Οι διεθνείς αγορές πετρελαίου βρίσκονται σε διαρκή αναταραχή από την έκρηξη της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, με τις τιμές να εκτινάσσονται και να καταρρέουν μέσα σε λίγες ώρες, καθώς κάθε νέα εξέλιξη στο πεδίο των συγκρούσεων μεταφράζεται άμεσα σε έντονες διακυμάνσεις και αυξανόμενη αβεβαιότητα για την παγκόσμια ενεργειακή επάρκεια.
Οι τιμές εκτοξεύτηκαν πάνω από 55% από την αρχή των εχθροπραξιών, με το Brent να ανεβαίνει, από περίπου 72 δολάρια το βαρέλι στα τέλη Φεβρουαρίου σε σχεδόν 120 δολάρια στο υψηλό του, εν μέσω ανησυχιών για διαταραχές στην προσφορά και ειδικά για τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ. Μόνο τον Μάρτιο, το Brent σημείωσε άνοδο 51%, μία από τις μεγαλύτερες μηνιαίες αυξήσεις που έχουν καταγραφεί. Οι ειδήσεις γύρω από τον πόλεμο προκάλεσαν ακραίες ημερήσιες διακυμάνσεις, από ισχυρά ράλι έως απότομες πτώσεις.
Ακολουθεί το χρονοδιάγραμμα των βασικών γεγονότων που επηρέασαν την αγορά πετρελαίου από το CNBC:
28 Φεβρουαρίου
Η σύγκρουση ξεκίνησε με κοινά πλήγματα ΗΠΑ–Ισραήλ κατά του Ιράν, σε ημέρα που οι αγορές πετρελαίου ήταν κλειστές. Από τις επιθέσεις σκοτώθηκαν κορυφαία στελέχη της ιρανικής ηγεσίας, μεταξύ των οποίων και ο ανώτατος ηγέτης Αλί Χαμενεΐ. Η Τεχεράνη απάντησε άμεσα, πλήττοντας υποδομές σε πρωτεύουσες του Κόλπου, δημιουργώντας αναταραχή στην περιοχή και θέτοντας σε κίνδυνο εκατομμύρια βαρέλια ημερήσιας παραγωγής.
2 Μαρτίου
Στην πρώτη συνεδρίαση μετά τα πλήγματα, οι τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου σημείωσαν άνοδο, καθώς οι εξαγωγές ενέργειας από τη Μέση Ανατολή διακόπηκαν. Το Ιράν ξεκίνησε επιθέσεις σε πλοία και ενεργειακές εγκαταστάσεις, κλείνοντας ουσιαστικά τη ναυσιπλοΐα στον Περσικό Κόλπο και παραλύοντας την παραγωγή από το Κατάρ έως το Ιράκ.
8–9 Μαρτίου
Καθώς ο πόλεμος εισήλθε στη δεύτερη εβδομάδα, επλήγησαν για πρώτη φορά ιρανικές πετρελαϊκές εγκαταστάσεις. Με το άνοιγμα των αγορών στις 9 Μαρτίου, το Brent πλησίασε τα 120 δολάρια το βαρέλι. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε την άνοδο «μικρό τίμημα» για την ήττα του Ιράν. Παράλληλα, χώρες όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Ιράκ και το Κουβέιτ περιόρισαν την παραγωγή λόγω πίεσης στις εξαγωγές και έλλειψης αποθηκευτικών χώρων. Οι αγορές αντέδρασαν επίσης στην ανακοίνωση ότι νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν αναλαμβάνει ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ, που θεωρείται πιο σκληροπυρηνικός.
18 Μαρτίου
Η ένταση κλιμακώθηκε περαιτέρω όταν το Ισραήλ επιτέθηκε στο κοίτασμα φυσικού αερίου South Pars. Το Ιράν απάντησε πλήττοντας την εγκατάσταση Ras Laffan στο Κατάρ, οδηγώντας σε νέα άνοδο των τιμών. Το South Pars αποτελεί το μεγαλύτερο γνωστό κοίτασμα φυσικού αερίου παγκοσμίως και βασικό πυλώνα της ιρανικής ενεργειακής παραγωγής.
23 Μαρτίου
Οι τιμές υποχώρησαν πρόσκαιρα κάτω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, καθώς υπήρξαν δηλώσεις για πιθανές συνομιλίες μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν σχετικά με τον τερματισμό του πολέμου. Αν και η Τεχεράνη εμφανίστηκε επιφυλακτική, αυτές οι πρώτες επαφές φέρεται να άνοιξαν τον δρόμο για μελλοντική εκεχειρία.
28 Μαρτίου
Οι αντάρτες Χούθι της Υεμένης ανακοίνωσαν ότι εκτόξευσαν πυραύλους κατά του Ισραήλ, σηματοδοτώντας την πρώτη άμεση εμπλοκή τους στη σύγκρουση.
7 Απριλίου
Ο Τραμπ δήλωσε ότι συμφώνησε να αναστείλει για δύο εβδομάδες προγραμματισμένες επιθέσεις σε ιρανικές υποδομές, απομακρυνόμενος από προηγούμενες απειλές για άμεση κλιμάκωση.
13 Απριλίου
Οι τιμές του πετρελαίου αυξήθηκαν εκ νέου, μετά την επιβολή ναυτικού αποκλεισμού από τις ΗΠΑ στα ιρανικά λιμάνια, έπειτα από αποτυχία των διαπραγματεύσεων στο Πακιστάν για τον τερματισμό του πολέμου.
17–21 Απριλίου
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Seyed Abbas Araghchi, ανακοίνωσε την πλήρη επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ για εμπορική ναυσιπλοΐα, οδηγώντας σε πτώση των τιμών άνω του 10% στις 17 Απριλίου. Ωστόσο, η αποκλιμάκωση αποδείχθηκε προσωρινή: στις 20 Απριλίου οι τιμές ανέκαμψαν, μετά από επεισόδιο κατά το οποίο το αμερικανικό ναυτικό κατέλαβε ιρανικό φορτηγό πλοίο στον Κόλπο του Ομάν. Λίγες ημέρες αργότερα, το Ιράν επανέφερε αυστηρούς ελέγχους στα Στενά, με αναφορές για πυρά κατά δεξαμενόπλοιων και αλλαγές πορείας πλοίων.
Το παραπάνω χρονοδιάγραμμα αποτυπώνει τη στενή σύνδεση γεωπολιτικών εξελίξεων και ενεργειακών αγορών, με τις τιμές να αντιδρούν άμεσα σε κάθε κλιμάκωση ή ένδειξη αποκλιμάκωσης της σύγκρουσης.
