Οι ΗΠΑ και η ΕΕ φαίνεται ότι έχουν πολύ περισσότερες διαφωνίες από αυτές που ανέκυψαν με την έλευση του Ντόναλντ Τραμπ στην εξουσία. Το ξέρατε για παράδειγμα, ότι τα δύο μέρη ερίζουν εδώ και καιρό για το εάν η φέτα είναι αποκλειστικό ελληνικό προνόμιο και η παρμεζάνα ιταλικό; Η ευρωπαϊκή πλευρά, επιμένει ότι τα χαρακτηριστικά διατροφικά προϊόντα (όπως τα ΠΟΠ προϊόντα ονομασίας προέλευσης), είναι ιδιαίτερα και δεν αντιγράφονται, αν μη τι άλλο λόγω της πορείας τους μέσα στα χρόνια.
Αντίθετα, η αμερικάνικη πλευρά, διατείνεται ότι τόσο τα δύο αυτά γαλακτοκομικά προϊόντα, όσο και πολλά ακόμη χαρακτηρισμένα ως ΠΟΠ, ΠΓΕ κλπ, έχουν πια γίνει generic και οι Αμερικάνοι παραγωγοί δικαιούνται να τα παράγουν και τα διακινούν στις διεθνείς αγορές με όποιο όνομα αυτοί επιλέξουν. Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τις δύο παραπάνω αγορές. Προφανώς στα ευρωπαϊκά όρια, δεν μπορεί να κυκλοφορήσει τυρί από την Καλιφόρνια και το Ουισκόνσιν, τις δυο περιοχές των ΗΠΑ που παράγονται τυριά και κυκλοφορούν με το όνομα φέτα ή παρμεζάνα.
Μάχες, ευτυχώς εμπορικές, σε τρίτες αγορές
Το πρόβλημα ξεκινάει από την ώρα που οι μεγάλες εμπορικές συμφωνίες της ΕΕ με χώρες, όπως η Mercosur, η Αυστραλία, Ινδονησία, Ινδία, όπου η ευρωπαϊκή πλευρά αξίωσε και πέτυχε την αναγνώριση των ονομασιών αυτών από το άλλο μέρος. Έτσι στις χώρες της Mercosur, δεν μπορεί να κυκλοφορήσει τυρί με το όνομα φέτα εκτός από το ελληνικό. Το ίδιο θα συμβεί και στην Αυστραλία, μετά από μια μεταβατική περίοδο λίγων ετών.
Το πράγμα σκάλωσε στην Ινδονησία, όπου ενώ η ΕΕ είχε καταλήξει σε συμφωνία με τη χώρα αυτή (δεν είχε ακόμη κυρωθεί), η αμερικάνικη πλευρά έσπευσε και αξίωσε την δυνατότητα να πωλούν στην χώρα αυτή τυρί προέλευσης ΗΠΑ με την ονομασία φέτα! Η περίπτωση της Ινδονησίας έχει το χαρακτηριστικό, ότι η αγορά είναι μεγάλη, 280+ εκατ. καταναλωτές νεαρής ηλικίας, η οικονομική ανάπτυξη στιβαρή, ενώ η ντόπια παραγωγή γαλακτοκομικών είναι υποτυπώδης για γεωγραφικούς και κλιματικούς λόγους. Έτσι οι ντόπιες αρχές βρέθηκαν με δύο διαφορετικές συμφωνίες, χωρίς να ξέρουν τι να κάνουν. Οι Ευρωπαίοι πίεζαν ότι τα έχουμε συμφωνήσει, από την άλλη ποιος χαλάει χατίρι των Αμερικάνων την εποχή αυτή…
Ωρίμασαν τα μέτρα στήριξης της αμερικάνικης βιομηχανίας τροφίμων
Το ερώτημα είναι τι τους έπιασε τώρα τους Αμερικάνους και τρέχουν να προλάβουν τα χειρότερα; Η άμεση απάντηση είναι ότι οι εξαγωγές γαλακτοκομικών προϊόντων τους έχουν αυξηθεί τα τελευταία χρόνια με εντυπωσιακό ρυθμό, (+20% μόνο πέρυσι !!!) και χρειάζονται νέες αγορές. Φυσικά, η άνοδος αυτή δεν είναι τυχαία και μας έχει απασχολήσει και στο παρελθόν.
Για την ακρίβεια, ολόκληρη η πρωτογενής παραγωγή των ΗΠΑ βρίσκεται σε αναδιοργάνωση. Έχοντας για χρόνια πολλά χτίσει ένα εξαιρετικά αποτελεσματικό σύστημα παραγωγής, διακίνησης και εμπορίας αγροτικών προϊόντων (σόγια, καλαμπόκι, σιτάρι) βλέπουν εδώ και καιρό, ότι δυσκολεύονται να το διατηρήσουν σε ισχύ για δύο λόγους: πρώτον προϊούσης της οικονομικής ανάπτυξης, προϊόντα χαμηλής αξίας όπως τα αγροτικά, δεν έχουν θέση και δεύτερο η μεγάλη άνοδος της παραγωγής ομοειδών προϊόντων των χωρών της Λατινικής Αμερικής (προεξάρχοντων της Βραζιλίας και Αργεντινής) έδινε στους μέχρι πρότινος πελάτες των ΗΠΑ (της Κίνας περιλαμβανομένης) εναλλακτικές αγοραστικές ευκαιρίες.
Έτσι, από την εποχή της διακυβέρνησης Μπάιντεν, το USDA, το Αμερικάνικο Υπουργείο Γεωργίας, είχε εκδώσει ένα κείμενο με τον τίτλο «Αλλάζοντας το Αμερικάνικο διατροφικό σύστημα», όπου έθετε τους στόχους και τις προτεραιότητες της νέας κατάστασης. Οι δυσκολίες στις εξαγωγές Αμερικάνικων αγροτικών προϊόντων, η αλλαγή των διατροφικών προτύπων του ντόπιου πληθυσμού αλλά και των διεθνών καταναλωτών, η ανάγκη για παραγωγή τροφίμων σε νέες βάσεις αειφορίας, απαιτούσαν δράση. Οι εισαγωγές διατροφικών προϊόντων, αυξάνονταν με ρυθμό 6% το χρόνο μεταξύ 2014 και 2024, προκαλώντας οικονομική αιμορραγία, αλλά και τριγμούς στην παγκόσμια διατροφική πρωτοκαθεδρία των ΗΠΑ.
Έτσι, παρασχέθηκε μεγάλη βοήθεια στην βιομηχανία τροφίμων, όπως το πρόγραμμα Food Supply Chain Loan Guarantee Program, πλέον 375 εκατ. δολ. στην βιομηχανία κρέατος και πουλερικών, 100 εκατ. δολ. για εκπαίδευση προσωπικού, 600 εκατ. δολ. για την ενίσχυση των απαραίτητων υποδομών, ώστε να βρεθεί αύριο στην πρώτη γραμμή. Αργότερα, τον Ιούλιο 2025, ένα εξειδικευμένο πρόγραμμα με το όνομα NEXT, στο οποίο όμως συμμετείχαν και οι ίδιοι οι γαλακτοπαραγωγοί με 2 σεντς το κιλό, δρομολογήθηκε αποκλειστικά για την γαλακτοβιομηχανία. Και να που το αύριο ήλθε και οι εξαγωγές ανδρώθηκαν και σκόνταψαν πάνω στις ευρωπαϊκές προδιαγραφές και τις συμφωνίες που είχε κάνει η ΕΕ με διάφορες χώρες ανά τον πλανήτη.
«Αναγέννηση της Αμερικάνικης γαλακτοκομίας», χαρακτήρισε τα γεγονότα το περιοδικό Dairy Herd Management. Η σημερινή αμερικάνικη διοίκηση του USDA, πιέζει χώρες που είχαν ήδη αναγνωρίσει τις ευρωπαϊκές ιδιαιτερότητες, να δεχτούν την διακίνηση «ομοειδών κατά την γνώμη τους» αμερικάνικων προϊόντων.
Μεγάλα τα ποσά σήμερα για να αγνοηθούν, όπως και οι πιθανές ευκαιρίες αύριο
Σύμφωνα με το Κονσόρτσιο των Ιταλών παραγωγών, η παρμεζάνα που παράγεται εκτός των αναγνωρισμένων ορίων της περιοχής της Πάρμα στην Βόρειο Ιταλία και διακινείται παγκοσμίως με το όνομα «παρμεζάνα», είναι αξίας περί τα 2 δισ. ευρώ και ισούται με την αξία της νόμιμης παρμεζάνας! (To 2024, 16.000 τόνοι αυθεντικής παρμεζάνας εξήχθησαν στις ΗΠΑ, 13,6% περισσότερα από την προηγούμενη χρονιά). Τα νούμερα για την Ελληνική φέτα, δεν είναι γνωστά, γνωστή όμως είναι η δυναμικής της. Ο Πρόεδρος της Διεπαγγελματικής οργάνωση φέτα κ Σαράντης, δήλωσε πριν λίγο καιρό ότι δεν υπάρχει ταβάνι στις εξαγωγές της φέτας.
Αντιλαμβάνεται λοιπόν κανείς, ότι τα νούμερα είναι μεγάλα και η «επιχειρηματικής στόφας» υπό τον Τραμπ Αμερικάνικη διοίκηση, δεν θα μπορούσε να τα αγνοήσει. Πέραν όμως των ποσών που σήμερα υπολογίζονται, στα Χαρακτηριστικά Ευρωπαϊκά Προϊόντα, κρύβονται διατροφικά διαμάντια που μπορεί στο μέλλον να δώσουν επιχειρηματικές ευκαιρίες. Άλλωστε το σημερινό θέμα προέκυψε από ένα Αμερικάνο παραγωγό Ιταλικής καταγωγής που παρασκεύασε το τυρί Asiago και ισχυρίζεται ότι οι πρόγονοί του προέρχονται από τον τόπο παραγωγής του στην Ιταλία και ήθελε με το όνομα αυτό να το εμπορευθεί διεθνώς.
Σήμερα το Asiago, αύριο κάτι άλλο, ίσως και οι ελιές καλαμών...
Προφανώς, το θέμα θα αναβαθμιστεί στο μέλλον, είτε οξυνθούν κι άλλο οι αμερικανο-ευρωπαϊκές σχέσεις, είτε επιστρέψουν σε πιο ήρεμα νερά. Σε κάθε περίπτωση, επειδή πρόκειται για μια στρατηγική κίνηση - απαίτηση από την αμερικάνικη πλευρά, για την οποία έχουν δαπανηθεί πολλά εκατ. δολ., η ΕΕ θα πρέπει να δει τι θα κάνει. Η αμερικάνικη βιομηχανία τροφίμων, είναι και μεγαλύτερη σε όγκο και πολύ αποτελεσματική σε όρους παραγωγικότητας, θα είναι δηλαδή σε θέση να προσφέρει τυρί τύπου φέτα και τύπου παρμεζάνα (και φυσικά άλλα προϊόντα) σε πολύ ανταγωνιστικές τιμές και εξαιρετικούς όρους εμπορίου.
Οι διάφορες χώρες όπου άθελά τους έγιναν θέατρο εμπορικού πολέμου, δεν έχουν ούτε τις γευστικές μνήμες, ούτε τους συναισθηματικούς δεσμούς που έχουν οι Ευρωπαίοι με τα χαρακτηριστικά τους προϊόντα, επομένως θα είναι πιο ελαστικοί να απολαύσουν κάτι σαν φέτα ή σαν παρμεζάνα, πληρώνοντας αρκετά λιγότερα χρήματα.
Νέα δεδομένα! Εκεί που νομίζαμε ότι είχαμε αφενός τελειώσει με τα ευρωπαϊκά προϊόντα και καμαρώναμε κάθε μήνα που βελτιωνόταν το αγροτοδιατροφικό εμπορικό μας ισοζύγιο αφετέρου με τις μεγάλες συμφωνίες ελπίζαμε ότι μαζί με τα γερμανικά αυτοκίνητα θα σπρώχναμε με σχετική ευκολία και κανένα τενεκέ φέτα σε νέες αγορές τα πράγματα ανατράπηκαν.
