Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ εξαπέλυσαν επιθέσεις στο Ιράν το Σάββατο, στοχεύοντας την ηγεσία του και βυθίζοντας τη Μέση Ανατολή σε μια νέα σύγκρουση, την οποία ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι θα έθετε τέλος σε μια απειλή για την ασφάλεια και θα έδινε στους Ιρανούς την ευκαιρία να ανατρέψουν τους κυβερνώντες τους.
Οι επιθέσεις έθεσαν σε επιφυλακή τις γειτονικές αραβικές χώρες του Κόλπου που παράγουν πετρέλαιο, καθώς αυξάνονταν οι φόβοι για κλιμάκωση, ενώ η Τεχεράνη αντέδρασε εκτοξεύοντας πυραύλους προς το Ισραήλ, καθώς και σε χώρες της περιοχής που φιλοξενούν αμερικανικές βάσεις. Πώς θα μπορούσε να εξελιχθεί η σύγκρουση για τις παγκόσμιες αγορές;
Άνοδος της τιμής του πετρελαίου
Το πετρέλαιο αποτελεί τον κύριο δείκτη της έντασης στη Μέση Ανατολή.
Το Ιράν είναι μεγάλος παραγωγός και βρίσκεται απέναντι από την πετρελαιοπαραγωγό Αραβική Χερσόνησο, διαμέσου του Στενού του Χορμούζ, από το οποίο διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου. Μια σύγκρουση θα μπορούσε να περιορίσει την είσοδο πετρελαίου στην παγκόσμια αγορά και να αυξήσει τις τιμές.
Την Παρασκευή, το μπρεντ διαπραγματευόταν γύρω στα 73 δολάρια το βαρέλι, αυξημένο ήδη κατά ένα πέμπτο φέτος.
Ορισμένες μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες και κορυφαία εμπορικά σπίτια ανέστειλαν τις αποστολές αργού πετρελαίου και καυσίμων μέσω του Στενού του Χορμούζ λόγω των επιθέσεων, όπως δήλωσαν τέσσερις πηγές του εμπορίου το Σάββατο.
Ο William Jackson, επικεφαλής οικονομολόγος αναδυόμενων αγορών στην Capital Economics, ανέφερε ότι ακόμη και αν η σύγκρουση περιοριζόταν, το μπρεντ θα μπορούσε να φτάσει περίπου τα 80 δολάρια, που ήταν η κορυφή κατά τη διάρκεια του 12ήμερου πολέμου στο Ιράν τον Ιούνιο του περασμένου έτους.
Άγριες διακυμάνσεις παντού
Η σύγκρουση αναμένεται να εντείνει την αστάθεια στις παγκόσμιες αγορές, οι οποίες έχουν ήδη παρουσιάσει έντονες διακυμάνσεις φέτος λόγω των δασμών του Τραμπ και της απότομης πτώσης στον τομέα της τεχνολογίας.
Ο δείκτης μεταβλητότητας VIX έχει αυξηθεί κατά το ένα τρίτο φέτος, ενώ η ενσώματη μεταβλητότητα των αμερικανικών ομολόγων σημειώνει άνοδο 15%.
Οι αγορές συναλλάγματος δεν αναμένεται να μείνουν ανεπηρέαστες, αναφέρουν οι αναλυτές.
Ο δείκτης δολαρίου υποχώρησε περίπου 1% κατά τη διάρκεια του πολέμου του Ιουνίου, σημειώνει η CBA. Ωστόσο, η πτώση αυτή ήταν βραχύβια και αναστράφηκε μετά από τρεις ή τέσσερις ημέρες.
«Στις τρέχουσες συνθήκες, το μέγεθος της πτώσης θα εξαρτηθεί από το πόσο μεγάλη και διαρκής αναμένεται να είναι η σύγκρουση», είπαν οι αναλυτές της CBA σε σημείωμά τους πριν από μια εβδομάδα.
«Αν η σύγκρουση διαρκέσει πολύ και διαταράξει την προμήθεια πετρελαίου, αναμένουμε ότι το δολάριο ΗΠΑ θα ενισχυθεί έναντι των περισσότερων νομισμάτων, εκτός από το ιαπωνικό γεν και το ελβετικό φράγκο. Οι ΗΠΑ είναι καθαρός εξαγωγέας ενέργειας και επωφελούνται από υψηλότερες τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου που θα προκύψουν από διαταραγμένη προμήθεια πετρελαίου».
Το ισραηλινό σέκελ θα είναι σχεδόν σίγουρα ακόμη ένα νόμισμα που θα κινηθεί. Υποχώρησε 5% στην αρχή του πολέμου του Ιουνίου και επίσης αντέδρασε όταν το Ισραήλ χτύπησε το προξενείο του Ιράν στη Δαμασκό τον Απρίλιο του 2024 και όταν το Ιράν εκτόξευσε πυραύλους κατά του Ισραήλ τον Οκτώβριο εκείνης της χρονιάς.
Όλα τα επεισόδια ήταν βραχύβια και ακολούθησαν γρήγορες ανακάμψεις του σέκελ. Ωστόσο, η JPMorgan τόνισε ότι αυτή τη φορά μπορεί να είναι διαφορετικά αν η σύγκρουση και η άνοδος των περιθωρίων κινδύνου στις αγορές αποδειχθούν πιο επίμονες.
«Αυτό θα ισχύει ιδιαίτερα αν η αντιπαράθεση με το Ιράν πυροδοτήσει επίσης εντονότερες επιχειρήσεις κατά των παραστρατιωτικών του Ιράν», ανέφερε η τράπεζα της Wall Street.
Τα «ασφαλή καταφύγια»
Το ελβετικό φράγκο, που θεωρείται ευρέως ασφαλές καταφύγιο σε περιόδους αναταραχής, αναμένεται να δεχθεί περαιτέρω ανοδική πίεση, δημιουργώντας πονοκέφαλο για την Ελβετική Εθνική Τράπεζα. Έχει ενισχυθεί κατά 3% φέτος έναντι του δολαρίου ΗΠΑ.
Οι επενδυτές ενδέχεται επίσης να στραφούν ξανά στο χρυσό, που έχει σημειώσει ιστορική άνοδο και έχει ανέβει 22% μέχρι στιγμής το 2026, καθώς και στο ασήμι, που επίσης παρουσιάζει σημαντική άνοδο.
Η σύγκρουση θα μπορούσε επίσης να αυξήσει τη ζήτηση για αμερικανικά κρατικά ομόλογα, των οποίων οι αποδόσεις έχουν μειωθεί τις τελευταίες εβδομάδες.
Η εξαίρεση είναι το bitcoin, που πλέον δεν θεωρείται καταφύγιο. Υποχώρησε 2% το Σάββατο και έχει χάσει πάνω από το ένα τέταρτο της αξίας του σε διάστημα δύο μηνών.
