Σε τροχιά ανακοινώσεων βρίσκεται το σχήμα στήριξης που επεξεργάζεται η κυβέρνηση για την ελάφρυνση του ενεργειακού κόστους της βιομηχανίας, την ώρα που οι διαβουλεύσεις με τις Βρυξέλλες βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη.
Υψηλόβαθμα στελέχη του ΥΠΕΝ αναφέρουν ότι τα μέτρα θα παρουσιαστούν το επόμενο διάστημα, αν και το τελικό «πακέτο» θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από το αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων με την Κομισιόν.
Τα ίδια στελέχη υπογραμμίζουν πως στο επίκεντρο των συζητήσεων βρίσκεται η διεύρυνση της αποζημίωσης που παρέχεται μέσω υφιστάμενων εργαλείων και ειδικότερα μέσω του μηχανισμού αντιστάθμισης των έμμεσων εκπομπών CO2. Πρόκειται για το βασικό σενάριο του ΥΠΕΝ όπως έγραψε πρόσφατα το insider.gr, καθώς, εφόσον εξασφαλιστεί μεγαλύτερος «οικονομικός χώρος» από τον συγκεκριμένο μηχανισμό, θα μπορέσει να συνδυαστεί με πρόσθετα μέτρα, ώστε να επιτευχθεί ο απαιτούμενος βαθμός ελάφρυνσης για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες.
Ένα από τα συμπληρωματικά εργαλεία που εξετάζονται είναι η αξιοποίηση κεφαλαίων από το ευρωπαϊκό Ταμείο Εκσυγχρονισμού. Οι παρεμβάσεις αυτές συνθέτουν το επικρατέστερο σενάριο, αφήνοντας το λεγόμενο «ιταλικό μοντέλο» στον ρόλο της εναλλακτικής λύσης, η οποία θα ενεργοποιηθεί μόνο αν οι διαπραγματεύσεις με την Κομισιόν δεν αποδώσουν τα προσδοκώμενα αποτελέσματα.
Ωστόσο, στελέχη του ΥΠΕΝ προειδοποιούν ότι η εφαρμογή του ιταλικού μοντέλου θα οδηγήσει σχεδόν βέβαια στην εκκίνηση διαδικασιών επί παραβάσει από τις Βρυξέλλες. Όπως εκτιμούν, ακόμη και χωρίς επίσημη κοινοποίηση στην DG Comp, η Κομισιόν θα παρέμβει, γεγονός που μπορεί να καταλήξει σε καταδίκη της χώρας.
Ο μηχανισμός αντιστάθμισης
Ο μηχανισμός αντιστάθμισης ρύπων αφορά τις ευρωπαϊκές ενεργοβόρες επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν σημαντικό κίνδυνο «διαρροής άνθρακα», λόγω του κόστους των δικαιωμάτων CO2 που ενσωματώνεται στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας. Επομένως, μέσω του μηχανισμού καλύπτεται μέρος αυτού του κόστους, περιορίζοντας την απώλεια ανταγωνιστικότητας έναντι των βιομηχανιών από χώρες εκτός ΕΕ.
Για την περίοδο 2026-2030, λόγω των νέων κατευθυντήριων γραμμών, οι αποζημιώσεις προς τις ελληνικές βιομηχανίες αναμένεται να μειωθούν αισθητά. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, η ετήσια μείωση θα φτάσει περίπου τα 17 εκατ. ευρώ. Σε αυτό το πλαίσιο, το ΥΠΕΝ επιδιώκει, μέσω των διαπραγματεύσεων, όχι μόνο να αποτραπεί η συρρίκνωση των ποσών, αλλά να ενισχυθούν σε σχέση με τα προγενέστερα επίπεδα (έως το 2025).
Καθοριστικό ρόλο στον υπολογισμό των αποζημιώσεων παίζει ο εθνικός συντελεστής εκπομπών CO2, που αντανακλά το ανθρακικό αποτύπωμα του μίγματος ηλεκτροπαραγωγής. Όσο υψηλότερος είναι ο συντελεστής, τόσο μεγαλύτερο θεωρείται το έμμεσο κόστος CO2 και, κατ’ επέκταση, οι αποζημιώσεις.
Το «πρασίνισμα» του ελληνικού μίγματος παραγωγής οδήγησε στη μείωση του συντελεστή από 0,73 σε 0,58 tnCO2/MWh. Στόχος του ΥΠΕΝ είναι, μέσω της διαπραγμάτευσης, ο δείκτης αυτός να αυξηθεί εκ νέου, ακόμη και πάνω από τα επίπεδα των 0,73 tnCO2/MWh. Το βασικό επιχείρημα είναι ότι το ελληνικό σύστημα είναι συζευγμένο με εκείνα της Ρουμανίας και της Βουλγαρίας, όπου οι συντελεστές παραμένουν ιδιαίτερα υψηλοί, στα 0,91 και 0,96 tnCO2/MWh αντίστοιχα.
Διαπραγματευτικό χαρτί το ιταλικό μοντέλο
Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με την κυβέρνηση το νέο Πλαίσιο για τις Κρατικές Ενισχύσεις για Καθαρή Βιομηχανία (CISAF) έχει τεθεί εκτός κάδρου. Κι αυτό γιατί, σύμφωνα με την Κομισιόν, οι ενισχύσεις του θα πρέπει να υπολογίζονται σωρευτικά με την αντιστάθμιση ρύπων, οδηγώντας σε υπέρβαση των ανώτατων ορίων κρατικής στήριξης, στην περίπτωση της χώρας μας.
Από την άλλη πλευρά, το ιταλικό μοντέλο πρόκειται να χρησιμοποιηθεί σαν διαπραγματευτικό χαρτί για την επίτευξη των στόχων που έχει θέσει η κυβέρνηση με το επικρατέστερο «πακέτο» στήριξης. Κατά συνέπεια, θα επιστρατευθεί μόνο αν αποτύχουν οι διαπραγματεύσεις, κάτι που σημαίνει πως σε αυτή την περίπτωση θα δρομολογηθεί η εφαρμογή του, χωρίς να υπάρξει κοινοποίηση στην DG Comp.
Οι πηγές του υπουργείου επισημαίνουν πως οι Βρυξέλλες θα εμπλακούν ακόμη και χωρίς να ενημερωθούν μέσω κοινοποίησης – όπως προσθέτουν, είναι ενδεικτικό ότι ήδη από το καλοκαίρι είχαν κάνει σχετική «κρούση» στο ΥΠΕΝ, στη βάση και μόνο των δημοσιευμάτων ότι η κυβέρνηση είχε στα σκαριά μία λύση στα πρότυπα του ιταλικού μοντέλου. Επομένως, τα στελέχη του ΥΠΕΝ θεωρούν δεδομένη την εκκίνηση διαδικασίας επί παραβάσει κατά της χώρας μας, που μπορεί να οδηγήσει σε καταδίκη.
Τι λέει η βιομηχανία
Από την πλευρά τους, πηγές της βιομηχανίας υποστηρίζουν ότι το ιταλικό μοντέλο δεν συνιστά κρατική ενίσχυση και ότι εξαρχής ήταν λανθασμένη η επιλογή της κυβέρνησης να προσφύγει σε διαβουλεύσεις με την DG Comp – η οποία πάντοτε αντιμετωπίζει τέτοια θέματα με αγκυλώσεις. Επίσης προσθέτουν ότι οι όποιες ενστάσεις της Κομισιόν στην εφαρμογή του από την Ελλάδα διατυπώνονται ανεπίσημα, χωρίς να υπάρχει κανένα επίσημο έγγραφο ότι η συγκεκριμένη λύση δεν είναι αποδεκτή.
Σε κάθε περίπτωση, επισημαίνουν ότι το σημαντικό είναι να «ξεκλειδώσει» η ενίσχυση της βιομηχανίας, όταν όλα δείχνουν πως η χώρα μας έχει εμπλακεί σε ατέρμονες διαπραγματεύσεις με την Κομισιόν. Την ίδια στιγμή, άλλες χώρες θέτουν σε εφαρμογή τα δικά τους σχήματα στήριξης, κάτι που σημαίνει πως αργά αλλά σταθερά επιδεινώνεται η ανταγωνιστικότητα της ελληνικής βιομηχανίας.
