Τους αναπτυξιακούς στόχους της επόμενης πενταετίας ανά τομέα πολιτικής αλλά και ανά περιφέρεια περιγράφει το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026-2030 που παρουσιάστηκε χθες από την κυβέρνηση.
Τα 17,1 δισ. ευρώ που κατευθύνονται σε «φρέσκα» έργα και δράσεις από τα συνολικά 23 δισ. ευρώ του ΕΠΑ 2026-2030 έχουν κατά βάση να κάνουν με τις υποδομές και τις μεταφορές, την κοινωνική συνοχή και την πράσινη μετάβαση με σημαντικές όμως διαφοροποιήσεις από περιοχή σε περιοχή.
Η πίτα των Υπουργείων
Στα τομεακά προγράμματα του νέου ΕΠΑ στα οποία κατευθύνεται και η μερίδα του λέοντος του συνολικού προϋπολογισμού (σχεδόν το 70% των διαθέσιμων πόρων) πρώτο σε μέγεθος αναδεικνύεται το Τομεακό Πρόγραμμα του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, με προϋπολογισμό 2,577 δισ. ευρώ με κύριο πυλώνα τον τομέα των μεταφορών.
Ακολουθεί το πρόγραμμα του υπουργείου Εσωτερικών, με 1,214 δισ. ευρώ, εκ των οποίων τα 880 εκατ. ευρώ αφορούν το υποπρόγραμμα «Αντώνης Τρίτσης» για την Αυτοδιοίκηση και τρίτο είναι το πρόγραμμα του υπουργείου Ανάπτυξης, με 987 εκατ. ευρώ, το οποίο είναι σχεδόν εξ ολοκλήρου προσανατολισμένο στην καινοτομία, την εξωστρέφεια και την ανταγωνιστικότητα. Ακολουθούν η Ναυτιλία και Νησιωτική Πολιτική, με 840,5 εκατ. ευρώ και η Παιδεία με 687,3 εκατ. ευρώ.
Οι προτεραιότητες ανά Περιφέρεια
Στις Περιφέρειες κατευθύνεται περίπου το 19% των πόρων του ΕΠΑ. Τα περισσότερα κονδύλια θα λάβει, όπως είναι φυσικό, η Αττική με προϋπολογισμό 456 εκατ. ευρώ και ακολουθούν η Δυτική Ελλάδα με 285 εκατ. ευρώ, η Στερεά Ελλάδα με 282 εκατ., η Κεντρική Μακεδονία με 220 εκατ. και η Κρήτη με 200 εκατ. ευρώ.
Σε ό,τι αφορά τις υπόλοιπες Περιφέρειες, στη Θεσσαλία προϋπολογίζονται 196,2 εκατ. ευρώ, στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη 166 εκατ. ευρώ , στην Πελοπόννησο 150 εκατ. ευρώ, στην Ήπειρο 133 εκατ., στο Βόρειο Αιγαίο 115,2 εκατ. ευρώ, στη Δυτική Μακεδονία 115 εκατ. ευρώ και στο Νότιο Αιγαίο 114 εκατ. ευρώ. Τα λιγότερα κονδύλια θα λάβουν τα Ιόνια Νησιά με 89 εκατ. ευρώ.
Το βάρος σε υποδομές και μεταφορές
Και στα Περιφερειακά Προγράμματα το βάρος πέφτει στις υποδομές και μεταφορές που είναι και ο κύριος αναπτυξιακός στόχος για τις 12 από τις 13 Περιφέρειες», με μερίδια που κυμαίνονται από 30,12% του συνολικού προγράμματος στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη έως 63,71% στα Ιόνια Νησιά.
Μοναδική εξαίρεση αποτελεί η Αττική, όπου βασική προτεραιότητα αποτελεί η «Πράσινη Ανάπτυξη και Πράσινος Μετασχηματισμός», με 130 εκατ. ευρώ ή 29,21% του προϋπολογισμού, για διαχείριση στερεών αποβλήτων και υδάτων, ενεργειακή αναβάθμιση και αστικές αναπλάσεις.
Νησιωτικότητα, κοινωνική συνοχή και ειδικές ανάγκες
Ξεχωριστή περίπτωση αποτελεί η Θεσσαλία καθώς εκεί η κατανομή των πόρων πραγματοποιήθηκε από το βάρος των εκτεταμένων επιπτώσεων των ακραίων φυσικών φαινομένων των τελευταίων ετών (Daniel). Έτσι, το μεγαλύτερο μέρος του προϋπολογισμού κατευθύνεται σε έργα αποκατάστασης και ενίσχυσης της ανθεκτικότητας κρίσιμων υποδομών.
Ξεχωριστές περιπτώσεις αποτελούν και τα νησιωτικά προγράμματα. Στο Βόρειο Αιγαίο δίνεται έμφαση στην ακτοπλοϊκή και λιμενική συνδεσιμότητα, στην ασφάλεια της υδροδότησης και στη διαχείριση των επιπτώσεων των μεταναστευτικών ροών, ενώ το Νότιο Αιγαίο, με 79 νησιά σε Κυκλάδες και Δωδεκάνησα, επιχειρεί να απαντήσει στην «τριπλή περιφερειακότητα» του γεωγραφικού του χώρου με το 52% να πηγαίνουν σε υποδομές και μεταφορές. Στα Ιόνια Νησιά το βάρος πέφτει στον τουρισμό και στην πολιτική προστασία.
Στην ηπειρωτική χώρα, το βάρος στην Ήπειρο πέφτει στην κοινωνική συνοχή με το 22,5% των πόρων να κατευθύνεται σε σχετικές δράσεις. Εξάλλου η Ήπειρος είναι μία από τις οικονομικά ασθενέστερες περιφέρειες της ΕΕ με το κατά κεφαλήν ΑΕΠ να βρίσκεται περίπου στο 45% του ευρωπαϊκού μέσου όρου.
Στην Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας η αναπτυξιακή στρατηγική δίνει έμφαση στην αναβάθμιση των μεταφορικών υποδομών και της συνδεσιμότητας, στη στήριξη της μεταποίησης και της εξωστρέφειας του αγροδιατροφικού τομέα, καθώς και στην αξιοποίηση του ερευνητικού οικοσυστήματος για την ενίσχυση της καινοτομίας και της επιχειρηματικότητας
Στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας έμφαση με παραπάνω από το μισό χρηματοδοτικό πλαίσιο στην αναβάθμιση των μεταφορικών και αστικών υποδομών, δίνεται στην ενίσχυση της καινοτομίας και της ψηφιακής ωριμότητας των επιχειρήσεων και της αυτοδιοίκησης, στην υλοποίηση αναπτυξιακών στόχων που προάγουν τη βελτίωση, τη συντήρηση τον εκσυγχρονισμό υποδομών, την αντιπλημμυρική προστασία και την προσαρμογή υποδομών στην κλιματική αλλαγή. Είναι ουσιαστικά παρεμβάσεις με ιδιαίτερη βαρύτητα.
