Η ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας από την ελληνική οικονομία δεν αποτελεί το τέλος της διαδρομής των αναβαθμίσεων, αλλά το σημείο εκκίνησης για την επόμενη φάση βελτίωσης της πιστοληπτικής της αξιολόγησης. Η Τράπεζα της Ελλάδος αναλύει διεξοδικά το ζήτημα για το τι θα απαιτηθεί για την περαιτέρω αναβάθμισης της χώρας στην κατηγορία Α, δηλαδή σε επίπεδα αντίστοιχα με εκείνα πριν από την κρίση χρέους. Όπως επισημαίνεται, στόχος της ανάλυσης είναι η εκτίμηση των προοπτικών επανόδου της ελληνικής οικονομίας στην κατηγορία Α1, όπου βρισκόταν το 2009, με βάση την εξέλιξη των βασικών μακροοικονομικών και δημοσιονομικών μεγεθών.
Αφετηρία της ανάλυσης είναι η σημαντική πρόοδος που έχει ήδη επιτευχθεί. Στο τέλος του 2025, η πιστοληπτική αξιολόγηση της Ελλάδας από τους οίκους Fitch και Standard & Poor’s διαμορφώνεται στο επίπεδο ΒΒΒ, ενώ από τη Moody’s στο Baa3, δηλαδή επίσης εντός της επενδυτικής βαθμίδας. Παράλληλα, και άλλοι αναγνωρισμένοι οίκοι κατατάσσουν την ελληνική οικονομία στην ίδια κατηγορία, επιβεβαιώνοντας τη σταθεροποίηση της πιστοληπτικής της εικόνας. Η αναβάθμιση αυτή έχει ήδη αποτυπωθεί στις χρηματοπιστωτικές συνθήκες. Όπως καταγράφεται στην έκθεση, η βελτίωση της αξιολόγησης συνδέεται με σημαντική αποκλιμάκωση των αποδόσεων των ελληνικών κρατικών τίτλων και του κόστους δανεισμού συνολικά, εξέλιξη που αντανακλάται και στη σύγκλιση των spreads με εκείνα άλλων χωρών της Ευρωζώνης.
Πέραν της άμεσης επίδρασης στις αγορές ομολόγων, η Τράπεζα της Ελλάδος επισημαίνει ότι οι αναβαθμίσεις έχουν ευρύτερες επιδράσεις στο σύνολο της οικονομίας. Συγκεκριμένα, οδηγούν σε μείωση του κόστους χρηματοδότησης του Ελληνικού Δημοσίου, των τραπεζών και των επιχειρήσεων, συμβάλλοντας στην ενίσχυση της συνολικής ζήτησης και της οικονομικής δραστηριότητας.
Υπό αυτό το πρίσμα, η περαιτέρω αναβάθμιση προς την κατηγορία Α αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς συνδέεται με πρόσθετα οφέλη για τη χρηματοδότηση της οικονομίας και τη συνολική της ανθεκτικότητα. Ωστόσο, η μετάβαση σε υψηλότερη βαθμίδα αξιολόγησης δεν θεωρείται αυτόματη συνέχεια της επίτευξης της επενδυτικής βαθμίδας. Αντιθέτως, προϋποθέτει τη διατήρηση και ενίσχυση των θεμελιωδών μεγεθών της οικονομίας σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα.
Κεντρικό ρόλο διαδραματίζει η συνέχιση της συνετής δημοσιονομικής πολιτικής και η περαιτέρω αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους, στοιχεία που συνδέονται άμεσα με τη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών. Παράλληλα, η διατηρήσιμη οικονομική ανάπτυξη αποτελεί βασικό παράγοντα, καθώς ενισχύει τη δυνατότητα της οικονομίας να απορροφά κραδασμούς και να διατηρεί ισχυρές δημοσιονομικές επιδόσεις.
Oι τρεις μεγάλοι οίκοι αξιολόγησης αναμένουν ότι η ελληνική οικονομία θα διατηρήσει θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης τα επόμενα έτη, της τάξεως του 2%-2,3% το 2026 και 1,9%-2,1% το 2027. Την ίδια στιγμή, με βάση τις παραδοχές του Πολυετούς Δημοσιονομικού Προγραμματισμού 2026-2029 του Υπουργείου Οικονομικών, προβλέπεται σταδιακή επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας, με τον ρυθμό ανάπτυξης να διαμορφώνεται σε 2,4% το 2026, 1,7% το 2027, 1,6% το 2028 και 1,3% το 2029. Σε ό,τι αφορά τα δημοσιονομικά μεγέθη, οι προβλέψεις των οίκων εμφανίζονται σχετικά συγκλίνουσες, υποδεικνύοντας διατήρηση της δημοσιονομικής σύνεσης τουλάχιστον έως το 2027. Στη συνέχεια, σύμφωνα με το ίδιο πλαίσιο, ο προϋπολογισμός της γενικής κυβέρνησης εκτιμάται ότι θα παραμείνει περίπου ισοσκελισμένος, με τα έσοδα να καλύπτουν τις δαπάνες.
Η εξέλιξη αυτή, σε συνδυασμό με τη μείωση των δαπανών για τόκους, οδηγεί σε περαιτέρω αποκλιμάκωση του λόγου δημόσιου χρέους προς ΑΕΠ, ο οποίος αναμένεται να υποχωρήσει στο 119% έως το τέλος του 2029, από περίπου 146% στο τέλος του 2025.
Η βελτίωση των δημοσιονομικών μεγεθών και των μακροοικονομικών προοπτικών αποτυπώνεται άμεσα και στη δυναμική των πιστοληπτικών αξιολογήσεων. Όπως προκύπτει από την ανάλυση της Τράπεζας της Ελλάδος, η μείωση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ εκτιμάται ότι συμβάλλει θετικά στη συνολική βαθμολογία της χώρας κατά περίπου 0,6 της βαθμίδας (notch), ενώ η βελτίωση της καθαρής διεθνούς επενδυτικής θέσης προσθέτει επιπλέον περίπου 0,12 της βαθμίδας.
Παράλληλα, η ενίσχυση των μακροοικονομικών μεγεθών, ιδίως μέσω των θετικών ρυθμών ανάπτυξης και της χαμηλότερης μεταβλητότητας του ΑΕΠ, συνεισφέρει κατά περίπου 0,15 της βαθμίδας. Συνολικά, οι παράγοντες αυτοί συγκλίνουν σε εκτιμώμενη βελτίωση του κρατικού αξιόχρεου κατά περίπου μία βαθμίδα, δηλαδή από το επίπεδο BBB σε BBB+.
Υστέρηση σε επίπεδο διακυβέρνησης
Η εκτίμηση αυτή υποδηλώνει ότι η περαιτέρω αναβάθμιση της ελληνικής οικονομίας θεωρείται εφικτή υπό την προϋπόθεση διατήρησης της υφιστάμενης πορείας των βασικών μεγεθών, αν και με βραδύτερο ρυθμό σε σχέση με την περίοδο που οδήγησε στην ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας.
Ως προς το ποιες μεταρρυθμίσεις θα συμβάλουν στην επίτευξη του στόχου της βελτίωσης της κατάταξης της ελληνικής οικονομίας στις θεσμικές παραμέτρους των πιστοληπτικών αξιολογήσεων, η πληροφόρηση δίνεται από το περιεχόμενο των δεικτών που λαμβάνονται υπόψη από τους οίκους πιστοληπτικής αξιολόγησης. Συγκεκριμένα, και οι τρεις μεγάλοι οίκοι αναφέρουν ότι συνεκτιμούν στις αξιολογήσεις τους τους δείκτες διακυβέρνησης της Παγκόσμιας Τράπεζας.
Η κατάταξη της ελληνικής οικονομίας είναι αρκετά χαμηλότερη σε όλους τους δείκτες διακυβέρνησης, τόσο από εκείνη του μέσου όρου της ζώνης του ευρώ (σύνθεση 2025) όσο και ως προς την ανώτατη κατάταξη που έχει επιτύχει ιστορικά η Ελλάδα στους δείκτες αυτούς. Συγκεκριμένα, η θέση της χώρας υποχώρησε σημαντικά κατά τη διάρκεια της κρίσης χρέους και ενώ σε κάποια κριτήρια, όπως η πολιτική σταθερότητα και ο έλεγχος της διαφθοράς, έχει παρουσιαστεί αισθητή βελτίωση από το 2017-18 και ύστερα, στα περισσότερα κριτήρια η κατάταξη της χώρας είναι στάσιμη σε χαμηλά επίπεδα.
Βέβαια, όπως σημειώνει η Τράπεζα της Ελλάδος, καθώς οι δείκτες αυτοί αποτυπώνουν με υστέρηση τις εξελίξεις, πρόσφατες μεταρρυθμίσεις, όπως η ψηφιοποίηση των δημόσιων υπηρεσιών και η μεταρρύθμιση στη Δικαιοσύνη, ενδέχεται να βελτιώσουν σημαντικά τη θέση της Ελλάδος στους δείκτες διακυβέρνησης και κατ’ επέκταση να συμβάλουν στην αύξηση των βαθμολογιών των πιστοληπτικών αξιολογήσεων, ενισχύοντας έτσι περαιτέρω την ανοδική πορεία των αξιολογήσεων του κρατικού αξιόχρεου.
Πολιτική σταθερότητα και μεταρρυθμίσεις τα σημεία «κλειδιά»
Υπό αυτό το πρίσμα, η ΤτΕ επισημαίνει πως οι αναμενόμενες βελτιώσεις στα δημόσια οικονομικά και τα μακροοικονομικά μεγέθη εκτιμάται ότι θα συμβάλουν ουσιαστικά στην επίτευξη του στόχου της αναβάθμισης της ελληνικής οικονομίας στην κατηγορία Α, στην οποία ανήκε πριν από την κρίση χρέους. Ωστόσο, επισημαίνεται ότι η επιτάχυνση της πορείας προς τον στόχο αυτό προϋποθέτει πρόσθετη πρόοδο, ιδίως σε θεσμικές παραμέτρους που λαμβάνονται υπόψη στις αξιολογήσεις και διαθέτουν αυξημένη βαρύτητα στη σχετική διαδικασία.
Στο πεδίο αυτό, καταγράφεται σημαντικό περιθώριο βελτίωσης για την ελληνική οικονομία σε σύγκριση με τον μέσο όρο της ζώνης του ευρώ. Η διαπίστωση αυτή καθιστά τη θεσμική ενίσχυση κρίσιμο παράγοντα για την αναβάθμιση της πιστοληπτικής εικόνας της χώρας.
Υπό το πρίσμα αυτό, η διατήρηση της πολιτικής σταθερότητας και η συνέχιση των μεταρρυθμίσεων σε βασικούς τομείς, όπως η Δικαιοσύνη και η δημόσια διοίκηση, αναδεικνύονται ως καθοριστικές προϋποθέσεις. Η πρόοδος στους τομείς αυτούς δεν έχει μόνο διαρθρωτική σημασία, αλλά συνδέεται άμεσα με απτά αποτελέσματα για τη λειτουργία της οικονομίας και την ενίσχυση της αξιοπιστίας της χώρας
