Τις μεγάλες πιέσεις που δέχεται ο καταναλωτής το τελευταίο διάστημα, στη σκιά του πολέμου στη Μέση Ανατολή που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου, καταγράφει η τελευταία έρευνα του ΙΕΛΚΑ, αποτυπώνοντας με ξεκάθαρο τρόπο τις σημαντικές αλλαγές που συντελούνται στο καταναλωτικό προφίλ εν μέσω διεθνών και οικονομικών πιέσεων.
Ειδικότερα, όπως προκύπτει από την έρευνα, εμφανίζονται έντονα αρνητικά συναισθήματα από τις γεωπολιτικές κρίσεις με κυρίαρχα τον θυμό, τον φόβο και την ανησυχία, γεγονός που επιβεβαιώνει πως τα διεθνή γεγονότα (πόλεμοι και περιβαλλοντική κρίση) προκαλούν έντονη συναισθηματική επιβάρυνση στους καταναλωτές. Τα ευρήματα μάλιστα αναδεικνύουν τη συσσωρευμένη ψυχολογική πίεση των νοικοκυριών λόγω των πολλαπλών κρίσεων.
Σε σχέση δε με τον πόλεμο στον Περσικό Κόλπο, το 27% δηλώνει ότι του προκαλεί θυμό, το 26% ανησυχία και το 25% φόβο.
Μάλιστα, ο πόλεμος στον Περσικό κόλπο συγκεντρώνει τα μεγαλύτερα επίπεδα αρνητικών συναισθημάτων από τις κρίσεις που ζητήθηκε στο κοινό να αξιολογήσουν (περιβαλλοντική κρίση, πόλεμος στην Ουκρανία).
Αξιοσημείωτο είναι ότι η περιβαλλοντική κρίση ενώ θα ήταν αναμενόμενο να μην έχει τόσο μεγάλη επίδραση στην ψυχοσύνθεση του καταναλωτικού κοινού, προκαλεί πιο έντονη συναισθηματική αντίδραση, σε σχέση με τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Σημαντική πηγή οικονομικής πίεσης τα τρόφιμα
Σύμφωνα με επιμέρους ευρήματα του ΙΕΛΚΑ ως προς τις κατηγορίες προϊόντων με τη μεγαλύτερη επιβάρυνση, οι καταναλωτές εκτιμούν ότι η μεγαλύτερη επιβάρυνση σήμερα είναι από τις τιμές καυσίμων-ενέργειας (αθροιστικά) και τις τιμές τροφίμων.
Σήμερα η σημαντικότερη επιβάρυνση είναι:
• 40%: Τρόφιμα
• 34%: Ενέργεια
• 21%: Καύσιμα
Το επόμενο εξάμηνο η σημαντικότερη επιβάρυνση θα είναι:
• 39%: Τρόφιμα (παραμένουν πρώτη ανησυχία)
• 35%: Καύσιμα (σημαντική αύξηση προσδοκώμενης πίεσης)
• 21%: Ενέργεια (σχετική αποκλιμάκωση ανησυχίας)
«Παρότι οι τιμές τροφίμων καταγράφουν σχετικά σταθερή πορεία τιμών πριν και μετά την έναρξη του πολέμου στον Περσικό Κόλπο, σε αντίθεση με τις τιμές καυσίμων που έχουν αυξηθεί σημαντικά, οι καταναλωτές εξακολουθούν να αντιλαμβάνονται μεγαλύτερη επίδραση από τις τιμές τροφίμων. Αυτό αποδίδεται στη μεγαλύτερη δαπάνη για τρόφιμα και στη συσσωρευμένη κόπωση της τελευταίας 4ετίας», αναφέρει το ΙΕΛΚΑ.
Ως προς την εκτίμηση του μέλλοντος, η εξέλιξη δείχνει ότι οι καταναλωτές αναμένουν μετατόπιση της πίεσης προς τις μεταφορές καθώς υποχωρεί η ανάγκη για θέρμανση λόγω του καλοκαιριού και αυξάνεται η ανάγκη για μετακινήσεις, διατηρώντας όμως τα τρόφιμα ως βασικό σημείο κόστους.
«Αμυντική» καταναλωτική συμπεριφορά
Μέσα σε αυτό το ρευστό περιβάλλον, οι καταναλωτές προχωρούν σε άμεσες προσαρμογές της καθημερινής τους συμπεριφοράς με κύριες κατευθύνσεις την αναβολή δαπανών και τη μείωση δαπανών.
Συγκεκριμένα για την αναβολή δαπανών:
• 60% δηλώνει ότι έχει αναβάλει αγορές ένδυσης και προσωπικών ειδών.
• 54% αναβάλει δαπάνες διασκέδασης (εστίαση, διακοπές).
Και για τη μείωση δαπανών:
• 42% αναζητά περισσότερο προσφορές και εκπτώσεις.
• 40% στρέφεται σε φθηνότερα προϊόντα.
• 36% περιορίζει αγορές βασικών αγαθών (τρόφιμα, παντοπωλείο).
• 30% μειώνει την κατανάλωση καυσίμων και
• 29% μειώνει την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας.
Υψηλές προσδοκίες για κρατική στήριξη
Σύμφωνα πάντα με το ΙΕΛΚΑ, καταγράφεται έναν καταναλωτικό κοινό με έντονη προσμονή για κρατική ενίσχυση, με τα δεδομένα να αναδεικνύουν ότι η ενεργειακή επιβάρυνση εξακολουθεί να αποτελεί το σημαντικότερο πεδίο ανάγκης παρέμβασης.
Συγκεκριμένα, σε ό,τι αφορά τις ανάγκες οικονομικής ενίσχυσης για το επόμενο εξάμηνο:
• 81% θεωρεί ότι θα χρειαστεί σημαντική βοήθεια για το ηλεκτρικό ρεύμα
• 77% για τα καύσιμα
• 67% για τρόφιμα και βασικά είδη
• 51% για φορολογικές υποχρεώσεις
• 38% για ενοίκια και κατοικία
Η πανελλαδική έρευνα του ΙΕΛΚΑ πραγματοποιήθηκε τον Μάρτιο του 2026, με δείγμα 800 καταναλωτές από όλη την Ελλάδα.
