Σε νέο κύκλο περνούν οι αστικές αναπλάσεις, καθώς μετά την ολοκλήρωση του μεγάλου προγράμματος που χρηματοδοτήθηκε από το Ταμείο Ανάκαμψης, νέα έργα αρχίζουν να παίρνουν θέση στον χάρτη μέσω του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης 2026 - 2030.
Οι πρώτες προσκλήσεις που έχουν ενεργοποιηθεί μέσα στο 2026 στον άξονα «Πράσινες πόλεις» ξεπερνούν συνολικά τα 20 εκατ. ευρώ και αφορούν παρεμβάσεις σε 15 δήμους. Στο νέο πακέτο περιλαμβάνονται αναπλάσεις πλατειών και κοινόχρηστων χώρων, πάρκα, πεζοδρόμια και παραλιακά μέτωπα, ενώ για ορισμένα από τα έργα έχουν ήδη εκδοθεί αποφάσεις ένταξης.
Η μετάβαση στη νέα περίοδο συμπίπτει με την παράδοση έργων που χρηματοδοτήθηκαν από το Ταμείο Ανάκαμψης. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση των παρεμβάσεων συνολικού ύψους περίπου 9 εκατ. ευρώ στους δήμους Νέστου και Παγγαίου, τις οποίες επισκέφθηκε την Πέμπτη η υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Μαριλένα Σούκουλη-Βιλιάλη.
Πιο συγκεκριμένα, στη Χρυσούπολη, την Ελευθερούπολη και τη Νέα Πέραμο ολοκληρώθηκαν έργα που περιλαμβάνουν αναπλάσεις δημόσιων χώρων, αποκατάσταση και επανάχρηση ιστορικών και δημοτικών κτιρίων, πολιτιστικές υποδομές, παρεμβάσεις προσβασιμότητας και βιοκλιματικού σχεδιασμού.
Στον δήμο Νέστου, μεταξύ άλλων, αποκαταστάθηκε το ιστορικό 1ο Δημοτικό Σχολείο, το παλαιό Ειρηνοδικείο μετατράπηκε σε Δημοτική Βιβλιοθήκη και πραγματοποιήθηκαν παρεμβάσεις στην οδό Λευκάδος και σε πλατείες. Στον δήμο Παγγαίου τα έργα περιλαμβάνουν την αποκατάσταση και επανάχρηση της πρώην Λέσχης Αξιωματικών Ελευθερούπολης, την ολοκλήρωση του Πολιτιστικού Κέντρου Νέας Περάμου και αναπλάσεις δρόμων και κοινόχρηστων χώρων.
Πρόκειται για το είδος των παρεμβάσεων που υλοποιήθηκαν την προηγούμενη περίοδο με πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης. Πλέον, το ενδιαφέρον μεταφέρεται στο πώς θα συνεχιστούν οι αστικές αναπλάσεις μετά την ολοκλήρωση αυτού του χρηματοδοτικού κύκλου.
Η επόμενη γενιά αναπλάσεων
Ένα από τα εργαλεία της επόμενης περιόδου είναι το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026 - 2030, συνολικού προϋπολογισμού 23 δισ. ευρώ για το σύνολο των αναπτυξιακών του παρεμβάσεων, το οποίο χρηματοδοτείται από εθνικούς πόρους.
Στον σχεδιασμό του περιλαμβάνεται ο άξονας «Πράσινες πόλεις», στον οποίο εντάσσονται οι αστικές αναπλάσεις μαζί με άλλες παρεμβάσεις για το αστικό περιβάλλον, τα κτίρια και τις μεταφορές.
Μέχρι στιγμής έχουν ενεργοποιηθεί τρεις βασικές προσκλήσεις του 2026 στον συγκεκριμένο άξονα, συνολικού ύψους περίπου 20,4 εκατ. ευρώ. Αφορούν 15 δήμους και αποτελούν ένα πρώτο δείγμα των έργων που περνούν στη νέα χρηματοδοτική περίοδο.
Τα πρώτα 6,3 εκατ. ευρώ σε έξι δήμους
Η πρώτη ομάδα παρεμβάσεων έχει προϋπολογισμό περίπου 6,3 εκατ. ευρώ. Το μεγαλύτερο ποσό, ύψους 2,4 εκατ. ευρώ, αφορά τον δήμο Αγίας Παρασκευής για την ανάπλαση της Αγίας Τριάδας και πεζοδρομίων στη Δημητρίου Γούναρη. Στην Αμφίκλεια - Ελάτεια προβλέπονται 1,47 εκατ. ευρώ για την ανάπλαση της οδού Καραμερτσάνη και στην Άρτα 1,15 εκατ. ευρώ για την ανάπλαση και ανάδειξη του κεντρικού ιστού.
Στον δήμο Αγίου Βασιλείου Ρεθύμνου προβλέπονται 845.000 ευρώ για τη διαμόρφωση υπαίθριων χώρων και χώρου στάθμευσης, στα Μέγαρα περίπου 385.000 ευρώ για δύο παιδικές χαρές και στη Λαμία περίπου 41.000 ευρώ για εξοπλισμό πλατείας στο Ζηλευτό.
Η περίπτωση της Άρτας έχει μια επιπλέον ιδιαιτερότητα, καθώς η νέα χρηματοδότηση είναι συμπληρωματική σε έργο που είχε ήδη χρηματοδοτηθεί από το Ταμείο Ανάκαμψης και από ίδιους πόρους του δήμου.
Τυμπάκι, Ασπρόπυργος και Γιαννιτσά
Η δεύτερη πρόσκληση, συνολικού ύψους περίπου 2,3 εκατ. ευρώ, αφορά τρεις ακόμη δήμους. Στον δήμο Φαιστού προβλέπονται 1,3 εκατ. ευρώ για την ανάπλαση της κεντρικής πλατείας Τυμπακίου, ενώ στον δήμο Ασπροπύργου 538.000 ευρώ κατευθύνονται στην ανάπλαση της πλατείας Ασπροπυργίων Αγωνιστών - Ίωνος Δραγούμη.
Στον δήμο Πέλλας προβλέπονται 450.000 ευρώ για τη δημιουργία πάρκου ποδηλασίας με πίστα τροχοσανίδας στα Γιαννιτσά.
Πάνω από 7 εκατ. ευρώ στη Νέα Φιλαδέλφεια
Η μεγαλύτερη από τις τρεις προσκλήσεις που έχουν ενεργοποιηθεί μέχρι στιγμής φθάνει περίπου τα 11,83 εκατ. ευρώ, με τη Νέα Φιλαδέλφεια - Νέα Χαλκηδόνα να συγκεντρώνει το μεγαλύτερο μέρος των προβλεπόμενων πόρων.
Περίπου 6,09 εκατ. ευρώ προβλέπονται για την ανάπλαση του Άλσους και επιπλέον 1,1 εκατ. ευρώ για την ανάπλαση δικτύου κοινόχρηστων χώρων. Συνολικά, οι δύο παρεμβάσεις ξεπερνούν τα 7,18 εκατ. ευρώ.
Στην ίδια πρόσκληση προβλέπονται 2 εκατ. ευρώ για αναπλάσεις και πεζοδρόμια στο κέντρο της Παραμυθιάς στον δήμο Σουλίου, 1,56 εκατ. ευρώ για το παραλιακό μέτωπο στην περιοχή Γαλλίδα του δήμου Καρύστου και περίπου 517.000 ευρώ για την κεντρική πλατεία Καλοχωρίου στον δήμο Δέλτα.
Περιλαμβάνονται ακόμη 400.000 ευρώ στον δήμο Μύκης για αγορά οικοπέδου για νέο Δημαρχείο και περίπου 167.000 ευρώ στον δήμο Παύλου Μελά για μελέτες νέων κοιμητηρίων στην Ευκαρπία.
Έργα με ορίζοντα έως το 2030
Μία από τις βασικές διαφορές της νέας περιόδου είναι το μεγαλύτερο χρονικό περιθώριο υλοποίησης. Η επιλεξιμότητα των δαπανών στις νέες προσκλήσεις μπορεί να φθάσει έως τις 31 Δεκεμβρίου 2030, σε αντίθεση με τα αυστηρά ορόσημα που συνόδευαν τα έργα του Ταμείου Ανάκαμψης.
Παράλληλα, οι στόχοι δεν αποτυπώνονται μόνο σε χρηματοδοτικά μεγέθη. Στην πρόσκληση του καλοκαιριού προβλέπεται η δημιουργία ή ανάπλαση 100.000 τετραγωνικών μέτρων υπαίθριων χώρων σε αστικές περιοχές, ενώ στην πρώτη ομάδα έργων ο αντίστοιχος στόχος ανέρχεται σε 35.000 τετραγωνικά μέτρα. Προβλέπονται επίσης παρεμβάσεις αστικής κινητικότητας και νέοι ανοικτοί χώροι στάθμευσης.
Τα 20,4 εκατ. ευρώ αποτυπώνουν τις πρώτες προσκλήσεις που έχουν ενεργοποιηθεί μέσα στο 2026 στον άξονα «Πράσινες πόλεις» και όχι το σύνολο των πόρων του ΕΠΑ 2026 - 2030 που μπορεί να κατευθυνθούν σε τέτοιου είδους παρεμβάσεις. Νέες προσκλήσεις και εντάξεις έργων μπορούν να διευρύνουν σταδιακά το χαρτοφυλάκιο των αστικών αναπλάσεων τα επόμενα χρόνια.
Έτσι, την ώρα που έργα του Ταμείου Ανάκαμψης, όπως αυτά που παραδόθηκαν σε Νέστο και Παγγαίο, δείχνουν το αποτύπωμα της προηγούμενης περιόδου, οι πρώτες προσκλήσεις του ΕΠΑ σκιαγραφούν ήδη τον επόμενο χάρτη των αστικών αναπλάσεων με ορίζοντα το 2030.
