Τα 100 χρόνια ΔΕΘ δίνουν την αφορμή για έναν συνολικό απολογισμό του τι πετύχαμε ως χώρα, τι προκλήσεις υπάρχουν και τι έχουμε μπροστά μας. Ο απολογισμός αυτός έχει – ειδικά φέτος - πολύ μεγάλη σημασία. Και τούτο γιατί τα πάντα αλλάζουν γύρω μας και μάλιστα με μεγάλη ταχύτητα.
Ακόμη και η ίδια η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης είναι σε φάση μετάβασης: H ανάπλασή της (που επιχειρείται εδώ και χρόνια) θα γίνει τελικά με κρατικό χρήμα, αφού εντάχθηκε προ ημερών στο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης (ΕΠΑ) 2026-2030 διασφαλίζοντας 204,6 εκατ. ευρώ. Στο ΕΠΑ θα ενταχθούν και εκατοντάδες/χιλιάδες άλλα έργα και επενδύσεις που θα χρηματοδοτηθούν από κρατικό χρήμα 17,1 δισ. ευρώ έως το 2030.
Να σημειωθεί πως το νέο ΕΠΑ γιγαντώθηκε γιατί (ευτυχώς πλέον) υπάρχει το δημοσιονομικό αυτό περιθώριο, αλλά και γιατί τα κοινοτικά κονδύλια μετά το επίσημο «τέλος» του Ταμείου Ανάκαμψης των 36 δις ευρώ περιορίζονται δραστικά. Και τούτο όταν οι επενδυτικές αλλά και κοινωνικές, αμυντικές και άλλες ανάγκες (ανεκπλήρωτες και νέες) παραμένουν μεγάλες. Πολύ περισσότερες από τα λεφτά που «υπάρχουν».
Τα νέα μέτωπα απαιτούν από μόνα τους άφθονο «χρήμα»: Aπό τη γεωπολιτική ένταση και τις εκτινασσόμενες ανάγκες για αμυντική θωράκιση, έως την ενεργειακή κρίση που φουντώνει, τη γήρανση και βέβαια τις ευκαιρίες/ανατροπές που θα φέρει παντού η τεχνητή νοημοσύνη. Και όλα αυτά σε μία χώρα που ακόμη έχει επενδυτικό κενό, υστέρηση σε παραγωγικότητα και εξαγωγές, αλλά και βεβαίως παραμένει πολύ πίσω από την ΕΕ σε εισοδηματική σύγκλιση.
Το ερώτημα είναι λοιπόν πως θα τροφοδοτηθεί επαρκώς και αποτελεσματικά από εδώ και πέρα η ανάγκη να αντιμετωπισθούν οι υφιστάμενες και νέες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η χώρα; Το θετικό είναι πως πλέον υπάρχει μεγαλύτερη ευχέρεια δαπανών: σε λίγο θα παγώσει ακόμη και η «μεταπρογραμματική» εποπτεία. Η Ελλάδα έχει δημοσιονομική και μακροοικονομική σταθερότητα. Αυτό δεν είναι λίγο ούτε ήταν δεδομένο πριν από μερικά χρόνια.
Υπάρχει όμως και το «αλλά». Το ελληνικό δημοσιονομικό χρέος παραμένει τεράστιο, περιορίζοντας (με βάση τους κανόνες της ΕΕ) δραστικά τις δαπάνες. Και όσο η ΕΕ δεν αντιλαμβάνεται και η ίδια τις τεράστιες ανάγκες που υπάρχουν και τη δράση που αναλαμβάνουν οι «ανταγωνιστές» της, όσο δεν αποφασίζει η ίδια «κεντρικά» να αλλάξει στάση, υπάρχουν όρια σε αυτά που μπορούν να γίνουν…
Τι κάνει η Ιαπωνία
Μία που η Ιαπωνία είναι η τιμώμενη χώρα στη ΔΕΘ έχει ενδιαφέρον να δούμε τι επέλεξε να κάνει η 4η πιο ισχυρή οικονομία παγκοσμίως από άποψη ΑΕΠ (4,5 τρις δολάρια), με κατά κεφαλήν ΑΕΠ 54.270 δολάρια, αλλά και το κράτος με το πιο υψηλό χρέος στον πλανήτη (206,5% του ΑΕΠ).
Πλήττεται το τελευταίο διάστημα από την αποδυνάμωση του γεν και από την αύξηση των τιμών ενέργειας: το ΑΕΠ φέτος αναμένεται να αυξηθεί τελικά μόνο κατά 0,9% γι αυτό και η κυβέρνηση ανέλαβε δράση.
Σύμφωνα με τα σημειώματα του εκεί γραφείου Οικονομικών και Εμπορικών Υποθέσεων του ελληνικού ΥΠΕΞ, η πρωθυπουργός το καλοκαίρι εξήγγειλε την Εθνική Αναπτυξιακή Στρατηγική Ιαπωνίας. Ο λόγος για ένα σχέδιο επενδύσεων ίσο σχεδόν με το ΑΕΠ: ύψους 2,3 τρισ. δολαρίων σε 17 στρατηγικούς τομείς, με χρονικό ορίζοντα υλοποίησης έως το τέλος του 2040 με στόχο τότε το ΑΕΠ να ενισχυθεί στα 6,8 τρις. δολάρια!
Η Ιαπωνία εκτιμά πως ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ θα παραμείνει παρά τις εν λόγω κρατικές δαπάνες πτωτικός λόγω της επιτάχυνσης στο ΑΕΠ που θα φέρουν αυτές οι επενδύσεις. Το παραπάνω σχέδιο είναι η σημαντικότερη διαρθρωτική αλλαγή της νέας «Βασικής Πολιτικής» της Ιαπωνίας: αντί του συνήθους πρωταρχικού στόχου επίτευξης πρωτογενούς πλεονάσματος το συντομότερο δυνατόν, η κυβέρνηση θέτει πλέον ως κεντρικό δημοσιονομικό στόχο τη σταθερή μείωση του λόγου χρέους/ΑΕΠ (κεντρικής και τοπικής αυτοδιοίκησης), ενώ το πρωτογενές πλεόνασμα παραμένει ως συμπληρωματικός, επιβεβαιωτικός, «δείκτης».
Η Ιαπωνική κυβέρνηση συνδέει πλέον στενά την οικονομική πολιτική με την εθνική ασφάλεια (“making Japan more assertive on security”), για τη διαμόρφωση ενός πλαισίου στρατηγικής ενίσχυσης της οικονομικής ασφάλειας (ενίσχυση εφοδιαστικών αλυσίδων, αναβάθμιση του ρόλου της Ιαπωνίας σε διεθνείς στρατηγικές συνεργασίες, διασφάλιση οικονομικής ανθεκτικότητας). Και αυτό λαμβανομένου υπόψη του παγκόσμιου περιβάλλοντος (αυξανόμενη αντιπαλότητα ΗΠΑ-Κίνας, τεχνολογικός ανταγωνισμός, και κίνδυνοι εφοδιαστικής ασφάλειας).
Στις δαπάνες της νέας «Βασικής Πολιτικής» γίνεται μνεία και για μέτρα στήριξης. Μεταξύ αυτών η μείωση του φόρου κατανάλωσης τροφίμων/ποτών είναι στο τραπέζι στο πλαίσιο ευρύτερου φορολογικού σχεδιασμού που περιλαμβάνει και πιθανή επιστρέψιμη φορολογική πίστωση (refundable tax credit) για ιδιωτικές επιχειρήσεις. Επίσης προωθείται στρατηγική στήριξης επιχειρήσεων με χαμηλές ετήσιες πωλήσεις (1-10 δισ. γεν) ώστε να εξελιχθούν σε «εταιρείες των 10 δισ. γεν», για την ενίσχυση των περιφερειακών οικονομιών…
Η Ιαπωνία είναι πολύ μακριά από την Ευρώπη με πολλές έννοιες. Αλλά και η Ελλάδα παραμένει «πίσω» από την Ευρώπη σε πολλά πεδία, παρά την πρόοδο των τελευταίων ετών. Οπότε τώρα που - υπό κάποια έννοια - τα κράτη έρχονται πιο «κοντά», είναι χρήσιμο να ακούσουμε και εδώ αλλά και στις Βρυξέλλες μία άλλη οπτική για το πως χτίζεται η στρατηγική για το μέλλον…
