδο 31,6% σε σχέση με τον Φεβρουάριο. Η ισχυρή αυτή εξαγωγική επίδοση είναι κρίσιμη για τους κατασκευαστές, οι οποίοι αντιμετωπίζουν σκληρό ανταγωνισμό και προβλήματα υπερπαραγωγής στην εγχώρια αγορά. Επιπλέον, από τις αρχές του έτους, μια αλλαγή στο φορολογικό καθεστώς, δηλ. λήξη, την 1η Ιανουαρίου, της απαλλαγής 10% από τον φόρο αγοράς για ηλεκτρικά και υβριδικά οχήματα που είχε ενισχύσει την αγορά, οδήγησε σε πτώση των πωλήσεων στην Κίνα κατά τους πρώτους μήνες του 2026.
Ο Ζανγκ Σιάνγκ, ανεξάρτητος αναλυτής της κινεζικής αυτοκινητοβιομηχανίας, συνέκρινε την πρόσφατη πρόοδο των κινεζικών αυτοκινήτων στην Ευρώπη και αλλού με την άνοδο των ιαπωνικών εταιρειών στις ΗΠΑ μετά το πρώτο πετρελαϊκό σοκ του 1973, που ακολούθησε τον Πόλεμο του Γιομ Κιπούρ.
Οι Αμερικανοί οδηγοί, συνηθισμένοι σε αυτοκίνητα με μεγάλους κινητήρες, έγιναν ξαφνικά πολύ πιο δεκτικοί στα μικρότερα και οικονομικότερα μοντέλα της Toyota. «Η κατανάλωση καυσίμου από κάτι αδιάφορο μετατράπηκε στο βασικό ζήτημα. Η σημερινή αλλαγή είναι αρκετά παρόμοια. Με την αύξηση των τιμών της βενζίνης, αυξάνεται και η πιθανότητα οι καταναλωτές να επιλέξουν ηλεκτρικό όχημα, καθώς θα στραφούν στο αυτοκίνητο με το χαμηλότερο κόστος χρήσης», όπως ανέφερε στη Le Monde ο Ζανγκ.
Εξαιρετικά ελκυστικές τιμές
Oι κινεζικές αυτοκινητοβιομηχανίες είναι πλέον γνωστές για την προηγμένη ηλεκτρική τεχνολογία τους και τις εξαιρετικά ανταγωνιστικές τιμές τους, γεγονός που τους δίνει πλεονέκτημα στη σημερινή συγκυρία. Επιπλέον, οι δυτικοί κατασκευαστές προμηθεύονται σε μεγάλο βαθμό τις μπαταρίες τους από κινεζικούς προμηθευτές, πράγμα που σημαίνει ότι η κινεζική βιομηχανία ωφελείται ακόμη και όταν οι οδηγοί αγοράζουν τοπικές μάρκες.
Αυτή η ανάπτυξη είναι εμφανής και στα περισσότερα άλλα προϊόντα ενεργειακής μετάβασης στα οποία κυριαρχεί η Κίνα. Η CATL, παγκόσμιος ηγέτης στις μπαταρίες και προμηθευτής σχεδόν του 40% των ηλεκτρικών οχημάτων που πωλούνται παγκοσμίως, έχει επίσης διαπιστώσει αυξημένο ενδιαφέρον για τα υπόλοιπα προϊόντα της από την έναρξη της σύγκρουσης στο Ιράν. «Στην Ευρώπη, αυξάνεται η ζήτηση για συστήματα αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας για ιδιωτικά νοικοκυριά», δήλωσε εκπρόσωπος του ομίλου στη Le Monde.
Το ενδιαφέρον αυξάνεται επίσης για τα πολύ μεγαλύτερα συστήματα αποθήκευσης της CATL που προορίζονται για ηλεκτρικά δίκτυα, ιδιαίτερα σε ασιατικές χώρες με ανεπαρκή ηλεκτροδότηση και περιορισμένα αποθέματα πετρελαίου.
Παρόμοια είναι η κατάσταση και για τα ηλιακά πάνελ. Σύμφωνα με το Ember, ινστιτούτο έρευνας ενέργειας, οι κινεζικές εξαγωγές φωτοβολταϊκών πάνελ και κυψελών έφτασαν τα 68 γιγαβάτ μόνο τον Μάρτιο, διπλάσια ποσότητα από τον Φεβρουάριο και κατά 49% υψηλότερη από το προηγούμενο ρεκόρ του Αυγούστου 2025. Ο όγκος αυτός αντιστοιχεί σε ολόκληρη την εγκατεστημένη ισχύ της Ισπανίας και σχεδόν στο διπλάσιο εκείνης της Γαλλίας.
Ο άνθρακας, ο παλιός αξιόπιστος σύμμαχος
Η ξαφνική αυτή έκρηξη δεν οφείλεται αποκλειστικά στο γεωπολιτικό πλαίσιο. Για να συμβάλει στην άνοδο των τιμών των ηλιακών πάνελ σε μια περίοδο κατά την οποία τα κινεζικά εργοστάσια αντιμετωπίζουν υπερπαραγωγή και χαμηλή κερδοφορία, αλλά και για να περιορίσει τις επικρίσεις από τους εμπορικούς εταίρους της Κίνας, το Πεκίνο κατάργησε από την 1η Απριλίου τη μείωση ΦΠΑ για προϊόντα που χρησιμοποιούνται στη συναρμολόγηση ηλιακών πάνελ προς εξαγωγή, αυξάνοντας τον συντελεστή από 9% σε 13%. Έτσι, πολλές παραγγελίες πραγματοποιήθηκαν εκ των προτέρων ώστε να επωφεληθούν από το ευνοϊκό καθεστώς πριν λήξει.
Παρ΄όλα αυτά, οι Κινέζοι παραγωγοί διαπιστώνουν μια βαθύτερη μεταβολή. Στη Bilight, εταιρεία κατασκευής φωτοβολταϊκών κυψελών στη ΝΑ Κίνα, παρατηρείται σαφής αλλαγή στη στάση των Ευρωπαίων πελατών: περνούν από την επιλογή της ηλιακής ενέργειας για λόγους ενεργειακής μετάβασης και κλιματικής δέσμευσης - συχνά με ώθηση από κρατικά κίνητρα - σε μια επιλογή που καθοδηγείται από την επιδίωξη ενεργειακής ανθεκτικότητας.
«Σε ένα περιβάλλον υψηλής μεταβλητότητας στις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου, η αντίληψη ολοένα και περισσότερων χωρών για τα φωτοβολταϊκά αλλάζει, δεν πρόκειται πλέον μόνο για ηλεκτρική ενέργεια χαμηλών εκπομπών άνθρακα. Τα βλέπουν ως λύση που μπορεί να εγκατασταθεί τοπικά, με προβλέψιμη πορεία τιμών και πολύ μικρότερη έκθεση σε γεωπολιτικά σοκ», δήλωσε επίσης στη γαλλική εφημερίδα ο Τζέιμς Φανγκ, επικεφαλής έρευνας και ανάπτυξης της Bilight.
Μεγαλώνει η εξάρτηση
Η τάση αυτή θα οξύνει ακόμη περισσότερο το δίλημμα των δυτικών χωρών, διότι η επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης σημαίνει ακόμη μεγαλύτερη εξάρτηση από την Κίνα, τη μοναδική χώρα που μπορεί να την προσφέρει σε προσιτό κόστος.
Επιπλέον, ο πόλεμος στο Ιράν με το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ ενίσχυσε την προτεραιότητα της Κίνας για επέκταση των εγκαταστάσεων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, υπενθυμίζοντάς της ότι εξαρτάται από τις εισαγωγές και είναι ευάλωτη στους γεωπολιτικούς κινδύνους που συνδέονται με το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο. Ταυτόχρονα, όμως, υπενθύμισε στην κινεζική κυβέρνηση ότι ο παλιός αξιόπιστος σύμμαχος, ο άνθρακας, παραμένει πάντα διαθέσιμος και αξιόπιστος, παρά τα σοβαρά μειονεκτήματά του, τα οποία καθιστούν την Κίνα μακράν τον μεγαλύτερο στον κόσμο ρυπαντή που ευθύνεται για το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Για το λόγο αυτό, η κυβέρνηση εξετάζει επί του παρόντος την επανεκκίνηση αρκετών έργων μετατροπής άνθρακα σε αέριο, τα οποία πλέον θεωρούνται πιο κερδοφόρα.
