Η πρόωρη διακοπή της δωρεάν χορήγησης των φαρμάκων για την παχυσαρκία (αγωνιστές υποδοχέων GLP-1), έχει αφήσει μετέωρους τους ασθενείς-δικαιούχους του προγράμματος, που χρειάζονται μεγαλύτερο διάστημα για να χάσουν το σημαντικό πλεονάζον σωματικό βάρος και να «χτίσουν» μια σωστή διατροφική κουλτούρα.
Όπως εξηγεί ο κλινικός διαιτολόγος - διατροφολόγος Χάρης Γεωργακάκης, Αντιπρόεδρος του Ελληνικού Ιδρύματος Καρδιαγγειακής Υγείας και Διατροφής που έχει διατελέσει επί σειρά ετών Πρόεδρος του Πανελληνίου Συλλόγου Διαιτολόγων-Διατροφολόγων και του Ελληνικού Ινστιτούτου Διατροφής, στη χώρα μας τα τελευταία χρόνια αυξάνεται ραγδαία ο αριθμός των ασθενών που εντάσσονται σε τέτοιες θεραπείες.
Προς την κατεύθυνση αυτή τους τελευταίους μήνες δημιουργήθηκε το Εθνικό Πρόγραμμα πρόληψης και αντιμετώπισης της παχυσαρκίας, το οποίο υλοποιούνταν μέσω της δράσης «Προλαμβάνω» του Υπουργείου Υγείας και προέβλεπε δωρεάν προληπτικές εξετάσεις, ιατρική παρακολούθηση και χορήγηση φαρμακευτικής αγωγής σε πολίτες ηλικίας 30 έως 70 ετών με υψηλό Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ > 40 ή ΔΜΣ 37-40 με σχετικές συννοσηρότητες).
Ωστόσο, το σκέλος της δωρεάν χορήγησης φαρμάκων ολοκληρώθηκε πολύ σύντομα στα τέλη Ιουνίου, με αποτέλεσμα οι ασθενείς που είχαν ενταχθεί σε αυτό να μην έχουν τουλάχιστον επί της παρούσης τη δυνατότητα να καλύψουν οικονομικά τη θεραπεία τους μέσω του κράτους, αλλά μόνο με δικά τους χρήματα. Το γεγονός αυτό δημιούργησε έντονη αναστάτωση στους κόλπους των ανθρώπων που είχαν ενταχθεί σε αυτό το πρόγραμμα και τώρα είναι μετέωροι.
Απαιτείται τουλάχιστον ενός έτους χορήγηση των φαρμάκων σε ασθενείς με ΔΜΣ 40 και άνω
Όπως τονίζει ο Χάρης Γεωργακάκης, «Για να καταλάβουμε με ένα απλό παράδειγμα τι σημαίνουν αυτοί οι αριθμοί, Δείκτη Μάζα Σώματος 40 έχει ένας άνδρας ύψους 1.75 με βάρος 122,5 κιλά. Αντιλαμβανόμαστε λοιπόν ότι ο άνθρωπος αυτός για να χάσει το πλεονάζον βάρος του και για να υιοθετήσει σωστές διατροφικές συνήθειες και συμπεριφορές ώστε να καταφέρει να συντηρήσει στο μέλλον τα κιλά που έχασε, χρειάζεται μεγάλο χρονικό διάστημα. Με βάση τις οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) για απώλεια βάρους το πολύ μέχρι 4 κιλά το μήνα θα χρειάζονταν τουλάχιστον ένα χρόνο για να φτάσει στο επιθυμητό βάρος. Παράλληλα, η αλλαγή της διατροφικής συμπεριφοράς αυτών των ασθενών είναι κάτι που επιτυγχάνεται σε βάθος χρόνου και όχι σε λίγους μόνο μήνες».
Οι θεραπείες αυτές (το Wegovy και το Mounjaro που περιλαμβάνονταν στο πρόγραμμα «Προλαμβάνω») έχουν υψηλό μηνιαίο κόστος. Επιπλέον, θα πρέπει να διαρκούν για μεγάλο χρονικό διάστημα ή εφ΄ όρου ζωής, πάντα με τη σύσταση, την καθοδήγηση και την παρακολούθηση του ιατρού, σε συνεργασία με τον διαιτολόγο - διατροφολόγο ο οποίος θα παρακολουθεί και θα καθοδηγεί διατροφικά τον ασθενή, με στόχο την κατάρτιση ενός εξατομικευμένου διατροφικού προγράμματος, για καλύτερα και πιο ασφαλή αποτελέσματα, καθώς και για αντιμετώπιση των τυχών παρενεργειών.
Διεθνώς, οι εν λόγω θεραπείες έχουν μπει πια για τα καλά στη ζωή μας. Σε συνδυασμό με τη διατροφή και την άσκηση, παρέχουν σημαντικά οφέλη, αλλά δεν παύουν να αποτελούν φάρμακα με μεγάλο κόστος για το μέσο πολίτη / ασθενή, τα οποία χορηγούνται για μακρά χρονικά διαστήματα και όταν ο θεράπων ιατρός κρίνει απαραίτητο, μπορεί να διαρκέσουν και για μια ζωή.
Ο ειδικός ευελπιστεί πως η ηγεσία του Υπουργείου Υγείας θα βρει τους πόρους ή τον τρόπο ώστε οι ασθενείς να συνεχίσουν να λαμβάνουν δωρεάν τα φάρμακά τους και να συνεχίσουν απρόσκοπτα την προσπάθειά τους για να χάσουν το βάρους που πρέπει και να αλλάξουν πραγματικά τη ζωή τους. Την ίδια αναγκαιότητα άλλωστε επισημαίνουν ομόφωνα οι επιστημονικοί φορείς της χώρας, που έχουν ως αντικείμενο την πρόληψη και την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας, ώστε η βοήθεια που θα δοθεί στους ασθενείς να είναι ουσιαστική και όχι αποσπασματική.
Τι ισχύει για την αντικαρκινική δράση των φαρμάκων κατά της παχυσαρκίας
Πρόσφατες μελέτες φανερώνουν ότι τα φάρμακα κατά της παχυσαρκίας (ειδικά οι αγωνιστές GLP-1 όπως η σεμαγλουτίδη και η τιρζεπατίδη-δηλαδή τα σκευάσματα Ozempic, Wegovy και Mounjaro) συνδέονται (και) με σημαντική μείωση του κινδύνου για ορισμένους καρκίνους, έως και 30% για τον καρκίνο του μαστού και έως 41% για άλλες μορφές που σχετίζονται με το πλεονάζον σωματικό βάρος.
Είναι γνωστό εδώ και χρόνια πως η παχυσαρκία είναι από μόνη της ογκογόνος - δηλαδή συνδέεται με τον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου- και συνεπώς η μείωση του περιττού βάρους μειώνει άμεσα τους παράγοντες κινδύνου για καρκίνο. Επιπλέον η απώλεια κιλών βελτιώνει την ορμονική ισορροπία του οργανισμού και μειώνει τα επίπεδα σακχάρου και ινσουλίνης στο αίμα, ενώ περιορίζεται και η χρόνια φλεγμονή που ενοχοποιείται για την ανάπτυξη εκφυλιστικών νοσημάτων, από τα καρδιαγγειακά προβλήματα, τον διαβήτη τύπου 2 και την άνοια, μέχρι πολλές μορφές καρκίνου.
Αναδρομική κλινική μελέτη που δημοσιεύτηκε στην επιστημονική επιθεώρηση «JAMA Oncology» διερεύνησε την επίδραση της αγωγής με αγωνιστές των υποδοχέων GLP-1 στην εμφάνιση 14 μορφών καρκίνου, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται 13 καρκίνοι σχετιζόμενοι με το πλεονάζον βάρος και ο καρκίνος του πνεύμονα. Οι 13 καρκίνοι που μελετήθηκαν περιλάμβαναν τους όγκους του ήπατος, του θυρεοειδούς, του παγκρέατος, της ουροδόχου κύστης, του παχέος εντέρου, του νεφρού, του μαστού, του ενδομητρίου, του μηνιγγιώματος, του ανώτερου γαστρεντερικού συστήματος, των ωοθηκών, του πολλαπλού μυελώματος και του προστάτη.
Η αναδρομική μελέτη διαπίστωσε ότι η λήψη των φαρμάκων GLP-1 συσχετίστηκε με μειωμένο συνολικό κίνδυνο καρκίνου, συμπεριλαμβανομένων των χαμηλότερων κινδύνων καρκίνου του ενδομητρίου, των ωοθηκών και μηνιγγιώματος, σε ασθενείς με παχυσαρκία ή υπερβολικό βάρος.
Ωστόσο, η θεραπεία με τους αγωνιστές των υποδοχέων GLP-1 μπορεί να σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου των νεφρών, γεγονός που υπογραμμίζει την ανάγκη για τη μακροπρόθεσμη παρακολούθηση των ασθενών, όπως επισημαίνει η επιστημονική δημοσίευση στο «JAMA Oncology».
