Την απόφαση να παραπέμψει την εμπορική συμφωνία της ΕΕ με τις χώρες τις Mercosur στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης προκειμένου να εξεταστεί η νομιμότητά της, έλαβε το Ευρωκοινοβούλιο, κίνηση που ενδέχεται να καθυστερήσει ή και να «παγώσει» την εφαρμογή της μεγαλύτερης συμφωνίας ελευθέρου εμπορίου που έχει συνάψει ποτέ η Ένωση.
Η απόφαση ελήφθη με οριακή πλειοψηφία, σε μια συγκυρία κατά την οποία η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβάλλει τα αναμενόμενα οφέλη της συμφωνίας για τα κράτη-μέλη, μεταξύ αυτών και για την Ελλάδα, ιδίως σε επίπεδο εξαγωγών, αγροδιατροφικού τομέα και πρόσβασης σε νέες αγορές. Συγκεκριμένα, 334 ευρωβουλευτές τάχθηκαν υπέρ της παραπομπής, 324 κατά και 11 να απείχαν της ψηφοφορίας.
Προκειμένου να τεθεί σε ισχύ, η συμφωνία απαιτούσε την έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και έτσι η εν λόγω κίνηση σύμφωνα με το Reuters μπορεί να την καθυστερήσει έως και δύο χρόνια ή και να την «παγώσει».
Παρ' όλα αυτά, στο μεσοδιάστημα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει την δυνατότητα να εφαρμόσει προσωρινά την συμφωνία αν το θελήσει. Από τη μεριά της, η Κομισιόν εξέφρασε την λύπη της για το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας.
«Σύμφωνα με την ανάλυσή μας, τα ζητήματα που τέθηκαν από το Κοινοβούλιο στην απόφαση αυτή δεν είναι δικαιολογημένα», δήλωσε ο εκπρόσωπος της Κομισιόν Ολοφ Γκιλ.
Η συμφωνία που υπεγράφη στις 17 Ιανουαρίου στην Ουρουγουάη αποτελεί την μεγαλύτερη που έχει συνάψει ποτέ η ΕΕ , αναμένεται να δημιουργήσει μία ζώνη ελεύθερου εμπορίου με πάνω από 700 εκατ. κατοίκους, γνώρισε αμφιλεγόμενες αντιδράσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη, και αρκετές χώρες, όπως η Γαλλία και η Πολωνία, έχουν εκφράσει την αντίθεσή τους.
Σημειώνεται πως η συμφωνία μέχρι πρότινος θεωρούνταν δεδομένη, με την Κομισιόν να εξειδικεύει τα οφέλη για κάθε χώρα ξεχωριστά, όπως και για την Ελλάδα.
Η ανακοίνωση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου
«Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αποφάσισε σήμερα να ζητήσει από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης να αξιολογήσει κατά πόσον η συμφωνία ΕΕ - Mercosur συνάδει με τις Συνθήκες της ΕΕ.
Με 334 ψήφους υπέρ, 324 κατά και 11 αποχές, το Κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα με το οποίο ζητά να γνωμοδοτήσει το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ) επί της συμφωνίας με τις χώρες της Νοτίου Αμερικής. Ξεχωριστό ψήφισμα, με το οποίο ζητείται επίσης νομική αξιολόγηση, απορρίφθηκε με 225 ψήφους υπέρ, 402 κατά και 13 αποχές.
Η νομική βάση της συμφωνίας εταιρικής σχέσης ΕΕ - Mercosur και η ενδιάμεση εμπορική συμφωνία (iTA) θα επανεξεταστούν από το ΔΕΕ. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα συνεχίσει την εξέταση των κειμένων, εν αναμονή της γνώμης του Δικαστηρίου της ΕΕ η οποία θα πρέπει να δημοσιοποιηθεί πριν το Κοινοβούλιο αποφασίσει αν θα εγκρίνει ή θα απορρίψει τη συμφωνία».
Κομισιόν: «Αδικαιολόγητα ερωτήματα»
Η Κομισιόν εκφράζει τη βαθιά της λύπη για την απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου να ζητήσει γνωμοδότηση από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκή Ένωσης για τη Mercosur.
Σε ανακοίνωσή της η Κομισιόν σημειώνει πως η απόφαση του Ευρωκοινοβουλίου να «παγώσει» τη συμφωνία Mercosur λαμβάνεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι παραγωγοί και οι εξαγωγείς της ΕΕ χρειάζονται επειγόντως πρόσβαση σε νέες αγορές, και κατά την οποία η ΕΕ οφείλει να υλοποιήσει την ατζέντα διαφοροποίησής της και να αποδείξει ότι παραμένει αξιόπιστος και προβλέψιμος εμπορικός εταίρος.
Κατά τη σταθερή άποψη της Επιτροπής, τα τρία ερωτήματα που εγείρονται στην πρόταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με τη συμφωνία είναι αδικαιολόγητα.
Η Επιτροπή έχει ήδη εξετάσει εκτενώς τα ζητήματα αυτά με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, επισημαίνοντας ότι δεν είναι νέα και ότι έχουν αντιμετωπιστεί σε προηγούμενες συμφωνίες. Η Επιτροπή θα συνεργαστεί τώρα με το Συμβούλιο και τους ευρωβουλευτές πριν αποφασίσει για τα επόμενα βήματα.
Παράλληλα, πηγές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ανέφεραν σχετικά με τις αιτιάσεις των ευρωβουλευτών πως:
(i) Ως προς τη νομική αρχιτεκτονική:
Οι Συμφωνίες διαπραγματεύθηκαν και υπογράφηκαν σύμφωνα με τις διαδικασίες που προβλέπονται από τις Συνθήκες.
Οι διαπραγματευτικές οδηγίες του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης προβλέπουν ρητά τη σύναψη Ενδιάμεσης Συμφωνίας για ζητήματα που εμπίπτουν στις αρμοδιότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνεργάστηκε στενά με το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, με πλήρη διαφάνεια και με σεβασμό στον καταμερισμό αρμοδιοτήτων μεταξύ των θεσμικών οργάνων της ΕΕ.
Τέλος, τα εθνικά κοινοβούλια θα έχουν τον θεμιτό τους λόγο, σύμφωνα με τις Συνθήκες και τις αντίστοιχες εθνικές τους διαδικασίες.
Η ίδια νομική αρχιτεκτονική ακολουθήθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατά την κύρωση της Εκσυγχρονισμένης Συμφωνίας Πλαίσιο και της Ενδιάμεσης Εμπορικής Συμφωνίας με τη Χιλή, οι οποίες βρίσκονται σε ισχύ από την 1η Φεβρουαρίου 2025.
(ii) Ως προς τον μηχανισμό προσφυγής λόγω μη παραβίασης:
Ο μηχανισμός προσφυγής λόγω μη παραβίασης δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τις χώρες της Mercosur για να ασκήσουν πίεση στην Ευρωπαϊκή Ένωση με σκοπό να αποτρέψουν τη θέσπιση ή την εφαρμογή νομοθεσίας και άλλων μέτρων που εξυπηρετούν τους στόχους πολιτικής της.
Ο μηχανισμός αποκλείει ρητά οποιαδήποτε δυνατότητα του διαιτητικού οργάνου να ζητήσει από ένα μέρος να τροποποιήσει τα μέτρα του.
Ο μηχανισμός αυτός ακολουθεί το υφιστάμενο πρότυπο του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ), θέτοντας μάλιστα ακόμη αυστηρότερες προϋποθέσεις για τη χρήση του.
(iii) Ως προς την αρχή της προφύλαξης:
Η EMPA και η ITA δεν θα υπονομεύσουν την εφαρμογή της αρχής της προφύλαξης.
Η συμφωνία δεν θα μειώσει τα μέτρα ελέγχου και επιθεώρησης των γεωργικών εισαγωγών από τη Mercosur. Επιπλέον, η συμφωνία δεν θα αποδυναμώσει τα αυστηρά υγειονομικά και φυτοϋγειονομικά (SPS) πρότυπα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, την αρχή της προφύλαξης και την ασφάλεια των Ευρωπαίων καταναλωτών.
Τα ανωτέρω επιβεβαιώνονται τόσο στο κείμενο της συμφωνίας (στα κεφάλαια για τα υγειονομικά και φυτοϋγειονομικά μέτρα και για το εμπόριο και τη βιώσιμη ανάπτυξη) όσο και στη δήλωση της Επιτροπής σχετικά με τα πρότυπα παραγωγής που εφαρμόζονται στα εισαγόμενα αγροδιατροφικά προϊόντα και τους ελέγχους SPS. Η τελευταία αποτελεί μέρος του αποτελέσματος του τριλόγου για τον κανονισμό εφαρμογής της διμερούς ρήτρας διασφάλισης της EMPA και της ITA.
Φωτογραφία: @associatedpress
