Ανταπόκριση από το Παρίσι
Σε μια περίοδο αυξημένων γεωπολιτικών και μακροοικονομικών κινδύνων, η Ελλάδα και η Κύπρος ξεχωρίζουν ως «νησίδες» χαμηλού ρίσκου στην ευρύτερη περιοχή της Νοτιοανατολικής Ευρώπης και των Βαλκανίων, όπως προκύπτει από το νέο ετήσιο country risk report της Coface για το 2026.
Το country risk της Ελλάδας διατηρείται αμετάβλητο στη βαθμίδα «Α4», υψηλότερα έναντι του συνόλου των οικονομιών με τις οποίες γειτνιάζει, ενώ η Κύπρος είναι μία από τις μόλις έξι χώρες, μεταξύ των 160 που περιλαμβάνονται στην εκτίμηση κινδύνου της Coface, και μόλις μία από τις τρεις ευρωπαϊκές χώρες, για τις οποίες το country risk εμφανίζεται βελτιωμένο για το 2026.
Οι εκτιμήσεις της Coface αποκτούν ιδιαίτερη σημασία στην τρέχουσα συγκυρία καθώς, όπως επισημαίνεται στο σχετικό report, το 2026 ξεκίνησε υπό τη βαριά σκιά της αβεβαιότητας, με την παρουσία σωρευτικών και ιδιαίτερα έντονων κινδύνων, γεωπολιτικών και μακροοικονομικών, αλλά και κοινωνικών και πολιτικών, ιδιαίτερα στην Ευρώπη.
Πέρα από τους γεωπολιτικούς κινδύνους, οι οποίοι αποτελούν πλέον πραγματικότητα, όπως κατέδειξαν τα πρόσφατα γεγονότα στη Λατινική Αμερική, στο Ιράν και στη Γροιλανδία, έχουν αναδυθεί και χρηματοπιστωτικοί κίνδυνοι, ως απόρροια των υψηλών επιπέδων χρέους και των αποτιμήσεων μιας σειράς περιουσιακών/επενδυτικών στοιχείων, σε ένα περιβάλλον επίμονα υψηλών επιτοκίων, τονίζουν μεταξύ άλλων οι αναλυτές της Coface. Οι μακροοικονομικοί κίνδυνοι παραμένουν επίσης έντονοι, με τις αβεβαιότητες να επικεντρώνονται γύρω από την οικονομική πολιτική των ΗΠΑ και τη διαρκή απειλή νέων εμπορικών συγκρούσεων, σε ένα σκηνικό κλιμακούμενου διεθνούς ανταγωνισμού και αποδυνάμωσης της παγκόσμιας συνεργασίας.
Την ίδια στιγμή, κοινωνικοί και πολιτικοί κίνδυνοι διαφαίνονται σε πολλές χώρες, και εκφράζονται μέσα από τη βαθιά και υποβόσκουσα δυσαρέσκεια που εντείνεται σε ολοένα μεγαλύτερα τμήματα του πληθυσμού, ιδιαίτερα στην Ευρώπη. Και βεβαίως, όπως τονίζουν οι αναλυτές της Coface, δε θα πρέπει να παραβλέπεται και η διάχυτη και κλιμακούμενη απειλή που προέρχεται από υγειονομικούς και κλιματικούς κινδύνους.
Ελλάδα και Κύπρος στον παγκόσμιο χάρτη ρίσκου
Η Coface διατηρεί αμετάβλητη την Ελλάδα στη βαθμίδα «Α4» της κλίμακας εκτίμησης κινδύνου χώρας. Μάλιστα η Ελλάδα ξεχωρίζει, ως προς το country risk, σε σύγκριση με τις χώρες με τις οποίες γειτνιάζει. Ενδεικτικά, Ιταλία, Βουλγαρία και Αλβανία στην εκτίμηση κινδύνου κατατάσσονται στη βαθμίδα «Β», Τουρκία, Βόρεια Μακεδονία και Αίγυπτος στη βαθμίδα «C», ο Λίβανος στη βαθμίδα «D» και η Λιβύη στη βαθμίδα «Ε». Στη βαθμίδα «Α4» κατατάσσεται επίσης το Ισραήλ. Σε ό,τι αφορά την Κύπρο η εκτίμηση κινδύνου βελτιώνεται, με αναβάθμιση από τη βαθμίδα «Α4» στη βαθμίδα «Α3».
Για την Ελλάδα, η Coface προσδιορίζει ως δυνατά σημεία:
- Την άφθονη ευρωπαϊκή χρηματοδοτική στήριξη
- Τον ηγετικό ρόλο στην παγκόσμια ναυτιλία
- Τον ισχυρά αναπτυσσόμενο τουριστικό κλάδο
- Την εξυγίανση και ενίσχυση των ισολογισμών των τραπεζών
- Την ταχεία βελτίωση του επιχειρηματικού κλίματος
- Το γεγονός ότι το μεγαλύτερο μέρος του δημόσιου χρέους βρίσκεται σε δημόσιους πιστωτές, με χαμηλά σταθερά επιτόκια και μέση διάρκεια λίγο κάτω από τα 20 έτη, καθώς και την ύπαρξη σημαντικών ταμειακών διαθεσίμων
- Τον δυνητικό στρατηγικό ρόλο της χώρας, ως κόμβος για τον ευρωπαϊκό ενεργειακό εφοδιασμό, ιδίως για αμερικανικό LNG
Στον αντίποδα, οι αδυναμίες που εντοπίζει η Coface για την Ελλάδα είναι:
- Το πολύ υψηλό δημόσιο χρέος, που έχει οδηγήσει σε σημαντικές δημοσιονομικές περικοπές, ιδίως μέσω υψηλής φορολογικής επιβάρυνσης, εις βάρος της οικονομικής ανάπτυξης και του πληθυσμού
- Τις διαρκείς εντάσεις με την Τουρκία
- Την υποανάπτυκτη και ανεπαρκώς διαφοροποιημένη βιομηχανική βάση, τη χαμηλή παραγωγικότητα, την υπερβολική εξάρτηση από τον τουρισμό και τη ναυτιλία (που αντιστοιχούν σε 19% και 8% του ΑΕΠ αντίστοιχα)
- Την υποβάθμιση της ποιότητας των δημόσιων υπηρεσιών και υποδομών έπειτα από χρόνια δημοσιονομικής προσαρμογής, τη δυσκινησία σε επίπεδο γραφειοκρατίας και δικαστικού συστήματος, και τη διαφθορά
- Την υψηλή εξάρτηση από εισαγωγές αγαθών και υδρογονανθράκων (πετρέλαιο, φυσικό αέριο και άνθρακας αντιστοιχούν στο 80% του ενεργειακού μείγματος)
- Τη συχνή έκθεση σε ακραίες θερμοκρασίες το καλοκαίρι, με αποτέλεσμα μεγάλες πυρκαγιές και ξηρασίες
- Τη δημογραφική συρρίκνωση, καθώς ο χαμηλός αριθμός γεννήσεων και η γήρανση του πληθυσμού ασκούν πίεση στο εργατικό δυναμικό και αποσταθεροποιούν το κοινωνικό σύστημα, ενώ την ίδια στιγμή η συμμετοχή των γυναικών στο εργατικό δυναμικό παραμένει χαμηλή (45%).
Σε ό,τι αφορά την Κύπρο, οι αναλυτές της Coface σχολιάζουν ότι η χώρα συνεχίζει να εμφανίζει ισχυρή και σημαντικά υψηλότερη από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο ανάπτυξη. Ο τουριστικός τομέας εξακολουθεί να καταγράφει επιδόσεις-ρεκόρ και θα παραμείνει κινητήριος μοχλός της οικονομίας και το 2026. Το 2025, οι διεθνείς αφίξεις αυξήθηκαν κατά 12% σε σύγκριση με το 2024 και είναι κατά 14% υψηλότερες από τα προ πανδημίας επίπεδα.
Η εγχώρια ζήτηση στην Κύπρο παραμένει ενισχυμένη, χάρη στην αυξημένη κατανάλωση των νοικοκυριών, με την αγοραστική δύναμη να συνεχίζει να βελτιώνεται, ιδίως χάρη στη δυναμική αγορά εργασίας (ποσοστό ανεργίας σε ιστορικό χαμηλό 4,1% στο γ’ τρίμηνο του 2025). Επιπλέον, οι επενδύσεις αναμένεται να ενισχυθούν καθώς πλησιάζει η προθεσμία ολοκλήρωσης του ευρωπαϊκού σχεδίου ανάκαμψης το 2026. Πάνω από τα μισά ευρωπαϊκά κονδύλια παραμένουν προς εκταμίευση (το σύνολο αντιστοιχεί στο 5,2% του ΑΕΠ του 2019), κυρίως με τη μορφή επιχορηγήσεων.
«Η στιγμή της αλήθειας» για την παγκόσμια οικονομία
Υπό αυτό το πρίσμα, το 2026 ενδέχεται να εξελιχθεί σε «στιγμή της αλήθειας» για την παγκόσμια οικονομία. Η Coface προβλέπει μια ήπια επιβράδυνση της παγκόσμιας ανάπτυξης στο 2,6%, η οποία αποδίδεται (σχεδόν) εξ ολοκλήρου στην κινεζική οικονομία. Την ίδια στιγμή, αναμένει σχετικά σταθερό πληθωρισμό, σε ένα περιβάλλον όπου οι τιμές των εμπορευμάτων παραμένουν ακόμη σε μέτρια επίπεδα, ιδίως στην ενέργεια και τα τρόφιμα, ενώ σταδιακά αναμένεται να ολοκληρωθεί και ο κύκλος μειώσεων επιτοκίων που ξεκίνησαν οι μεγάλες κεντρικές τράπεζες πριν από σχεδόν δύο χρόνια.
«Οι προβλέψεις αυτές είναι εξαιρετικά εύθραυστες, καθώς εξαρτώνται από τις απαντήσεις σε πολλά θεμελιώδη ερωτήματα που παραμένουν ανοιχτά» επισημαίνουν οι αναλυτές της Coface εξηγώντας ότι θα χρειαστεί να αποσαφηνιστούν διάφορα ζητήματα διεθνώς, τόσο στο οικονομικό πεδίο όσο και στο (γεω)πολιτικό.
Πιο αναλυτικά, η Coface αναμένει για φέτος ανάπτυξη με ρυθμό 2,2% στις ΗΠΑ, ενώ για την ευρωζώνη αναμένει επίσης σταθερή ανάπτυξη κοντά στο 1%, καθώς η σταδιακή ανάκαμψη στη Γερμανία θα αντισταθμίζει την επιβράδυνση της ισπανικής οικονομίας.
Σε ό,τι αφορά τις τιμές του πετρελαίου Brent, η Coface εκτιμά ότι σε μέσα επίπεδα θα υποχωρήσουν κοντά στα 60 δολάρια το βαρέλι, από 68 δολάρια το 2025. Εξέλιξη που αντανακλά μέτρια αύξηση της ζήτησης, ενώ ταυτόχρονα η προσφορά αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά, κυρίως λόγω της εντατικοποίησης της παραγωγής σε υπεράκτια κοιτάσματα στη Γουιάνα και τη Βραζιλία. «Παρά τα πιθανά επεισόδια μεταβλητότητας που συνδέονται με το γεωπολιτικό περιβάλλον, οι τιμές της ενέργειας εκτιμάται ότι θα παραμείνουν σε γενικές γραμμές ουδέτερες για τον πληθωρισμό, ο οποίος συνεχίζει να αποκλιμακώνεται στις περισσότερες περιοχές του κόσμου» σημειώνουν οι αναλυτές της Coface.
Εξαίρεση, ωστόσο, σε ό,τι αφορά τις πληθωριστικές πιέσεις, ενδέχεται να αποτελέσουν οι Ηνωμένες Πολιτείες. Κι αυτό, καθώς μέρος των επιπτώσεων των δασμών δεν έχει ακόμη περάσει πλήρως στην οικονομία, ενώ οι συνέπειες της αυστηρότερης μεταναστευτικής πολιτικής στην προσφορά εργασίας θα γίνονται ολοένα και πιο ορατές, σε ένα περιβάλλον ισχυρής καταναλωτικής ζήτησης. Η Coface εκτιμά ότι όλα αυτά δεν θα εμποδίσουν τη Fed να συνεχίσει να μειώνει τα επιτόκια, αλλά πιθανότατα δεν θα πρέπει να αναμένονται πάνω από δύο μειώσεις επιτοκίων εντός του έτους. Στην ευρωζώνη, η ΕΚΤ αναμένεται να διατηρήσει τα επιτόκιά της αμετάβλητα.
Απρόβλεπτος Τραμπ
Στο πλαίσιο της ανάλυσης της Coface για τις προοπτικές της διεθνούς οικονομίας και της εξέλιξης του παγκόσμιου ρίσκου, ο επικεφαλής του γαλλικού Ινστιτούτου για τις Διεθνείς Σχέσεις (IFRI), Thomas Gomart, εστιάζει στο γεγονός ότι ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, καταφεύγει στη χρήση ισχύος πολύ συχνότερα από τον προκάτοχό του, Τζο Μπάιντεν, και αγνοεί ανοιχτά το διεθνές δίκαιο.
«Όπως ο ίδιος έχει δηλώσει, το μοναδικό του όριο είναι η συνείδησή του. Αυτό είναι πιθανό να οδηγήσει σε περαιτέρω απρόβλεπτη συμπεριφορά εκ μέρους του, ενόψει της σινο-αμερικανικής συνόδου κορυφής που έχει προγραμματιστεί για τον Απρίλιο του 2026 και, κυρίως, των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου» εκτιμά ο Gomart.
Ο ίδιος υπογραμμίζει επίσης ότι ο εμπορικός πόλεμος που ξέσπασε τον Απρίλιο του 2025 έχει οδηγήσει σε σειρά διμερών συμφωνιών, οι οποίες αμφισβητούν θεμελιωδώς τις αρχές του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, χαρακτηρίζει ως «υπομονετική» τη στρατηγική της Κίνας για έλεγχο των σπάνιων γαιών και εκτιμά ότι το Πεκίνο έχει εξελιχθεί σε μια σταθερά, σε έναν κόσμο ολοένα και πιο ασταθή, ιδιαίτερα για τους Ευρωπαίους.
