Το καλαμπόκι, είναι η βάση της διατροφής όλων των παραγωγικών ζώων. Το φυτό αυτό καλλιεργείται σε όλα τα μήκη και πλάτη της γης και αποτελεί το σύμβολο της επιτυχίας της λεγόμενης «Πράσινης Επανάστασης», της μεταπολεμικής δηλαδή περιόδου, όπου οι αποδόσεις των καλλιεργειών εκτοξεύτηκαν, χάρη, κυρίως, στα νέα υβρίδια αλλά και τις καινοτόμες μεθόδους θρέψης. Παρόλο που καλλιεργείται πρακτικά παντού, το εμπόριο καλαμποκιού είναι ένα πολύ σημαντικό κομμάτι του διεθνούς εμπορίου δημητριακών.
Εν ρωτήσετε έναν καλλιεργητή ποιο είναι το χαρακτηριστικό του καλαμποκιού, πιθανόν θα σας απαντήσει «ότι δεν το ξεγελάς». Δηλαδή, εάν δεν ρίξεις τα απαραίτητα θρεπτικά στοιχεία στην ώρα του ή κάνεις λάθος στα ποτίσματα ή τυχόν άλλες καλλιεργητικές φροντίδες, τότε αυτό θα φανεί στην παραγωγή το φθινόπωρο. Επισημαίνουμε το στοιχείο αυτό, διότι για να επιτύχει τις πολύ υψηλές αποδόσεις ανά στρέμμα (έως και 1.500 κιλά σε μια καλή παραγωγή και φυσικά περισσότερα σε μια εξαιρετική χρονιά) χρειάζεται ο παραγωγός να διαθέσει ένα σημαντικό κεφάλαιο και φροντίδα να του δοθούν τα αζωτούχα κυρίως λιπάσματα που χρειάζεται.
Σημαντικό κεφάλαιο σε περιόδους ηρεμίας, μια μικρή περιουσία σε περιόδου κρίσης της αγοράς λιπασμάτων, όπως της τρέχουσας!
Δεν μπορούν τη στιγμή αυτή να γίνουν υπολογισμοί για το πόσο θα στοιχίσει η λίπανση την τρέχουσα περίοδο, διότι το φαινόμενο της ανόδου των τιμών της ουρίας, του βασικού αζωτούχου λιπάσματος, μόλις έχει ξεκινήσει. Κάποιοι παραγωγοί, κατά δήλωσή τους πρόλαβαν και αγόρασαν μέρος των ποσοτήτων που θα χρειαστούν το καλοκαίρι, αλλά οι γεωπόνοι εκτιμούν ότι είναι αμελητέα ποσότητα στο σύνολο.
Ποιες καλλιεργητικές επιλογές έχουν οι αγρότες
Τα ανωτέρω ισχύουν γενικά για την καλλιέργεια σε όλο τον κόσμο και φυσικά σε εμάς. Σε περιόδους σαν κι αυτή, οι παραγωγοί έχουν στην πράξη τρεις επιλογές. Η πρώτη να καλλιεργήσουν όπως πάντα, εφόσον διαθέτουν το κεφάλαιο ή την πίστωση να το κάνουν και να περιμένουν το τέλος της συγκομιδής να δουν τις τιμές και να κάνουν ταμείο. Η δεύτερη επιλογή είναι να ξεκινήσουν την καλλιέργεια μη έχοντας όλο το ποσό που χρειάζονται στην διάθεσή τους, ελπίζοντας αλλαγή δεδομένων στην πορεία. Εάν υπάρξει κάποιας μορφής βοήθεια, τότε η καλλιέργεια θα ολοκληρωθεί ομαλά- εάν όχι, θα λείψουν λιπάνσεις με άγνωστο προβλέψιμο αποτέλεσμα. Και η τρίτη επιλογή είναι να μην καλλιεργήσουν καλαμπόκι και να στραφούν σε άλλες καλλιέργειες. Διεθνώς, τέτοιες καλλιέργειες είναι η σόγια και ο ηλίανθος όταν μιλάμε για μεγάλες και φυσικά άλλες μικρότερης σημασίας.
Σε όλα τα μέσα παγκοσμίως που είτε ασχολούνται αποκλειστικά με αγροτικά θέματα και διατροφής ή ευκαιριακά με διατροφικά λόγω κρίσεων, τη στιγμή αυτή υπάρχει η εκτίμηση ότι ένα σημαντικό μέρος των καλλιεργητών θα αποφύγει το καλαμπόκι και θα στραφεί κυρίως προς την σόγια στην αμερικανική ήπειρο και τον ηλίανθο στην Ευρώπη.
Καλαμπόκι, έναντι σόγιας και ηλίανθου σε ολόκληρο τον πλανήτη!
To USDA, σε εκτιμήσεις του πριν την έναρξη των επιχειρήσεων, προέβλεπε ότι φέτος 5 εκατ. εκτάρια (4 στρέμματα) λιγότερα θα σπαρθούν με καλαμπόκι, από τα οποία 4 εκ με σόγια. Το καναδέζικο περιοδικό Progresive Farmer, αναφέρει ότι με βάση τα όσα έχουν διαδραματιστεί από τις αρχές του προηγούμενου μήνα αλλά και την τρέχουσα σχέση τιμής σόγια/καλαμπόκι, οι εκτιμήσεις αυτές είναι μάλλον αισιόδοξες, δείχνοντας μεγαλύτερη μείωση στο καλαμπόκι.
Στην Λατινική Αμερική, μόλις τελείωσε μια συγκομιδή ρεκόρ για το καλαμπόκι, τόσο στην Βραζιλία, όσο και την Αργεντινή. Οι σπορές θα γίνουν τέλος Αυγούστου, υπάρχει δηλαδή χρόνος να δει κανείς την πορεία των τιμών των λιπασμάτων πριν αποφασίσει τι θα σπείρει. Ο προβληματισμός τους πάντως, όχι μόνο για τις τιμές αλλά και την επάρκεια λιπασμάτων είναι έκδηλος. Να σημειωθεί ότι οι χώρες αυτές εισάγουν το μεγαλύτερο μέρος κατευθείαν από τον Κόλπο.
Στην Ρουμανία, την δεύτερη μεγαλύτερη παραγωγό χώρα καλαμποκιού στην ΕΕ, οι παραγωγές τα δύο τελευταία χρόνια, δοκιμάστηκαν από παρατεταμένη ξηρασία και οι αγρότες λίγο πριν την σπορά εμφανίζονται απρόθυμοι να σπείρουν. Η καλή μέχρι τώρα υδρολογικά χρονιά προβληματίζει τους παραγωγούς, εάν θα τολμήσουν να καλλιεργήσουν μέρος της έκτασής τους με καλαμπόκι. Δεν έχουν δει ακόμη όμως τις νέες τιμές λιπασμάτων. Οι εναλλακτικές που έχουν είναι κυρίως ο ηλίανθος, ο οποίος λόγω ξηρασίας στην γειτονική Ουκρανία, απολαμβάνει καλές τιμές.
Φαίνεται, λοιπόν, πως την ερχόμενη καλλιεργητική χρονιά, το καλαμπόκι δεν θα είναι πρωταγωνιστής στις φυτεύσεις σε παγκόσμιο επίπεδο. Όπως συμβαίνει στις περιπτώσεις αυτές, οι τιμές ανεβαίνουν και τελικά θίγονται οι μπροστινοί κρίκοι της αλυσίδας, μεταξύ άλλων και η κτηνοτροφία.
Πώς αναμένεται να αντιδράσουν οι κτηνοτρόφοι
Αύξηση της τιμής του καλαμποκιού, μπορεί να επιφέρει περιορισμένη υποκατάσταση από άλλα προϊόντα όπως το κριθάρι (συμπτωματικά είναι και αυτό ακριβό τον τελευταίο χρόνο). Αλλά η υποκατάσταση αυτή έχει περιορισμένα όρια. Προφανώς, λοιπόν, εάν επαληθευτεί το πλέον πιθανό όπως εμφανίζεται τη στιγμή αυτή σενάριο αύξηση της τιμής καλαμποκιού λόγω μειωμένης παραγωγής και μεγάλης αύξησης κόστους παραγωγής, το κόστος παραγωγής κρέατος μοσχαριού, χοιρινού και κοτόπουλου, τα αυγά και το γάλα θα βρεθούν σε ένα ανοδικό σπιράλ κόστους.
Η χρηματοοικονομική κατάσταση τη στιγμή αυτή της διεθνούς κτηνοτροφία, δεν είναι τέτοια που μπορεί να απορροφήσει μεγάλες αυξήσεις κόστους, πριν τις περάσει στις τιμές. Τα άλλα μεγάλα προβλήματα διεθνώς, είναι η απροθυμία των νέων να ασχοληθούν με το κτηνοτροφικό επάγγελμα και οι ζωονόσοι. Κανείς κτηνοτρόφος δεν θα χάσει την ευκαιρία να αυξήσει τις τιμές των προϊόντων του βλέποντας τι συμβαίνει γύρω του.
Την πιθανή αυτή στάση των παραγωγών επιβεβαίωσε σε πρόσφατη ομιλία του και ο Διοικητής της Τράπεζας Ελλάδος. Ο κ. Στουρνάρας, λέγοντας ότι οι παραγωγοί είναι απίθανο να αντιδράσουν τόσο αργά, αφού είναι πια εξοικειωμένοι με το περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Βέβαια, το μεγάλο ζητούμενο παραμένει η αντίδραση της κατανάλωσης. Χονδρέμπορος κρεάτων, μας έλεγε, ότι «γονάτισαν και οι καλοί του πελάτες στα βόρεια προάστια».
Όλοι αναρωτιούνται τι θα αγοράζει ο καταναλωτής, εάν οι τιμές στα κρέατα αυξηθούν και άλλο. Οι παραγωγοί από την πλευρά τους, μετά από χρόνια μεγάλων αυξήσεων στις ζωοτροφές (θυμηθείτε την περίοδο 2022-23) επιθυμούν όχι να πάρουν τη ρεβάνς, αλλά να ξαναφτιάξουν το κεφάλαιο κίνησης που φαίνεται ότι έχασαν αγοράζοντας πανάκριβες εισροές.
Η συνέχεια θα δείξει εάν το επικρατέστερο τη στιγμή αυτή σενάριο αποδειχθεί σωστό στους ταραγμένους καιρούς μας. Οι όποιες πάντως εξελίξεις δεν θα πρέπει να αναμένονται πριν από λίγους μήνες, όταν θα αρχίσουν να ανακοινώνονται οι εκτάσεις που έχουν σπαρθεί με καλαμπόκι στις ΗΠΑ και τον Καναδά και το πόσο καλά έχουν φυτρώσει, για να αρχίσουν να τοποθετούνται στην αγορά οι διάφοροι φυσικοί και χρηματιστηριακοί παίκτες.
