Στις 9 Οκτωβρίου 2019, η Βασιλική Ακαδημία Επιστημών της Σουηδίας ανακοίνωσε πως το βραβείο Νόμπελ στη χημεία απονεμήθηκε σε τρεις επιστήμονες, για την εργασία τους στην ανάπτυξη μπαταριών ιόντων λιθίου.

Ο Τζον Γκούντιναφ του Πανεπιστημίου του Τέξας, ο Στάνλεϊ Ουίτινγκαμ του Πανεπιστημίου Μπίνκαμπτον και ο Ακίρα Γιοσίνο του Πανεπιστημίου Μέιγιο  έλαβαν όχι μόνο την παγκόσμια αναγνώριση, αλλά και το χρηματικό ποσό των 9 εκατομμυρίων σουηδικών κορωνών (835.000 ευρώ), που συνοδεύει τη βαρύτιμη διάκριση.

Οι μπαταρίες ιόντων λιθίου είχαν προταθεί εδώ και πολλά χρόνια για το βραβείο, καθώς έχουν αποδειχθεί καθοριστικές για την ανάπτυξη του κόσμου υψηλής τεχνολογίας που ζούμε. Εφευρέτης τους θεωρείται ο καθηγητής Ουίτιγνκαμ, ο οποίος ξεκίνησε τις έρευνές του το 1970. Ο Γκούντιναφ όμως και κυρίως ο Γιοσίνο, ήταν οι επιστήμονες αυτοί που κατέστησαν τις μπαταρίες ιόντων λιθίου εμπορικά επαρκείς, με τον πρώτο να αυξάνει εκθετικά τη χωρητικότητά τους και τον δεύτερο την ασφάλειά τους.

Από το 1970 όμως έχουν περάσει 50 χρόνια, ενώ από το 1985 που οι πρώτες μπαταρίες λιθίου βγήκαν στην αγορά 35 χρόνια. Τι ήταν λοιπόν αυτό που καθυστέρησε τόσο πολύ την ανάδειξή τους σε σημαντικό επίτευγμα;

«Όταν ξεκινήσαμε να αναπτύσσουμε τη μπαταρία ιόντων λιθίου ήταν κάτι που έπρεπε να κάνουμε», δήλωσε στην εφημερίδα Times ο Γκούντιναφ. «Δεν είχα τότε επίγνωση τι ήταν ικανοί να κάνουν οι ηλεκτρολόγοι μηχανικοί με την μπαταρία. Πραγματικά, δεν περίμενα κινητά τηλέφωνα, βιντεοκάμερες, αυτοκίνητα και οτιδήποτε άλλο".

Nobel Prize for li-ion batteries 2019
Οι κάτοχοι του Νόμπελ χημείας 2019 για την ανάπτυξη της μπαταρίας ιόντων λιθίου, καθηγητές  Τζον Γκούντιναφ (αριστερά), Στάνλεϊ Ουίτινγκαμ (κέντρο) και  Ακίρα Γιοσίνο. Copyright © Nobel Media 2019. Σχέδιο: Niklas Elmehed

Σήμερα αντιλαμβανόμαστε ότι οι μπαταρίες ιόντων λιθίου δημιούργησαν μια πραγματική επανάσταση, τότε όμως κανείς δεν περίμενε ότι κυριολεκτικά θα άλλαζαν τον κόσμο. Ο καθηγητής Μάρκ Μιόντονικ, ειδικός σε θέματα υλικών στο University College του Λονδίνου, δήλωσε ότι επιτέλους οι μπαταρίες ιόντων λιθίου βρήκαν την αναγνώριση που τους αξίζει: "Είναι ένα από τα πιο σημαντικά επιτεύγματα της επιστήμης των υλικών που επηρεάζουν τη σύγχρονη ζωή όλων των ανθρώπων στον πλανήτη".

Οι μπαταρίες ιόντων λιθίου θεωρούνται εκ των ων ουκ άνευ σε κάθε φορητή συσκευή τουλάχιστον από τις αρχές του 21ου αιώνα. Το γεγονός αυτό μας οδηγεί να αναρωτηθούμε, ποια χρήση τους ήταν καταλυτική για να αναδυθεί στην επιφάνεια η τεράστια σπουδαιότητά τους. Την απάντηση μας τη δίνει η καθηγήτρια Σάρα Σνόγκεραπ Λίνσε, μέλος της επιτροπής απονομής των Νόμπελ χημείας για το 2019: "Οι μπαταρίες ηλεκτρικών αυτοκινήτων δεν ζυγίζουν πλέον δύο τόνους, αλλά 300 κιλά. Η δυνατότητα αποθήκευσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, ανοίγει τον κύκλο για βιώσιμη κατανάλωση ενέργειας".

Τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα ήταν λοιπόν αυτά που έβγαλαν την μπαταρία ιόντων λιθίου από την αφάνεια και την επανέφεραν στο προσκήνιο της τεράστιας επιστημονικής σημασίας της. Όταν ένα παγκόσμιας σημασίας προϊόν όπως το αυτοκίνητο, από κορυφαία ενεργοβόρο και ρυπαρό καθίσταται απόλυτα καθαρό και εξαιρετικά οικονομικό,  το κέρδος της αποθήκευσης ενέργειας στις μπαταρίες ιόντων λιθίου είναι εμφατικά προφανές και σημαντικό για τον καθένα. Σύμφωνα με το σκεπτικό της ακαδημίας, "(οι μπαταρίες ιόντων λιθίου) έχουν θέσει τα θεμέλια μιας  κοινωνίας  χωρίς ορυκτά καύσιμα και έχουν το μεγαλύτερο όφελος για την ανθρωπότητα". Πραγματικά, ωστόσο χρειάστηκε να μπουν στα αυτοκίνητα για να το αποδείξουν.