Η χρήση, αφού πρώτα βέβαια γίνει συστηματική καταγραφή, των δημοσίων ακινήτων, ιδίως όσων ανήκουν σε δήμους και άλλους δημόσιους φορείς, φαίνεται να μπορεί να αποτελέσει ένα βασικό εργαλείο για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης, όπως αναδεικνύεται από την BluPeak Estate Analytics. Σε έρευνα που παρουσιάστηκε χθες αποτυπώνεται ο έντονος προβληματισμός των πολιτών για αυτό το μείζον αυτό ζήτημα, το οποίο επηρεάζει ολοένα και περισσότερο το κόστος διαβίωσης και τις επιλογές στέγασης των νοικοκυριών.
Σύμφωνα με τον διευθύνοντα σύμβουλο της BluPeak Estate Analytics, Βασίλειο Ηλιόπουλο, οι δήμοι διαθέτουν χιλιάδες ακίνητα, τόσο οικόπεδα όσο και κτίρια, τα οποία δεν είναι καταγεγραμμένα και ως εκ τούτου δεν μπορούν να βγούνε στην αγορά και να αποτελέσουν μέρος της λύσης, όπως θα ήταν λογικό και κυρίως αναγκαίο. Εφόσον γίνει η καταγραφή τους σε ένα Μητρώο η Πολιτεία δύναται να σχεδιάσει πολιτικές ώστε να μπουν στην αγορά νέα ακίνητα προς μίσθωση. Ο ίδιος ανέδειξε ως παράδειγμα τον Δήμο Αμαρουσίου, ο οποίος έχει καταγεγραμμένα περί τα 180 ακίνητα, ενώ το σύνολο που έχει στην ιδιοκτησία του ξεπερνά τα 1.700 και αυτό συμβαίνει στους περισσότερους δήμους της χώρας. «Η καθημερινότητα των Δήμων δεν τους επιτρέπει να ασχοληθούν με τα ακίνητά τους», σημείωσε σχετικά.
Τι «λέει» η αγορά
Σε έρευνα για τη στεγαστική κρίση που παρουσίασε η BluPeak σε συνεργασία με την Ierax Analytics (ερωτήσεις σε δείγμα πολιτών) προκύπτει ότι η αγορά χαρακτηρίζεται από υψηλή ιδιοκτησία αλλά όχι από χαμηλή στεγαστική ανησυχία. Παρότι μεγάλο μέρος του πληθυσμού διαθέτει κύρια κατοικία (πολλές φορές εξοφλημένη), σημαντικό ποσοστό δηλώνει ότι η στεγαστική κατάσταση επηρεάζει ουσιαστικά τα μελλοντικά του σχέδια και ότι ενδέχεται να χρειαστεί αλλαγή κατοικίας τα επόμενα χρόνια, κυρίως για οικονομικούς λόγους ή ανάγκη μεγαλύτερου χώρου. Η μεγάλη πλειονότητα θεωρεί ότι η αγορά κατοικίας χαρακτηρίζεται από χαμηλή διαφάνεια, ενώ εκτιμά ότι οι αδήλωτες ή μερικώς δηλωμένες μισθώσεις είναι συχνό φαινόμενο και επηρεάζουν τις τιμές, δημιουργώντας υψηλή κοινωνική νομιμοποίηση για εργαλεία ελέγχου και καταγραφής. Η πλειονότητα θεωρεί, επίσης, σημαντική τη δημιουργία ενιαίου Μητρώου Ιδιοκτησίας και δηλώνει ότι θα χρησιμοποιούσε ψηφιακή πλατφόρμα πλήρους διαφάνειας, γεγονός που δείχνει ότι η αγορά είναι ώριμη για την εισαγωγή τέτοιων εργαλείων.
Περίπου οι μισοί θεωρούν την παρέμβαση “πολύ επείγουσα”, κάτι που υποδηλώνει ότι οι πολιτικές στέγασης αποτελούν ζήτημα υψηλής κοινωνικής προτεραιότητας για τα νοικοκυριά μέσης ηλικίας. Μεγάλα τμήματα του πληθυσμού ανήκουν σε segments που διαθέτουν σχετική στεγαστική ασφάλεια αλλά υψηλή πίεση μετακίνησης ή οικονομικού κόστους, κάτι που τους καθιστά βασικό κοινό στόχο για πολιτικές και υπηρεσίες που διευκολύνουν τη μετεγκατάσταση, την αναβάθμιση κατοικίας ή τη βελτίωση της πρόσβασης στην αγορά.
Βαρύ το κόστος στέγασης
Σύμφωνα, λοιπόν, με ευρήματα της έρευνας, καταγράφεται ότι στις ηλικίες 25–35 ετών σημαντικό ποσοστό του εισοδήματος διατίθεται για στέγαση. Το 43% δαπανά 25–40% του εισοδήματος, ενώ περίπου 20% δίνει πάνω από 40%. Το 59% θεωρεί τη στέγασή του αρκετά ή πολύ σταθερή, αλλά το 39% τη θεωρεί λίγο ή καθόλου σταθερή, γεγονός που δείχνει σημαντική αβεβαιότητα. Μόλις το 38% θεωρεί το κόστος προσιτό, το 62% το χαρακτηρίζει οριακό, δύσκολα διαχειρίσιμο ή μη βιώσιμο και η μεγάλη πλειονότητα (71%) θεωρεί ότι η αγορά κατοικίας είναι λίγο ή καθόλου διαφανής.
Μεγάλη είναι η πεποίθηση (82%) ότι η έλλειψη ελέγχου ανεβάζει τις τιμές και πάνω από τους μισούς (56%) θεωρούν ότι ένα ενιαίο Μητρώο Ιδιοκτησίας θα μπορούσε να βελτιώσει τη διαφάνεια, με το 75% να θεωρεί σημαντική την ψηφιακή καταγραφή όλων των ακινήτων και το 76% θεωρεί πολύ ή αρκετά επείγουσα την ανάγκη κρατικής παρέμβασης για το στεγαστικό.
Στις ηλικίες 36–55 ετών η ιδιοκατοίκηση είναι μεγαλύτερη ωστόσο καταγράφεται αβεβαιότητα με το 39% να δηλώνει ότι αισθάνεται λίγο ή καθόλου ασφαλές για τη συνέχιση της στέγασής του τα επόμενα 3–5 χρόνια. Το 70% θεωρεί πολύ ή αρκετά σημαντική τη δημιουργία ενός ενιαίου δημόσιου μητρώου ιδιοκτησίας, 79% δηλώνει ότι η αγορά είναι λίγο ή καθόλου διαφανής και το 81% πιστεύει ότι οι αδήλωτες ή μερικώς δηλωμένες μισθώσεις συμβαίνουν συχνά ή πολύ συχνά. Η έλλειψη ελέγχου θεωρείται από το 81% ως βασικός παράγοντας διαμόρφωσης των τιμών, το 85% αναφέρει ως πολύ ή αρκετά επείγουσα την ανάγκη κρατικής παρέμβασης για τη στεγαστική κρίση, ενώ 37% σκέφτεται να αλλάξει κατοικία τα επόμενα χρόνια και ο βασικός λόγος είναι η οικονομική δυσκολία.
Το στεγαστικό αποτελεί διαγενεακό ζήτημα
Γενικότερα, παρά τις διαφορές τους, οι δύο ηλικιακές ομάδες συμφωνούν ότι η αγορά κατοικίας δεν είναι διαφανής, η έλλειψη ελέγχου και οι αδήλωτες μισθώσεις επηρεάζουν τις τιμές και εμφανίζονται θετικές σε εργαλεία διαφάνειας, όπως ένα ενιαίο μητρώο ιδιοκτησίας ακινήτων.
Το στεγαστικό αποτελεί διαγενεακό ζήτημα, καθώς οι νεότεροι βιώνουν εντονότερη οικονομική πίεση και περιορισμό επιλογών ζωής, ενώ οι μεγαλύτερες ηλικίες, παρότι σε υψηλότερα επίπεδα ιδιοκτησίας, αντιμετωπίζουν αυξημένες ανάγκες μετακίνησης, αναβάθμισης κατοικίας και οικονομικής προσαρμογής. Η αγορά διαμορφώνεται γύρω από “μεταβατικά” νοικοκυριά. Σημαντικό μέρος του πληθυσμού βρίσκεται σε φάση μετάβασης (πρώτη κατοικία, αλλαγή κατοικίας, αναβάθμιση χώρου), δημιουργώντας ευκαιρία για υπηρεσίες, πολιτικές και προϊόντα που διευκολύνουν τη στεγαστική κινητικότητα.
