Μέσα σε ένα τεράστιο υπόστεγο αεροσκαφών στην έρημο Μοχάβε της Καλιφόρνιας, η JetZero κατασκευάζει ένα πλήρους κλίμακας πρωτότυπο αεροσκάφος, το οποίο θα μπορούσε να εξελιχθεί σε ένα επιβατικό αεροπλάνο χωρητικότητας άνω των 200 επιβατών. Πρόκειται για μια ιδιαίτερα προσοδοφόρα κατηγορία της αγοράς, η οποία αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο των μελλοντικών στρατηγικών των δύο κορυφαίων κατασκευαστών αεροσκαφών, της Airbus και της Boeing.
Σύμφωνα με το Reuters, το δοκιμαστικό αεροσκάφος, το οποίο προγραμματίζεται να πραγματοποιήσει την πρώτη του πτήση έως το τέλος του επόμενου έτους, αποτελεί ένα σημαντικό ορόσημο στην φιλόδοξη προσπάθεια της νεοφυούς εταιρείας από την Καλιφόρνια να κατασκευάσει το πρώτο εμπορικό αεροσκάφος τύπου "blended wing".
Σε αυτόν τον πρωτοποριακό σχεδιασμό, η άτρακτος και οι πτέρυγες ενώνονται σε μία ενιαία επιφάνεια άντωσης, αντί να αποτελούν διακριτά τμήματα του αεροσκάφους, όπως συμβαίνει στα συμβατικά επιβατικά αεροπλάνα. Η διαμόρφωση αυτή υπόσχεται σημαντικά οφέλη στην αεροδυναμική απόδοση και στην κατανάλωση καυσίμου.
Ο σχεδιασμός του αεροσκάφους, που θυμίζει σαλάχι μάντα (manta ray), θα μπορούσε να μειώσει την κατανάλωση καυσίμου έως και κατά 50%, σύμφωνα με την JetZero. Η τεχνολογία έχει ήδη προσελκύσει το ενδιαφέρον και επενδύσεις από τις αμερικανικές αεροπορικές εταιρείες United Airlines και Alaska Airlines.
Το πρωτότυπο αεροσκάφος, το οποίο χρηματοδοτείται εν μέρει από την Αμερικανική Πολεμική Αεροπορία, κατασκευάζεται για λογαριασμό της JetZero από τη Scaled Composites, εταιρεία ανάπτυξης αεροσκαφών που ανήκει στη Northrop Grumman. Το αεροσκάφος χρησιμοποιεί τους ίδιους κινητήρες Pratt & Whitney που εξοπλίζουν το Boeing 757.
Μια επιτυχημένη πρώτη πτήση θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για την προσέλκυση νέων επενδύσεων, επιτρέποντας στην JetZero να προχωρήσει στην ανάπτυξη εμπορικών αεροσκαφών με στόχο την έναρξη της παραγωγής από το 2030 στις νέες εγκαταστάσεις της στο Γκρίνσμπορο της Βόρειας Καρολίνας.
Ωστόσο, το χρονοδιάγραμμα αυτό εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το πόσο γρήγορα οι αρμόδιες αεροπορικές αρχές θα πιστοποιήσουν τον καινοτόμο σχεδιασμό του αεροσκάφους, μια διαδικασία που θεωρείται ιδιαίτερα απαιτητική λόγω της ριζικά διαφορετικής αρχιτεκτονικής του.
Ο σχεδιασμός του αεροσκάφους θα μπορούσε επίσης να προσαρμοστεί για στρατιωτικές μεταφορές ή για εναέριο ανεφοδιασμό.
«Κανείς δεν έχει κάνει κάτι τέτοιο μέχρι σήμερα», δήλωσε στο Reuters ο διευθύνων σύμβουλος της JetZero, Τομ Ο'Λίρι, αναφερόμενος στην κατασκευή του πρώτου πρωτότυπου αεροσκάφους πλήρους κλίμακας με σχεδίαση blended wing. Πρόκειται για μια αεροδυναμική διάταξη που η NASA μελετά εδώ και περισσότερες από τρεις δεκαετίες και την οποία η Boeing είχε κάποτε πλησιάσει στο στάδιο της ανάπτυξης.
«Αξιοποιούμε υπάρχουσα τεχνολογία και περισσότερα από 30 χρόνια ερευνών της NASA», πρόσθεσε.
Οι τεχνικές λεπτομέρειες του πρωτοτύπου παραμένουν επτασφράγιστο μυστικό. Βασικός στόχος είναι να αποδειχθεί ότι το νέο σχήμα μπορεί να παράγει την απαιτούμενη άντωση με σημαντικά μικρότερη αεροδυναμική αντίσταση, μειώνοντας έτσι την ώση των κινητήρων και, κατ’ επέκταση, την κατανάλωση καυσίμου κατά τη διάρκεια της πτήσης.
Στο πρωτότυπο αεροσκάφος μόνο το πιλοτήριο θα είναι υπό πίεση, ενώ ο χώρος που μελλοντικά θα καταλαμβάνουν οι επιβάτες θα χρησιμοποιείται προσωρινά για την τοποθέτηση των δεξαμενών καυσίμου.
Μεγάλες τεχνικές και οικονομικές προκλήσεις
Το αεροσκάφος Z4 της JetZero προορίζεται να καλύψει το λεγόμενο «μεσαίο τμήμα της αγοράς» (middle of the market), το οποίο εξυπηρετούσαν στο παρελθόν τα Boeing 757 και 767. Η κατηγορία αυτή αφορά αεροσκάφη χωρητικότητας περίπου 200 έως 270 επιβατών για πτήσεις μεσαίων και μεγάλων αποστάσεων.
Η σχεδίαση της JetZero αντικαθιστά τη συμβατική κυλινδρική άτρακτο με μια φαρδιά και επίπεδη καμπίνα, ανοίγοντας τον δρόμο για νέες διατάξεις καθισμάτων, μεγαλύτερα παράθυρα και πιο ευέλικτους εσωτερικούς χώρους. Παράλληλα, προσφέρει μεγαλύτερη ελευθερία στη διαμόρφωση των χώρων εστίασης (galleys) και των τουαλετών.
Οι κινητήρες τοποθετούνται στο επάνω πίσω μέρος του αεροσκάφους, επιλογή που αποσκοπεί τόσο στη μείωση του θορύβου που φτάνει στο έδαφος όσο και στη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης.
Ο Ρίτσαρντ Αμπουλάφια, διευθύνων σύμβουλος της συμβουλευτικής εταιρείας AeroDynamic Advisory, δήλωσε ότι η ομάδα της JetZero έχει ήδη εκπλήξει πολλούς στον κλάδο της αεροδιαστημικής, ωστόσο εξακολουθεί να αντιμετωπίζει δύο κρίσιμες προκλήσεις.
Η πρώτη είναι να αποδείξει στην πράξη ότι το αεροσκάφος επιτυγχάνει τις σημαντικές βελτιώσεις στην κατανάλωση καυσίμου που υπόσχεται. Η δεύτερη είναι να εξασφαλίσει τα τεράστια κεφάλαια που απαιτούνται ώστε ένα επιτυχημένο πρωτότυπο να μετατραπεί σε πιστοποιημένο εμπορικό αεροσκάφος, μια διαδικασία που εκτιμάται ότι θα διαρκέσει πολλά χρόνια και θα κοστίσει δισεκατομμύρια δολάρια.
«Είναι ακόμη πολύ νωρίς, αλλά δεν πρόκειται για μια παράλογη ιδέα», σχολίασε, απαντώντας στο ερώτημα εάν οι επιβάτες θα μπορούσαν σύντομα να ταξιδεύουν με αεροσκάφη της JetZero. «Δεν μπορούμε να αποκλείσουμε αυτό το ενδεχόμενο.»
«Αυτό είναι πραγματικότητα»
Η JetZero, που ιδρύθηκε το 2020, αντιμετωπίστηκε αρχικά με έντονο σκεπτικισμό. Ωστόσο, το έργο της απέκτησε σημαντική ώθηση τον Αύγουστο του 2023, όταν η Αμερικανική Πολεμική Αεροπορία επέλεξε την εταιρεία για ένα τετραετές πρόγραμμα ύψους 235 εκατ. δολαρίων, με στόχο την κατασκευή του πρωτότυπου αεροσκάφους.
Ο αεροναυπηγός μηχανικός Μπιορν Φερμ, αναλυτής της Leeham News, εκτίμησε ότι οι υποσχόμενες εξοικονομήσεις καυσίμου από τη νέα σχεδίαση δεν έχουν ακόμη αποδειχθεί στην πράξη και θεωρεί πως το συγκεκριμένο αεροσκάφος ταιριάζει περισσότερο στις ανάγκες της Αμερικανικής Πολεμικής Αεροπορίας.
«Αυτός ο τύπος σχεδίασης είναι ιδανικός για στρατιωτικά αεροσκάφη που απαιτούν χαρακτηριστικά χαμηλής παρατηρησιμότητας (stealth) και μεγάλο εσωτερικό όγκο για τη μεταφορά φορτίου ή καυσίμων, αλλά όχι απαραίτητα τόσο κατάλληλος για επιβατικά αεροσκάφη», ανέφερε.
Παρ' όλα αυτά, οι αεροπορικές εταιρείες, για τις οποίες το κόστος καυσίμων αποτελεί τη μεγαλύτερη δαπάνη, έχουν ενισχύσει τη δυναμική του εγχειρήματος μέσω επενδύσεων και συμφωνιών αγοράς αεροσκαφών, υπό την προϋπόθεση ότι το φιλόδοξο σχέδιο θα υλοποιηθεί.
Τον Ιανουάριο, η JetZero άντλησε 175 εκατ. δολάρια σε νέο γύρο χρηματοδότησης με επικεφαλής την B Capital, ενώ συμμετείχαν επίσης οι United Airlines Ventures, Northrop Grumman και RTX Ventures. Η συμμετοχή της United Airlines συνοδεύτηκε από συμφωνία που της δίνει τη δυνατότητα να αγοράσει έως 100 αεροσκάφη, καθώς και δικαιώματα προαίρεσης (options) για ακόμη 100.
Ο διευθύνων σύμβουλος Τομ Ο'Λίρι αποκάλυψε ότι έως το τέλος της χρονιάς προγραμματίζεται νέος γύρος χρηματοδότησης, ενώ η εταιρεία εξετάζει ακόμη και την εισαγωγή της στο χρηματιστήριο έως το 2028.
Όπως είπε, η JetZero επιδιώκει να αξιοποιήσει το αυξημένο ενδιαφέρον των επενδυτών για την αεροδιαστημική καινοτομία, το οποίο ενισχύθηκε σημαντικά μετά την ιστορική δημόσια εγγραφή (IPO) της SpaceX τον περασμένο μήνα, που αποτίμησε την εταιρεία πυραύλων και τεχνητής νοημοσύνης του Έλον Μασκ στα 2 τρισ. δολάρια.
«Δεν υπάρχει σήμερα διευθύνων σύμβουλος αεροδιαστημικής εταιρείας στον κόσμο που να μην σκέφτεται την εισαγωγή στο χρηματιστήριο μετά το IPO της SpaceX», δήλωσε ο Ο'Λίρι.
Παραδέχθηκε, ωστόσο, ότι το μέλλον της JetZero εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την επιτυχία της πρώτης δοκιμαστικής πτήσης.
«Μόλις πετάξει το πρωτότυπο... τότε θα ανοίξει ο δρόμος για τη δημιουργία βιβλίου παραγγελιών, γιατί οι αεροπορικές εταιρείες θα πουν: "Αυτό είναι πραγματικότητα."»
Φωτογραφία@AP US air force
