Τη διεύρυνση του σχήματος με 7+2 πλέον εθνικούς διαχειριστές να «τρέχουν» το εγχείρημα του Κάθετου Διαδρόμου σηματοδοτεί η σημερινή υπογραφή Μνημονίου Κατανόησης με τις Σερβία και Βόρεια Μακεδονία να παίρνουν ισότιμη θέση πλάι στις Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία, Μολδαβία και Ουκρανία.
Στο ίδιο τραπέζι βρίσκονται διαχειριστές από την Ουγγαρία και τη Σλοβακία χωρίς ωστόσο οι εν λόγω χώρες να έχουν εισχωρήσει επίσημα στην πρωτοβουλία του Vertical Corridor, κατά ανάλογο τρόπο με τη Σερβία και τη Βόρεια Μακεδονία.
Σε κάθε περίπτωση, όπως υπογραμμίζουν αρμόδιες πηγές με γνώση του θέματος, η γεωγραφική επέκταση του Κάθετου Διαδρόμου με την ενσωμάτωση νέων χωρών στην περιοχή παραμένει σταθερά ζητούμενο και στόχος, πράγμα που με τη σειρά του ανοίγει τον δρόμο για ανάλογες ενέργειες τόσο με τη Σλοβακία όσο και με την Ουγγαρία, με τις δύο ωστόσο χώρες, να διατηρούν παρουσία στις υπό εξέλιξη εργασίες και διαβουλεύσεις των Διαχειριστών για τον Κάθετο Διάδρομο.
Η υπογραφή του Μνημονίου Κατανόησης, που προγραμματίζεται να πραγματοποιηθεί σήμερα στο περιθώριο του συνεδρίου «Southeast Europe Energy Forum» έρχεται σε συνέχεια σειράς πρωτοβουλιών και επαφών που έλαβαν χώρα το προηγούμενο διάστημα με επίσημο σημείο εκκίνησης την Υπουργική Συνάντηση για την Ενέργεια και τη Διασυνδεσιμότητα στη Νοτιοανατολική Ευρώπη στα μέσα Μαΐου με τη συμμετοχή των Υπουργών και εκπροσώπων αρμόδιων για τα θέματα Ενέργειας της Ελλάδας, της Σερβίας, της Βόρειας Μακεδονίας και της Βουλγαρίας.
Η συνέχεια δόθηκε τόσο με επιμέρους συναντήσεις των Διαχειριστών όσο και με την συγκρότηση ομάδας εργασίας που πλέον διευρύνει το «scope» των εργασιών της με την συμπερίληψη των συστημάτων μεταφοράς φυσικού αερίου των δύο χωρών. Αν και η υπογραφή του Μνημονίου Κατανόησης έρχεται να επιστεγάσει, όπως προαναφέρθηκε, εν πολλοίς ήδη ειλημμένες αποφάσεις, διατηρεί, ωστόσο, αρκετή σημασία καθώς λαμβάνει χώρα σε μια περίοδο που, όπως υπογραμμίζουν αρμόδιες πηγές με γνώση του θέματος, εκφράζεται σημαντικό ενδιαφέρον από τις χώρες της περιοχής για τον Κάθετο Διάδρομο.
Τόσο τα υφιστάμενα μέλη όσο και εν δυνάμει όπως η Σλοβακία και η Ουγγαρία παραμένουν σταθερά σε εγρήγορση για τις εξελίξεις και την πρόοδο του Κάθετου Διαδρόμου, αναγνωρίζοντας, περισσότερο από προηγούμενα, την σημασία του ως εναλλακτική όδευση στο ρωσικό αέριο που αναμένεται να αποσυρθεί οριστικά από την ευρωπαϊκή αγορά το φθινόπωρο του 2027 σύμφωνα με την οικεία ευρωπαϊκή νομοθεσία.
Με άλλα λόγια, όπως επισημαίνουν οι ίδιες πηγές, το εγχείρημα του Κάθετου Διαδρόμου που ξεκίνησε ως λύση έκτακτης ανάγκης για την τροφοδοσία της Ουκρανίας, φέρεται να λαμβάνει μια πιο στέρεα θέση στον ευρωπαϊκό χάρτη φυσικού αερίου και δη στην περιοχή της Νοτιοανατολικής Ευρώπης με το βασικό πλέον επίδικο να αποτελεί η διαθεσιμότητα και επάρκεια των υποδομών για την απρόσκοπτη μεταφορά φυσικού αερίου από χώρα σε χώρα χωρίς να περιορίζεται μονάχα στις παραδοσιακές διασυνοριακές οδεύσεις ή να εγκλωβίζεται σε «δύσκαμπτα» σχήματα που αποθαρρύνουν τους χρήστες να δεσμεύσουν δυναμικότητα και να μεταφέρουν ποσότητες.
Η ευελιξία έρχεται στο προσκήνιο με την ομάδα εργασίας να καλείται να εργαστεί πάνω σε αυτό καταρτίζοντας, όπως χαρακτηριστικά ειπώθηκε, ένα «energy outlook» της περιοχής που με την σειρά του θα επιτρέψει την ολοκληρωμένη αξιολόγηση των συστημάτων μεταφοράς των επιμέρους χωρών. Σε αυτή τη βάση η ομάδα εργασίας που έχουν συγκροτήσει οι διαχειριστές επιφορτίζεται να αναζητήσει απαντήσεις για τον τρόπο λειτουργίας της αγοράς, αν χρειάζονται πρόσθετες υποδομές προς εξυπηρέτηση της ζήτησης, αν η ανάγκη πρόσθετων υποδομών «υπαγορεύει» την αλλαγή ταριφών και σε ποιο βαθμό, αν υπάρχει ανάγκη οικονομικής στήριξης, προσδιορίζοντας τυχόν δυνητικές πηγές χρηματοδότησης, καθώς και άλλα ανάλογα ερωτήματα που στο «τέλος της ημέρας» χρήζουν απαντήσεων προκειμένου να προκύψουν τελικές αποφάσεις.
Τα παραπάνω συνιστούν το γενικό περίγραμμα της ατζέντας ως προς την συνεργασία των διαχειριστών με τις επόμενες συναντήσεις, ξεκινώντας από την επόμενη εβδομάδα, να φιλοδοξούν να μετρούν βήματα σε αυτή την κατεύθυνση, χωρίς να προσδιορίζεται προς ώρας ένα συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης των εργασιών.
Σημειώνεται ότι η απουσία χρονικού οροσήμου προκύπτει περισσότερο από τη δυσκολία του εγχειρήματος μιας και πρόκειται για την προσπάθεια συγκρότησης ενός «energy outlook» της περιοχής παρά στην απουσία κινήτρου ή ενδιαφέροντος που σε κάθε περίπτωση, η όποια προετοιμασία αποσκοπεί στην ετοιμότητα για το σενάριο οριστικής διακοπής του ρωσικού αερίου σε περίπου ένα χρόνο από τώρα.
