Την ώρα που ο χρυσός έχει μετατραπεί σε «πεδίο» ακραίων διακυμάνσεων, σε ορισμένες χώρες έχει ξεκινήσει μία δημόσια συζήτηση για επαναπατρισμό των αποθεμάτων τους στο πολύτιμο μέταλλο που φυλάσσονται στις ΗΠΑ. Στο επίκεντρο αυτής της συζήτησης είναι η Γερμανία, η οποία διαθέτει τα δεύτερα μεγαλύτερα αποθέματα χρυσού στον κόσμο μετά τις ΗΠΑ.
Δεδομένης της τρέχουσας γεωπολιτικής κατάστασης, φαίνεται ριψοκίνδυνο να αποθηκεύεται τόσος χρυσός στις ΗΠΑ, αναφέρουν διάφορες φωνές, την ώρα που οι διατλαντικές σχέσεις είναι ιδιαίτερα ευάλωτες με σαφή επιδείνωση. Σε αυτά θα πρέπει να προστεθεί και η απρόβλεπτη φύση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος μπορεί ανά πάσα στιγμή να χρησιμοποιήσει τους δασμούς, την οικονομία ή και την ενέργεια ως εργαλεία πίεσης για να εξασφαλίσει γεωπολιτικές και στρατηγικές παραχωρήσεις.
«Προς όφελος μεγαλύτερης στρατηγικής ανεξαρτησίας από τις ΗΠΑ, η Μπούντεσμπανκ θα ήταν συνετό να εξετάσει τον επαναπατρισμό του χρυσού. Είναι υπερβολικά «ριψοκίνδυνο» να παραμένει στις ΗΠΑ υπό τη σημερινή κυβέρνηση Τραμπ», δήλωσε στη Handelsblatt ο Εμανουέλ Μενχ, κορυφαίος οικονομολόγος και πρώην επικεφαλής ερευνών της γερμανικής κεντρικής τράπεζας.
Εκτός από τη Γερμανία, αντίστοιχη είναι και η θέση της Γαλλίας, της Ολλανδίας και της Ιταλίας. Η τελευταία διακρατεί το 43% των αποθεμάτων της στις ΗΠΑ και διαθέτει τα τρίτα μεγαλύτερα αποθέματα χρυσού παγκοσμίως. Η Γαλλία και η Ολλανδία έχουν ήδη αρχίσει τη μεταφορά του πολύτιμου μετάλλου τους.
Αναλυτές προειδοποιούν πάντως ότι εάν περισσότερες χώρες ζητήσουν επαναπατρισμό των αποθεμάτων χρυσού τους, αυτό θα μπορούσε να έχει μαζικό αντίκτυπο στο παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Η τάση αυτή δεν αποτυπώνει μόνο την έλλειψη εμπιστοσύνης απέναντι στις ΗΠΑ αλλά και τη νέα παγκόσμια χρηματοικονομική τάξη πραγμάτων που θα μπορούσε να αναδυθεί μέσω ενός πολυπολικού συστήματος. Αυτό θα σημάνει ότι καμία χώρα δεν θα μπορεί να κρατά περιουσιακά στοιχεία άλλης ή να τα χρησιμοποιεί ως μέσο πολιτικής πίεσης.
H θέση του Βερολίνου
Αποθέματα χρυσού της Γερμανίας αξίας 164 δισ. ευρώ ή 1.236 τόνοι φυλάσσονται στη Νέα Υόρκη. Η συνολική αξία των αποθεμάτων χρυσού της Γερμανίας ανέρχεται σε σχεδόν 450 δισ. ευρώ. Ο Στέφαν Κορνέλιους, εκπρόσωπος της κυβέρνησης συνασπισμού του Φρίντριχ Μερτς, δήλωσε ωστόσο ότι η απόσυρση των αποθεμάτων χρυσού δεν εξετάζεται επί του παρόντος.
Λίγο πάνω από το ήμισυ φυλάσσεται στη Μπούντεσμπανκ στη Φρανκφούρτη, το 37% στα θησαυροφυλάκια της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ στη Νέα Υόρκη και το 12% στην Τράπεζα της Αγγλίας στο Λονδίνο, παγκόσμιο κέντρο εμπορίας χρυσού. Η Mπούντεσμπανκ αναφέρει ότι διενεργεί τακτικούς ελέγχους των αποθεμάτων χρυσού που διατηρεί σε φύλαξη.
Μιλώντας τον περασμένο Οκτώβριο στις φθινοπωρινές συνεδριάσεις του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) στην Ουάσινγκτον, ο πρόεδρος της Μπούντεσμπανκ, Γιόαχιμ Νάγκελ, διαβεβαίωσε τους συμμετέχοντες ότι «δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας» για τον γερμανικό χρυσό που φυλάσσεται στην Φέντεραλ Ριζέρβ.
Η Φράουκε Χάιλιγκενστατ, εκπρόσωπος της κοινοβουλευτικής ομάδας των Σοσιαλδημοκρατών - μικρότερων εταίρων της κυβέρνησης - σε θέματα χρηματοπιστωτικής πολιτικής, δήλωσε στην Guardian ότι, παρότι κατανοεί τις ανησυχίες σχετικά με τα αποθέματα χρυσού, δεν υπάρχει λόγος πανικού.
Ωστόσο, εν μέσω της ολοένα και πιο σκληρής ρητορικής του Τραμπ απέναντι στους δυτικούς εταίρους του, αυξανόμενος αριθμός Χριστιανοδημοκρατών του Μερτς έχει αρχίσει να τάσσεται υπέρ της μετεγκατάστασης των αποθεμάτων.
Οι φωνές που ζητούν επαναπατρισμό
Ωστόσο, ο Μενχ είναι απλώς ο τελευταίος σε μια σειρά οικονομολόγων και ειδικών από τον χρηματοοικονομικό χώρο που υποστηρίζουν ότι μια τέτοια κίνηση θα συνάδει με τη μεγαλύτερη στρατηγική ανεξαρτησία που επιδιώκει η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης έναντι των ΗΠΑ τους τελευταίους μήνες.
Ο Μίχαελ Γιέγκερ, επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Ένωσης Φορολογουμένων (TAE) και της Ένωσης Γερμανών Φορολογουμένων, έχει επίσης ταχθεί υπέρ μιας τέτοιας κίνησης, υποστηρίζοντας ότι η επιδίωξη των ΗΠΑ να καταλάβουν τη Γροιλανδία θα πρέπει να λειτουργήσει ως καμπανάκι κινδύνου.
«Ο Τραμπ είναι απρόβλεπτος και κάνει τα πάντα για να αυξήσει τα έσοδα. Γι’ αυτό ο χρυσός μας δεν είναι πλέον ασφαλής στα θησαυροφυλάκια της Fed», δήλωσε ο Γιέγκερ στην Rheinische Post. «Τι θα συμβεί αν συνεχιστεί η πρόκληση με τη Γροιλανδία; … Ο κίνδυνος αυξάνεται να μην μπορεί πλέον η Μπούντεσμπανκ να έχει πρόσβαση στον χρυσό της. Συνεπώς, θα πρέπει να επαναπατρίσει τα αποθέματά της».
Μέχρι πρόσφατα, το ζήτημα του χρυσού αποτελούσε κυρίως πεδίο της ακροδεξιάς Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD), η οποία επανειλημμένα ζητούσε την επιστροφή του για πατριωτικούς λόγους. Ωστόσο, το θέμα εισέρχεται ολοένα και περισσότερο στον κυρίαρχο δημόσιο διάλογο.
Η Καταρίνα Μπεκ, εκπρόσωπος οικονομικής πολιτικής των Πρασίνων της αντιπολίτευσης στην Μπούντεστανγκ, έχει επίσης ταχθεί υπέρ της μεταφοράς των ράβδων χρυσού, χαρακτηρίζοντάς τες σε δηλώσεις της στην Guardian «σημαντική άγκυρα σταθερότητας και εμπιστοσύνης», η οποία «δεν πρέπει να μετατραπεί σε πιόνι γεωπολιτικών αντιπαραθέσεων».
Αντίθετα, ο Κλέμενς Φουστ, πρόεδρος του Ινστιτούτου Οικονομικών Ερευνών (Ifo) και ένας από τους πλέον προβεβλημένους οικονομολόγους της χώρας, προειδοποίησε κατά μιας τέτοιας κίνησης, λέγοντας ότι θα μπορούσε να οδηγήσει σε ακούσιες συνέπειες και ότι θα «έριχνε λάδι στη φωτιά της τρέχουσας κατάστασης», όπως δήλωσε επίσης στη Rheinische Post.
Οι υπόλοιπες χώρες με αποθέματα χρυσού
Κάποιες χώρες διατηρούν όλο τον χρυσό τους εντός της χώρας τους, όπως ΗΠΑ, η Γαλλία, η Ρωσία, η Κίνα, η Τουρκία, η Ταϊβάν, η Σαουδική Αραβία, η Βρετανία και η Ισπανία. Το βασικό χαρακτηριστικό αυτών των χωρών είναι ότι διαθέτουν επαρκείς υποδομές για την αποθήκευση του χρυσού τους στο εσωτερικό.
Η Ρωσία και η Κίνα έχουν αυξήσει δραστικά τα αποθέματα χρυσού τους την τελευταία δεκαετία και, σύμφωνα με την κυβερνητική τους πολιτική, διατηρούν το σύνολο των αποθεμάτων αυτών εντός των συνόρων τους. Όλος ο κινεζικός χρυσός βρίσκεται στην Κίνα και φυλάσσεται από τη κεντρική τράπεζα της Κίνας. Αν και δεν υπάρχει επίσημη επιβεβαίωση για τις ακριβείς ρυθμίσεις αποθήκευσης, εκτιμάται ότι τα επίσημα κινεζικά αποθέματα χρυσού βρίσκονται σε θησαυροφυλάκια στο Πεκίνο.
Οι χώρες αυτές ακολουθούν πολιτικές που αντιτίθενται στην κυριαρχία του δολαρίου και επιδιώκουν τη διαφοροποίηση των περιουσιακών τους στοιχείων. Ένας ακόμη λόγος για τον οποίο η Ρωσία και η Κίνα διατηρούν τον χρυσό τους εντός της χώρας είναι ο φόβος επιβολής κυρώσεων στα περιουσιακά τους στοιχεία. Αυτή η πρακτική είναι ιδιαίτερα σημαντική για τη Ρωσία μετά το πάγωμα των περιουσιακών στοιχείων της κεντρικής τράπεζας της Ρωσίας από δυτικές χώρες.
Από την άλλη, χώρες όπως η Γερμανία, η Ιταλία, η Ελβετία, η Ινδία, η Ολλανδία, η Πορτογαλία, η Λιβύη, η Αυστρία, η Πολωνία και το Βέλγιο δεν διαθέτουν επαρκή χώρο ή υποδομές για την αποθήκευση του χρυσού στο εσωτερικό, ενώ για ιστορικούς ή πολιτικούς λόγους έχουν επιλέξει να φυλάσσουν μέρος των αποθεμάτων τους στο εξωτερικό.
Το Βέλγιο και η Ινδία, που δεν διαθέτουν επαρκείς πόρους ή υποδομές για να αποθηκεύσουν τον χρυσό τους στο εσωτερικό, τον φυλάσσουν στη Βρετανία και στον Καναδά. Αντίστοιχα, ο Λίβανος διατηρεί τα αποθέματα χρυσού του στη Γαλλία.
Υπάρχουν ωστόσο και χώρες οι οποίες δεν δημοσιοποιούν τον τόπο αποθήκευσης των αποθεμάτων χρυσού τους, όπως η Ιαπωνία, το Καζακστάν, το Ουζμπεκιστάν και η Ταϊλάνδη.
Φωτογραφία Getty Images / Ideal Images
