Την αποδέσμευση 400 εκατ. βαρελιών πετρελαίου - που αποτελεί ρεκόρ όλων των εποχών - για να αντισταθμίσει την απώλεια εφοδιασμού λόγω του «ουσιαστικού κλεισίματος» των Στενών του Ορμούζ, αποφάσισε ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (ΔΟΕ) την Τετάρτη καθώς οι κυβερνήσεις επιδιώκουν να περιορίσουν την απότομη αύξηση των τιμών του αργού που προκλήθηκε από την κρίση στη Μέση Ανατολή, όπως ανακοίνωσε ο εκτελεστικός διευθυντής του, Φατίχ Μπιρόλ.
Η έκτακτη απόφαση έρχεται καθώς η σύγκρουση στη Μ. Ανατολή έχει προκαλέσει παράλυση στα ζωτικής σημασίας Στενά του Ορμούζ από όπου κυκλοφορούν σχεδόν 20 εκατ. βαρέλια την ημέρα. Η πλωτή οδός είναι ένας στενός θαλάσσιος διάδρομος στα ανοικτά των ακτών του Ιράν που συνδέει τον Περσικό Κόλπο και τον Κόλπο του Ομάν. Περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου διέρχεται από εκεί.
Η απόφαση ελήφθη ομόφωνα από τα 32 μέλη του Οργανισμού και ανακοινώθηκε την ώρα που ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν προήδρευε σε σύσκεψη των ηγετών της G7 που θα συζητούσαν το θέμα. Η υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας Κατερίνα Ράιχε είχε επιβεβαιώσει νωρίτερα τις πληροφορίες που έκαναν λόγο για αποδέσμευση 400 εκατ. βαρελιών, σημειώνοντας ότι η χώρα της θα συμμετάσχει στη διαδικασία, ενώ ΗΠΑ και Ιαπωνία θα είναι οι χώρες με τη μεγαλύτερη συνεισφορά.
Ο υπουργός Ενέργειας της Βρετανίας είπε ότι η χώρα του θα συμβάλει με 13,5 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου. «Η πίεση προήλθε κυρίως από την κυβέρνηση των ΗΠΑ που θέλει αυτήν την αποδέσμευση», είπε ένας Ευρωπαίος διπλωμάτης. Ο Φατίχ Μπιρόλ είπε ότι η αποδέσμευση των στρατηγικών αποθεμάτων θα γίνει με βάση το χρονοδιάγραμμα που αρμόζει στις συνθήκες κάθε χώρας ξεχωριστά.
Οι τιμές του πετρελαίου είναι εξαιρετικά ασταθείς από το ξέσπασμα του πολέμου στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, με το Brent να ανεβαίνει στα σχεδόν 120 δολάρια το βαρέλι στην αρχή της εβδομάδας, πριν σταθεροποιηθεί στα 90 δολάρια. Νωρίτερα, η πρωθυπουργός της Ιαπωνίας, Σανάε Τακαΐτσι σκοπεύει να αποδεσμεύσει πετρέλαιο από τα εθνικά της αποθέματά της από την επόμενη εβδομάδα, επικαλούμενη ένα «εξαιρετικά υψηλό επίπεδο εξάρτησης» από τη Μέση Ανατολή.
«Χωρίς να περιμένει μια επίσημη απόφαση για την αποδέσμευση των διεθνών αποθεμάτων σε συνεργασία με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (IEA), η Ιαπωνία αποφάσισε να αναλάβει την πρωτοβουλία να αποδεσμεύσει τα αποθέματά της ήδη από τις 16 αυτού του μήνα, προκειμένου να μετριάσει την προσφορά και τη ζήτηση στη διεθνή αγορά ενέργειας», δήλωσε η Τακαΐτσι.
Τα 32 μέλη του IEA κατέχουν επί του παρόντος περισσότερα από 1,2 δισ. βαρέλια αποθεμάτων πετρελαίου έκτακτης ανάγκης, με επιπλέον 600 εκατ. βαρέλια. Ο παγκόσμιος εποπτικός φορέας ενέργειας είχε προηγουμένως αποδεσμεύσει περίπου 182 εκατ. βαρέλια πετρελαίου για να υποστηρίξει την αγορά ενέργειας μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022.
UniCredit: Δίκοπο μαχαίρι η αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου
Όπως εξηγεί σε ανάλυσή της η UniCredit, τα στρατηγικά αποθέματα συνήθως απελευθερώνονται μέσω δημοπρασιών προς μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες και traders, οι οποίοι στη συνέχεια διοχετεύουν το πετρέλαιο στα διυλιστήρια. Τα αποθέματα αυτά αποτελούν έναν λιγότερο συμβατικό και λιγότερο αποτελεσματικό μηχανισμό απορρόφησης κραδασμών σε σχέση με την πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα, καθώς προέρχονται ουσιαστικά από την πλευρά της ζήτησης και όχι από την πλευρά της προσφοράς της αγοράς.
«Αυτή είναι η θετική πλευρά της εικόνας. Ωστόσο, πρέπει να ληφθούν υπόψη και ορισμένες δυναμικές της αγοράς που καθιστούν την κατάσταση λιγότερο καθησυχαστική» σημειώνει η UniCredit και επισημαίνει ότι, αν και τα στρατηγικά αποθέματα μπορούν πράγματι να μετριάσουν διαταραχές στην προσφορά, πίσω από τα συνολικά μεγέθη κρύβονται σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ των χωρών.
Ορισμένα μέλη του ΟΟΣΑ διαθέτουν περιορισμένη κάλυψη αποθεμάτων, γεγονός που τα καθιστά πολύ πιο ευάλωτα. «Επιπλέον, ακόμη κι αν η φυσική προσφορά επαρκεί, οι οικονομίες θα εξακολουθήσουν να επηρεάζονται από τις υψηλότερες διεθνείς τιμές που καθορίζονται από τη δυναμική της παγκόσμιας αγοράς και όχι από τα εθνικά επίπεδα αποθεμάτων» σημειώνει. Με άλλα λόγια, η χρήση των στρατηγικών αποθεμάτων μπορεί να προστατέψει την αγορά από πιθανές ελλείψεις, αλλά όχι από την άνοδο των διεθνών τιμών.
