Έχουμε συνηθίσει να αναλύουμε τα συμβαίνοντα στις χώρες πέριξ του Περσικού κόλπου με βάση το πετρέλαιο και να τις αποκαλούμε ως Βασίλεια του πετρελαίου (Oil Kingdoms). Κάποιοι ειδικοί, όμως προτιμούν να τις αποκαλούν Βασίλεια του αφαλατωμένου νερού, δίνοντας έτσι την πραγματική διάσταση που παίζει το νερό στη ζωή μας. Και ιδού πόσο δίκιο έχουν: Στον προηγούμενο μεγάλο πόλεμο στην περιοχή, στον πόλεμου του Ιράκ το 1991, ο Σαντάμ Χουσείν, μη θέλοντας να κατηγορηθεί ευθέως ότι επιτίθεται στις πηγές νερού, έχυσε στην θάλασσα...από λάθος ορισμένα εκατομμύρια λίτρα αργό πετρέλαιο.
Έτσι ο Περσικός κόλπος, γέμισε από το μαύρο αυτό υγρό και τα εργοστάσια αφαλάτωσης δεν μπορούσαν να δουλέψουν. Στήθηκαν προσωρινά πλαστικά φράγματα να παγιδέψουν το πετρέλαιο με πενιχρά όμως αποτελέσματα. Χώρες όπως το Κουβέιτ, αναγκάστηκαν να μεταφέρουν νερό με φορτηγά από την Τουρκία, δυο ημέρες δρόμο μακριά! Πήρε σχεδόν 10 χρόνια για να ομαλοποιηθεί πλήρως η κατάσταση.
Όταν είσαι στον πόλεμο, προσπαθείς κι ελπίζεις να μη σε βρει καμία βόμβα. Με λίγη τύχη, ίσως και να γλυτώσεις. Εάν όμως στην περιοχή σου δεν υπάρχει νερό, τότε είναι σίγουρο ότι είσαι καταδικασμένος. Και δυστυχώς η μετακίνησή σου είναι αναπόφευκτη. Το ερώτημα που τίθεται τότε είσαι πολεμικός ή κλιματικός πρόσφυγας?
Αφαλάτωση και φράγματα: Στρατιωτικοί στόχοι και διεθνής προστασία
Δυστυχώς, κάπως έτσι είναι τα πράγματα στον πόλεμο που διεξάγεται τώρα και στις δύο πλευρές του Περσικού Κόλπου. Δυτικά, οι πλούσιες αραβικές χώρες καλύπτουν τις ανάγκες τους με άπειρα εργοστάσια αφαλάτωσης. Η Περσία, κατά βάση με επιφανειακά και υπόγεια νερά καθώς και πολλά μικρά και μεγάλα φράγματα.
Και τα δύο συστήματα, είναι ευάλωτα σε... παρασταρατημένες βόμβες. Γιατί τις αποκαλούμε παραστρατημένες; Διότι οι εγκαταστάσεις πόσιμου νερού προστατεύονται εν καιρώ πολέμου, από την Σύμβαση της Γενεύης (παράρτημα Ι άρθρο 54), δηλαδή όποιος αποδειχθεί ότι έχει χτυπήσει θεωρείται ένοχος πολέμου. Κατά συνέπεια, κανείς δεν θα στοχοποιήσει κατευθείαν και φανερά ένα εργοστάσια αφαλάτωσης ή ένα φράγμα συγκέντρωσης νερού. Μπορεί όμως να χτυπήσει το εργοστάσιο που τροφοδοτεί με ρεύμα το εν λόγω εργοστάσιο ή να εφεύρει μια πονηριά, όπως ο Σαντάμ.
Ας βάλουμε τα πράγματα σε μια σειρά. Στην περιοχή του Περσικού κόλπου, υπάρχουν τα 8 από τα δέκα μεγαλύτερα εργοστάσια αφαλάτωσης στον κόσμο. Το ένατο βρίσκεται στο Ισραήλ. Πόλεις όπως το Ριάντ της Σαουδικής Αραβίας, χρησιμοποιούν αφαλατωμένο νερό πρακτικά για το σύνολο των αναγκών των κατοίκων. Σε όλες τις μεγάλες πόλεις της περιοχής, τα ποσοστά είναι εξίσου υψηλά. Εάν δεν υπήρχαν τα 8 αυτά μεγάλα εργοστάσια και πλήθος μικρότερων, οι μεγάλες και ονομαστές πόλεις της περιοχής, δεν θα είχαν την σημερινή τους αίγλη και ανάπτυξη.
Στην ανατολική πλευρά τώρα του κόλπου, τα πράγματα είναι πολύ διαφορετικά. Το θέμα της «πτώχευσης νερού» στην Περσία, μας είχε απασχολήσει πριν 2 χρόνια. Δυστυχώς ότι γράφαμε τότε, ισχύουν και σήμερα στο ακέραιο, σα να μη πέρασε μια ημέρα.
Η δύσκολη καθημερινότητα στην Περσία
Είναι γεγονός ότι η Περσία, αντιμετωπίζει την φτωχότερη βροχόπτωση εδώ και 56 χρόνια. Αλλά και τα λάθη, οι παραλήψεις και οι επιτηδευμένες αστοχίες, έχουν κι αυτές τεράστιο μερίδιο ευθύνης της σημερινής τραγικής κατάστασης. Το περασμένο φθινόπωρο, ετέθη από επίσημα χείλη η πιθανότητα να μεταφερθεί η πρωτεύουσα πιο κοντά στη θάλασσα, ώστε να μπορεί να υδρεύεται από εργοστάσιο αφαλάτωσης. Έχοντας αναθέσει το σύνολο των έργων κατασκευής φραγμάτων στην Shepsad, εταιρεία των Φρουρών της Επανάστασης, αντιλαμβάνεται κανείς ότι το όλο σύστημα κινείται από σκοπιμότητες και όχι από την ορθολογική χρήση του νερού.
Οι διακοπές νερού στις μεγάλες πόλεις είναι συνεχείς και απρόβλεπτες, ενώ το βράδυ που ο κόσμος κοιμάται, μειώνεται η πίεση στο δίκτυο ύδρευσης, για να περιοριστούν οι ποσότητες που διαφεύγουν μέσω διαρροών. Οι δημόσιοι υπάλληλοι διαμαρτύρονται ότι σε πολλές περιοχές, η υδροδότηση γίνεται όταν αυτοί βρίσκονται στην δουλειά τους. Άλλοι πάλι ότι το νερό δεν φτάνει στους τελευταίους ορόφους και αδικούνται.
Σε κάθε περίπτωση, το αίτημα για περισσότερο νερό, ήταν κυρίαρχο στις μαζικές διαδηλώσεις που έγιναν πριν ένα περίπου μήνα σε ολόκληρη την χώρα.
Οι πρώτες προειδοποιητικές στοχοποιήσεις
Και στις δύο περιπτώσεις, ανατολικά και δυτικά του Περσικού Κόλπου, το μεγάλο άγχος για την ύπαρξη νερού την επομένη μέρα είναι μεγάλο. Όλοι γνωρίζουν την σημασία του και όλοι φοβούνται «το λάθος». Την Κυριακή 8 Μαρτίου, το μεγάλο εργοστάσιο στο Μπαχρέιν, δέχτηκε επίθεση από περσικό drone. Οι Πέρσες, ισχυρίζονται ότι... οι Αμερικάνοι ξεκίνησαν πρώτοι, αφού βομβάρδισαν το αντίστοιχο εργοστάσιο στο νησί Κεσχέμ, στερώντας το νερό σε 33 χωριά. Εάν συνεχιστεί μια τέτοια τακτική, θα πρόκειται για μια τεράστιας κλίμακας ζημιά.
Στη Μέση Ανατολή βρίσκονται 5.000 εργοστάσια αφαλάτωσης παράγοντας 30 εκατ. κυβικά μέτρα νερό την ημέρα, ή το 42% της παγκόσμιας εγκατεστημένης ισχύος με στοιχεία του 2023. Η Σαουδική Aραβία, η μεγαλύτερη αραβική χώρα της περιοχής, διαθέτει το 15% της εγκατεστημένης αυτής ισχύος και παράγει 11 εκατ. κυβικά μέτρα αφαλατωμένο νερό την ημέρα.
Η κυρίαρχη σήμερα τεχνολογία, είναι αυτή της αντίστροφης όσμωσης, όπου το θαλασσινό νερό φιλτράρεται με πίεση για να φύγει το αλάτι. Για την παραγωγή ενός κυβικού μέτρου νερού χρησιμοποιείται ενέργεια 4-6 Kwh, ενώ με τις παλαιότερες θερμικές τεχνολογίες 14-28 Kwh
Στην Περσία τώρα, η κατάσταση στα φράγματα είναι τραγική. Οι πληρότητες έχουν πέσει κάτω από τα όρια ασφαλείας και ήδη βρισκόμαστε στο τέλος της συνήθους περιόδου βροχών του έτους. To βασικό φράγμα υδροδότησης της πρωτεύουσας Τεχεράνης, Amir Kabir 63 χιλιόμετρα βόρεια, στο τέλος του έτους η πληρότητα ήταν σύμφωνα με το πρακτορείο All Jazeira, στο 8-9%, ενώ 19 άλλα φράγματα ανά την χώρα ήταν πρακτικά άδεια (έως 5% πληρότητα).
Όλα τα εμπλεκόμενα στον πόλεμο μέρη, έδειξαν ότι το νερό είναι βασικός στόχος. Το τι θα κάνουν στην πράξη, μένει να το δούμε. Για μεν τις Αραβικές χώρες, τα πολλά εργοστάσια αφαλάτωσης θα συνεχίσουν να δίνουν τις αναγκαίες ποσότητες νερού. Όμως για την πολύπαθη Περσία των 90 εκατομμυρίων κατοίκων, τα πράγματα θα είναι σχεδόν τραγικά μετά το πέρας των εχθροπραξιών. Και είναι γνωστό ότι στο μέλλον θα υπάρξουν κύματα κλιματικών προσφύγων. Κι αυτό ανησυχεί πολύ, χώρες που βρίσκονται μακριά από τα πεδία των μαχών του Κόλπου, μεταξύ των οποίων και την Ελλάδα, όπου ο υφιστάμενος αριθμός Περσών που διαμένουν μόνιμα δεν είναι ευκαταφρόνητος.
