Από τη Βόρεια Ευρώπη έως τις Ηνωμένες Πολιτείες, οι τιμές των καυσίμων ανεβαίνουν σχεδόν ταυτόχρονα, όμως η ένταση των αυξήσεων διαφέρει αισθητά από αγορά σε αγορά. Σε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες η βενζίνη έχει ήδη ξεπεράσει τα 2 ευρώ το λίτρο, ενώ στις διεθνείς αγορές ενέργειας επανέρχεται ακόμη και το ακραίο σενάριο ενός πετρελαίου στα 200 δολάρια το βαρέλι.
Η Ελλάδα βρίσκεται προς το παρόν κάπου στη μέση αυτής της εικόνας: Οι τιμές κινούνται ανοδικά, αλλά με πιο συγκρατημένο ρυθμό σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές αγορές. Ωστόσο, η διεθνής σύγκριση δείχνει ότι η πίεση στις τιμές των καυσίμων είναι πλέον παγκόσμια και δύσκολα θα αφήσει ανεπηρέαστη την ελληνική αγορά αν συνεχιστεί η άνοδος του πετρελαίου.
- Μπορεί η Ελλάδα να ξεμείνει από καύσιμα; Το «προηγούμενο» που ανησύχησε την αγορά
- Βενζίνη: Πιο κοντά στα 2 ευρώ - Τι ανεβάζει τις τιμές καυσίμων και ποια μέτρα εξετάζονται
Η μέση πανελλαδική τιμή της απλής αμόλυβδης κινείται περίπου στα 1,83 ευρώ το λίτρο, ενώ το πετρέλαιο κίνησης βρίσκεται κοντά στα 1,77 ευρώ το λίτρο. Παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι, εφόσον συνεχιστεί η ανοδική πορεία των διεθνών τιμών πετρελαίου και προϊόντων διύλισης, η βενζίνη θα μπορούσε να προσεγγίσει ακόμη και τα 2 ευρώ το λίτρο τις επόμενες ημέρες.
Παρά την υποχώρηση κάτω από τα 90 δολάρια τη Δευτέρα το βράδυ, στην αρχή της εβδομάδας το Brent έφθασε να φλερτάρει με τα 120 δολάρια το βαρέλι και πλέον η διεθνής αγορά αρχίζει να συζητά ακόμη και το ακραίο σενάριο πετρελαίου στα 150 ή ακόμη και στα 200 δολάρια το βαρέλι. Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα δημιουργούσε πρωτόγνωρες συνθήκες για την ελληνική αγορά καυσίμων, τουλάχιστον σε σύγκριση με όσα έχει αντιμετωπίσει η χώρα κατά τις τελευταίες ενεργειακές κρίσεις, καθώς θα συνεπαγόταν νέο κύμα ανατιμήσεων στην αντλία, σημαντική αύξηση στο κόστος μεταφορών και ευρύτερες πιέσεις στην οικονομία. Σε ένα τέτοιο σενάριο, οι τιμές της βενζίνης και του πετρελαίου κίνησης στην Ελλάδα θα μπορούσαν να κινηθούν σε επίπεδα που μέχρι σήμερα θεωρούνταν δύσκολο να φανταστεί κανείς.
Η εικόνα διεθνώς: Αυξήσεις σε Ευρώπη και ΗΠΑ
Η άνοδος των τιμών των καυσίμων δεν περιορίζεται στην Ελλάδα. Σε αρκετές χώρες της Βόρειας και Κεντρικής Ευρώπης, όπως η Γερμανία, η Αυστρία και οι σκανδιναβικές αγορές, οι τιμές της βενζίνης και του ντίζελ αυξήθηκαν μέσα σε λίγες ημέρες κατά περίπου 7 έως 10 λεπτά το λίτρο, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις η αμόλυβδη έχει ήδη ξεπεράσει τα 2 ευρώ το λίτρο.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, παρότι οι τελικές τιμές παραμένουν χαμηλότερες λόγω της χαμηλότερης φορολογίας καυσίμων, οι ποσοστιαίες αυξήσεις ήταν επίσης σημαντικές. Μέσα σε μία εβδομάδα η τιμή της βενζίνης αυξήθηκε περίπου 11%, ενώ το ντίζελ κατέγραψε άνοδο περίπου 15%.
Brent: Από τα 100 στα 200 δολάρια;
Η έντονη αντίδραση των αγορών συνδέεται κυρίως με τον γεωπολιτικό κίνδυνο στη Μέση Ανατολή. Ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία είναι τα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου. Παράλληλα, οι αγορές παρακολουθούν τις εξελίξεις στις πετρελαϊκές υποδομές μεγάλων παραγωγών της περιοχής. Η Μέση Ανατολή παράγει περίπου το 30% του παγκόσμιου πετρελαίου, με τη Σαουδική Αραβία να παράγει περίπου 10 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, το Ιράκ περίπου 4,5 εκατομμύρια και το Ιράν περίπου 3 έως 4 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.
Χώρες όπως η Σαουδική Αραβία, το Κουβέιτ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν αφήσει να εννοηθεί ότι βρίσκονται σε ετοιμότητα να προσαρμόσουν την παραγωγή τους αν χρειαστεί, καθώς διαθέτουν μεγάλο μέρος της λεγόμενης πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας (spare capacity) του OPEC.
Ωστόσο, σε περίπτωση σοβαρής διαταραχής στην παραγωγή ή στις εξαγωγές πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο, αρκετοί αναλυτές εκτιμούν ότι το Brent θα μπορούσε να κινηθεί πολύ υψηλότερα από τα σημερινά επίπεδα. Σε ορισμένα σενάρια της αγοράς, το πετρέλαιο θα μπορούσε να ξεπεράσει ακόμη και τα 150 δολάρια το βαρέλι, ενώ σε ένα πιο ακραίο γεωπολιτικό σενάριο δεν αποκλείεται να προσεγγίσει ακόμη και τα 200 δολάρια.
Τι θα σήμαινε πετρέλαιο στα 200 δολάρια για την Ελλάδα
Το ενδεχόμενο να σκαρφαλώσει το πετρέλαιο στα 200 δολάρια δεν αφορά μόνο τις διεθνείς αγορές ενέργειας, αλλά επηρεάζει άμεσα την ελληνική οικονομία, καθώς η χώρα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές πετρελαίου και προϊόντων διύλισης. Σε μια τέτοια περίπτωση, η άνοδος του αργού θα μεταφερόταν σταδιακά σε όλη την αλυσίδα της αγοράς, από τις διεθνείς τιμές των προϊόντων διύλισης και τα διυλιστήρια μέχρι τις εταιρείες εμπορίας και τελικά τις αντλίες των πρατηρίων.
Ένα τέτοιο σενάριο θα είχε άμεσες επιπτώσεις και στις τιμές των καυσίμων στην Ελλάδα. Αν το πετρέλαιο έφτανε κοντά στα 200 δολάρια το βαρέλι, αρκετοί αναλυτές εκτιμούν ότι η τιμή της αμόλυβδης θα μπορούσε να κινηθεί σε επίπεδα ακόμη και 2,40 έως 2,70 ευρώ το λίτρο, ενώ το πετρέλαιο κίνησης θα μπορούσε να πλησιάσει ή και να ξεπεράσει τα 2,50 ευρώ το λίτρο. Αν και ένα τέτοιο σενάριο θεωρείται προς το παρόν ακραίο, η ένταση στη Μέση Ανατολή έχει ήδη επαναφέρει τις ανησυχίες για μια νέα περίοδο υψηλών τιμών ενέργειας, με τις αγορές να παρακολουθούν στενά κάθε εξέλιξη στην περιοχή.
Ποια μέτρα εξετάζει να λάβει η κυβέρνηση
Το κυβερνητικό επιτελείο εξετάζει παρεμβάσεις για τον περιορισμό των επιπτώσεων του πολέμου και της ανόδου της τιμής του πετρελαίου σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Προς αυτή την κατεύθυνση πραγματοποιήθηκε και το απόγευμα της Δευτέρας σύσκεψη Μέγαρο Μαξίμου όπου ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, άκουσε τις εισηγήσεις των αρμόδιων υπουργών Ανάπτυξης και Ενέργειας.
- Διαβάστε ακόμα: Από τι εξαρτάται το πλαφόν στις τιμές
Όπως έχει ήδη καταστεί γνωστό τα τελευταία εικοσιτετράωρα από αξιωματούχους της κυβέρνησης, στο επίκεντρο των συζητήσεων βρίσκεται δέσμη μέτρων όπως είναι η επιβολή πλαφόν στο περιθώριο κέρδους στην εμπορία και τη λιανική πώληση καυσίμων, μέτρο που φαίνεται να προκρίνεται ως η πρώτη άμεση παρέμβαση, με στόχο να περιοριστούν φαινόμενα υπερβολικών ανατιμήσεων στην αγορά.
Παράλληλα, στο τραπέζι βρίσκονται και άλλες παρεμβάσεις για τον περιορισμό της ακρίβειας, όπως η επαναφορά ενός σχήματος fuel pass, η επιδότηση λογαριασμών ηλεκτρικής ενέργειας ή φυσικού αερίου, καθώς και στοχευμένα μέτρα στήριξης για επιχειρήσεις που πλήττονται περισσότερο από το αυξημένο ενεργειακό κόστος. Οι τελικές αποφάσεις αναμένεται να ανακοινωθούν μέσα στην εβδομάδα ενώ κινητικότητα για τον περιορισμό των επιπτώσεων της ενεργειακής κρίσης καταγράφεται και σε διεθνές επίπεδο.
Στο πλαίσιο αυτό, εξετάζονται παρεμβάσεις για τη σταθεροποίηση της αγοράς πετρελαίου, με τις χώρες της G7 να προσανατολίζονται στην αξιοποίηση μέρους των στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου, εφόσον η άνοδος των τιμών συνεχιστεί.
