Η εικόνα της Ανατολικής Αττικής αναμένεται να αλλάξει σημαντικά μέσα στα επόμενα χρόνια, καθώς προχωρά το μεγαλύτερο πρόγραμμα έργων αποχέτευσης που έχει υλοποιηθεί ποτέ στην περιοχή. Η ΕΥΔΑΠ παρουσίασε τον οδικό χάρτη του επενδυτικού προγράμματος ύψους 1 δισ. ευρώ για την Ανατολική Αττική, το οποίο αποτελεί μέρος του συνολικού 10ετούς επενδυτικού προγράμματος των 2,5 δισ. ευρώ της εταιρείας.
Σήμερα, το 39% του συνολικού επενδυτικού προγράμματος της ΕΥΔΑΠ κατευθύνεται στην Ανατολική Αττική, ενώ ήδη βρίσκονται σε εξέλιξη εννέα εργολαβίες σε πέντε δήμους με 70 σημεία παρέμβασης και συμβάσεις ύψους 260 εκατ. ευρώ. Πρόκειται για έργα που έρχονται να κλείσουν μια εκκρεμότητα δεκαετιών, καθώς μεγάλες περιοχές της Ανατολικής Αττικής εξακολουθούν να εξυπηρετούνται από βόθρους, με αποτέλεσμα η χώρα να έχει καταβάλει πρόστιμα στην ΕΕ για τη μη συμμόρφωση με την ευρωπαϊκή νομοθεσία. Με την ολοκλήρωση του προγράμματος, περισσότεροι από 400.000 κάτοικοι θα ωφεληθούν, ενώ το συνολικό δίκτυο θα περιλαμβάνει περισσότερα από 1.500 χιλιόμετρα αγωγών και τρία Κέντρα Επεξεργασίας Λυμάτων.
Μία ακόμη αλλαγή που έρχεται σε δεύτερο ίσως πλάνο, καθώς στο επίκεντρο όλα αυτά είχε βρεθεί κυρίως το θέμα της αποχέτευσης, είναι ότι το νερό στην Ανατολική Αττική δεν θα χρησιμοποιείται πλέον μόνο μία φορά. Μέσα στα επόμενα χρόνια θα επιστρέφει στις καλλιέργειες, θα ποτίζει το περιαστικό πράσινο και θα συμβάλλει στον εμπλουτισμό του υπόγειου υδροφορέα.
Αν και η επαναχρησιμοποίηση επεξεργασμένων λυμάτων εφαρμόζεται εδώ και χρόνια σε ορισμένες περιοχές της χώρας, όπως η Θεσσαλονίκη, για την Ανατολική Αττική πρόκειται για μια μικρή «επανάσταση» στη διαχείριση των υδάτων. Για πρώτη φορά σχεδιάζεται η αξιοποίηση του ανακτημένου νερού σε τόσο μεγάλη κλίμακα, μετατρέποντας τα επεξεργασμένα λύματα από περιβαλλοντικό φορτίο σε πολύτιμο υδατικό πόρο για την περιοχή.
Τι θα αλλάξει μέχρι το 2027
Μέχρι τον Ιούλιο του 2027 οι πολίτες αναμένεται να δουν περισσότερα ενεργά εργοτάξια στους δήμους της Ανατολικής Αττικής, την κατασκευή νέων αγωγών αποχέτευσης και εξωτερικών διακλαδώσεων, αλλά και την αναβάθμιση δημοτικών δικτύων ύδρευσης όπου απαιτείται λόγω των έργων αποχέτευσης. Παράλληλα, θα προχωρήσουν οι διαγωνισμοί για τα δύο νέα Κέντρα Επεξεργασίας Λυμάτων, ενώ νέα έργα αναμένεται να ξεκινήσουν σε Παιανία και Καπανδρίτι.
Σήμερα έχουν ήδη κατασκευαστεί 450 χιλιόμετρα αγωγών αποχέτευσης και 14.000 εξωτερικές διακλαδώσεις, ενώ οι εγκεκριμένες χρηματοδοτήσεις ανέρχονται σε 530 εκατ. ευρώ. Επιπλέον, έργα ύψους 470 εκατ. ευρώ βρίσκονται σε φάση ωρίμανσης και μελετών, ενώ έργα προϋπολογισμού 255 εκατ. ευρώ βρίσκονται σε φάση δημοπράτησης. Το ποσοστό της ευρωπαϊκής συγχρηματοδότησης φθάνει έως και το 90%
Ποια έργα θα προχωρήσουν τους επόμενους 12 μήνες
Στον δήμο Μαραθώνος, όπου το έργο προϋπολογισμού 77,4 εκατ. ευρώ έχει ολοκληρωθεί κατά 75%, έχουν ήδη κατασκευαστεί 156 χιλιόμετρα αγωγών αποχέτευσης και 5.340 εξωτερικές διακλαδώσεις που αφορούν τη Νέα Μάκρη, τον Νέο Βουτζά, την Αγία Μαρίνα, το Ζούμπερι, τον Μαραθώνα, τον Άγιο Παντελεήμονα, το Καλέτζι, το Άνω Σούλι και το Γραμματικό. Μέσα στους επόμενους έξι μήνες αναμένεται να ολοκληρωθούν οι εργασίες στο Γραμματικό, το Καλέτζι και το Άνω Σούλι, ενώ εντός του 2026 θα ολοκληρωθούν οι εργασίες σε τέσσερις οικισμούς, στο Γραμματικό, το Καλέτζι, το Άνω Σούλι και τον Άγιο Παντελεήμονα. Παράλληλα, θα συνεχιστεί η κατασκευή του πρωτεύοντος δικτύου ακαθάρτων στη Λεωφόρο Μαραθώνος, καθώς και των αγωγών του πρωτεύοντος, δευτερεύοντος και τριτεύοντος δικτύου και των εξωτερικών διακλαδώσεων, ενώ θα προχωρήσει η αντικατάσταση του δημοτικού δικτύου ύδρευσης στα σημεία όπου απαιτείται η μετατόπισή του λόγω των έργων αποχέτευσης. Μέσα στους επόμενους δώδεκα μήνες αναμένεται να ολοκληρωθεί το τρέχον έργο, καθώς και να προχωρήσει ο διαγωνισμός για την κατασκευή του Κέντρου Επεξεργασίας Λυμάτων (ΚΕΛ) Μαραθώνα, το οποίο θα αποτελεί τον αποδέκτη του δικτύου ακαθάρτων της περιοχής.
Στον δήμο Παιανίας, το υφιστάμενο έργο αποχέτευσης στα Γλυκά Νερά, προϋπολογισμού 25,1 εκατ. ευρώ, έχει ολοκληρωθεί κατά 72%, με την κατασκευή 42 χιλιομέτρων αγωγών αποχέτευσης και 2.066 εξωτερικών διακλαδώσεων. Από τον Σεπτέμβριο του 2026 θα ξεκινήσει το νέο έργο αποχέτευσης του οικισμού της Παιανίας, προϋπολογισμού 14,14 εκατ. ευρώ, το οποίο προβλέπει την κατασκευή επιπλέον 52,9 χιλιομέτρων αγωγών και 3.600 διακλαδώσεων. Παράλληλα, θα δημοπρατηθεί η νέα εργολαβία του δικτύου αποχέτευσης των Γλυκών Νερών με τη Βόρεια Γειτονιά, ενώ θα συνεχιστεί η αντικατάσταση του παλαιού δημοτικού δικτύου ύδρευσης όπου απαιτείται. Μέσα στους επόμενους δώδεκα μήνες θα κλιμακωθούν οι εργασίες του νέου έργου σε όλα τα μέτωπα, ενώ το φθινόπωρο του 2027 προβλέπεται να συνδεθούν οι πρώτες κατοικίες με το δίκτυο αποχέτευσης και το ΚΕΛ Κορωπίου - Παιανίας. Η ΕΥΔΑΠ προβλέπει, μάλιστα, τη σταδιακή διοικητική παραλαβή ολοκληρωμένων τμημάτων του έργου πριν από την τελική ημερομηνία περαίωσης, προκειμένου να επισπευσθούν οι πρώτες συνδέσεις των πολιτών με το δίκτυο.
Στον δήμο Παλλήνης, όπου το έργο προϋπολογισμού 43,8 εκατ. ευρώ αφορά τον Γέρακα, την Παλλήνη και την Ανθούσα, έχουν ήδη κατασκευαστεί 118 χιλιόμετρα αγωγών αποχέτευσης και 3.890 εξωτερικές διακλαδώσεις, με το ποσοστό ολοκλήρωσης να ανέρχεται στο 77%. Μέσα στους επόμενους μήνες θα συνεχιστεί η κατασκευή των αγωγών και των διακλαδώσεων, ενώ θα δημοπρατηθεί το έργο μετατόπισης του δημοτικού δικτύου ύδρευσης, προϋπολογισμού περίπου 1 εκατ. ευρώ, με παράλληλη αναβάθμιση του υλικού των σωλήνων και χρηματοδότηση από την ΕΥΔΑΠ. Παράλληλα, κατά το πρώτο τρίμηνο του 2027 αναμένεται να ολοκληρωθεί ο διαγωνισμός για την κατασκευή του δικτύου αποχέτευσης στο Λεοντάρι, έργο προϋπολογισμού 28,3 εκατ. ευρώ. Για τους πολίτες, η σημαντικότερη αλλαγή θα είναι ότι σταδιακά όλο και περισσότερες ιδιοκτησίες θα αποκτούν εξωτερικές διακλαδώσεις, οι οποίες είναι απαραίτητες για τη σύνδεσή τους με το δίκτυο αποχέτευσης.
Στον δήμο Ραφήνας - Πικερμίου, όπου το έργο προϋπολογισμού 60,1 εκατ. ευρώ έχει ολοκληρωθεί κατά 51%, έχουν ήδη κατασκευαστεί 119 χιλιόμετρα αγωγών αποχέτευσης και 2.525 εξωτερικές διακλαδώσεις, οι οποίες αφορούν τη Ραφήνα, το Πικέρμι, το Ντράφι, την Καλλιτεχνούπολη και τη Διώνη. Μέσα στους επόμενους έξι μήνες θα συνεχιστεί η κατασκευή των αγωγών και των διακλαδώσεων, ενώ ξεκινά η κατασκευή του πρωτεύοντος δικτύου ακαθάρτων στη Λεωφόρο Μαραθώνος. Παράλληλα, θα προχωρήσει η αντικατάσταση τμημάτων του δημοτικού δικτύου ύδρευσης όπου απαιτείται λόγω των έργων αποχέτευσης. Μέσα στους επόμενους δώδεκα μήνες αναμένεται να ολοκληρωθεί ο διαγωνισμός για την κατασκευή του ΚΕΛ Ραφήνας - Πικερμίου και Σπάτων - Αρτέμιδας, καθώς και του Κέντρου Περιβαλλοντικής Ευαισθητοποίησης και Ενημέρωσης (ΚΠΕΕ). Για τους κατοίκους της περιοχής, οι σημαντικότερες αλλαγές θα είναι η παράλληλη εξέλιξη των έργων του δικτύου, του νέου ΚΕΛ και του ΚΠΕΕ.
Στον δήμο Σπάτων - Αρτέμιδος, όπου το έργο προϋπολογισμού 55,4 εκατ. ευρώ βρίσκεται ακόμη στο αρχικό στάδιο υλοποίησης, με ποσοστό ολοκλήρωσης 13%, έχουν ήδη κατασκευαστεί 24 χιλιόμετρα αγωγών αποχέτευσης και 773 εξωτερικές διακλαδώσεις που αφορούν τα Σπάτα, την Αρτέμιδα και τη Χριστούπολη. Μέσα στους επόμενους μήνες θα συνεχιστεί η κατασκευή του πρωτεύοντος, δευτερεύοντος και τριτεύοντος δικτύου αποχέτευσης, θα ξεκινήσει η κατασκευή του πρωτεύοντος δικτύου ακαθάρτων στη Λεωφόρο Μαραθώνος και θα προχωρήσουν οι απαιτούμενες αντικαταστάσεις τμημάτων του δημοτικού δικτύου ύδρευσης. Μέσα στους επόμενους δώδεκα μήνες αναμένεται να προχωρήσει ο διαγωνισμός για την κατασκευή του νέου ΚΕΛ Ραφήνας - Πικερμίου και Σπάτων - Αρτέμιδας, καθώς και του Κέντρου Περιβαλλοντικής Ευαισθητοποίησης και Ενημέρωσης. Για τους κατοίκους, η εικόνα των έργων θα αλλάζει σταδιακά, καθώς θα εξελίσσονται παράλληλα τόσο τα έργα του δικτύου όσο και οι υποδομές επεξεργασίας λυμάτων.
Το επόμενο κύμα των έργων αφορά τρεις ακόμη δήμους της Ανατολικής Αττικής. Στον δήμο Κρωπίας, το έργο αποχέτευσης στο Κίτσι, προϋπολογισμού περίπου 20 εκατ. ευρώ, εισέρχεται στη φάση των μελετών, με τη σύμβαση να αναμένεται να υπογραφεί άμεσα και να ολοκληρωθεί μέσα σε περίπου έναν χρόνο, ώστε στη συνέχεια να ακολουθήσει η δημοπράτηση του έργου.
Στον δήμο Σαρωνικού, το μεγάλο έργο αποχέτευσης των παραλιακών περιοχών του δήμου, προϋπολογισμού περίπου 200 εκατ. ευρώ, βρίσκεται στη φάση εκπόνησης της μελέτης, η οποία αναμένεται να ολοκληρωθεί μέσα στον επόμενο χρόνο μαζί με τα τεύχη δημοπράτησης, με στόχο την ολοκλήρωση του διαγωνισμού ανάθεσης μέσα στα επόμενα δύο χρόνια
Ομοίως, στον δήμο Ωρωπού, το έργο αποχέτευσης στο Καπανδρίτι, προϋπολογισμού 36 εκατ. ευρώ, βρίσκεται ήδη στη φάση σύνταξης των τευχών δημοπράτησης, ενώ αναμένεται να υποβληθεί άμεσα αίτημα ένταξής του σε χρηματοδοτικό πρόγραμμα και να δημοπρατηθεί μέσα στο επόμενο εξάμηνο.
Επαναχρησιμοποίηση νερού: Από τις πιλοτικές εφαρμογές στην αξιοποίηση σε μεγάλη κλίμακα
Πίσω από τα έργα αποχέτευσης του 1 δισ. ευρώ, εξελίσσεται παράλληλα ένα από τα μεγαλύτερα εγχειρήματα επαναχρησιμοποίησης νερού που έχουν σχεδιαστεί για την Αττική. Το αμέσως επόμενο διάστημα και έως το τέλος του 2026 αναμένεται να ολοκληρωθούν τα τεύχη δημοπράτησης της συνολικής μελέτης επαναχρησιμοποίησης, τα οποία περιλαμβάνουν τις οριστικές μελέτες για την άρδευση καλλιεργειών και περιαστικού πρασίνου, καθώς και τα έργα εμπλουτισμού του υπόγειου υδροφορέα. Μέσα στους επόμενους δώδεκα μήνες προβλέπεται να ξεκινήσει η διαγωνιστική διαδικασία για την ανάθεση των οριστικών μελετών άρδευσης, με στόχο να ολοκληρωθούν οι τεχνικές και περιβαλλοντικές προετοιμασίες έως το 2029. Με βάση το χρονοδιάγραμμα, το 2030 το έργο αναμένεται να περάσει από τη φάση του σχεδιασμού στη φάση της υλοποίησης, με την έναρξη της κατασκευής των αρδευτικών δικτύων.
Ο σχεδιασμός προβλέπει την άρδευση περισσότερων από 13.000 στρεμμάτων μέσω αρδευτικού δικτύου που θα ξεπερνά τα 134 χιλιόμετρα. Ετησίως, 6,1 εκατ. κυβικά μέτρα ανακτημένου νερού θα διατίθενται για την άρδευση καλλιεργειών και επιπλέον 1,5 εκατ. κυβικά μέτρα για το περιαστικό πράσινο, ενώ κατά τη χειμερινή περίοδο περίπου 2,7 εκατ. κυβικά μέτρα θα αξιοποιούνται για τον εμπλουτισμό του υπόγειου υδροφορέα στα Μεσόγεια. Το ανακτημένο νερό θα καλύπτει περισσότερα από 6.000 στρέμματα σε Παιανία, Κορωπί και Σαρωνικό, περισσότερα από 4.000 στρέμματα σε Ραφήνα - Πικέρμι και Σπάτα - Αρτέμιδα, καθώς και περισσότερα από 2.800 στρέμματα εντατικών καλλιεργειών στον Μαραθώνα.
Ουσιαστικά, το χρονοδιάγραμμα που παρουσιάστηκε δείχνει ότι η περίοδος 2026 - 2029 θα αποτελέσει τη μεταβατική φάση από τις πιλοτικές εφαρμογές στον οριστικό σχεδιασμό του έργου, ενώ από το 2030 και μετά το ανακτημένο νερό θα αρχίσει να αποκτά τη δική του θέση στις υποδομές της Ανατολικής Αττικής. Πρόκειται για μια αλλαγή φιλοσοφίας στη διαχείριση των υδάτων της περιοχής, καθώς το νερό δεν θα χρησιμοποιείται πλέον μία μόνο φορά, αλλά θα επιστρέφει στην οικονομία, τη γεωργική παραγωγή και το περιβάλλον μέσα από ένα ολοκληρωμένο σύστημα κυκλικής αξιοποίησής του.
