Νέα ευρήματα έρχονται στο φως για τα φάρμακα, που χορηγούνται για την απώλεια του πλεονάζοντος βάρους και ανήκουν στην κατηγορία των αγωνιστών (του υποδοχέα) GLP-1, προσθέτοντας ακόμα περισσότερα «παράπλευρα» οφέλη στην δράση τους. Σε μια νέα διεθνή μελέτη ανασκόπησης στην οποία συμμετείχαν ερευνητές του Πανεπιστημίου University College London, του Πανεπιστημίου του Έξετερ, του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, του Πανεπιστημίου της Βόρειας Καρολίνας και του Σουηδικού Ινστιτούτου Καρολίνσκα, βρέθηκε ότι οι θεραπείες κατά της παχυσαρκίας μειώνουν (και) τα συμπτώματα μιας συχνής διατροφικής διαταραχής, που ονομάζεται επεισοδιακή υπερφαγία. Πρόκειται μάλιστα για την μεγαλύτερη αναδρομική μελέτη, που έχει γίνει ποτέ στον τομέα αυτό-κάτι που της αποδίδει ιδιαίτερα βαρύνουσα σημασία.
Στην μετ-ανάλυση συμμετείχαν επιστημονικές ομάδες από τις Σχολές Επιστημών Εγκεφάλου, Επιστημών Υγείας Πληθυσμού και Ιατρικών Επιστημών του Λονδρέζικου Πανεπιστημίου UCL, μαζί με συναδέλφους τους από τα Πανεπιστήμια του Έξετερ, της Οξφόρδης, της Βόρειας Καρολίνας και το Ινστιτούτο Καρολίνσκα, και το ερευνητικό πρότζεκ υποστηρίχθηκε από 3 επιστημονικούς φορείς: Τον Οργανισμό Wellcome (Wellcome Trust, ένα παγκόσμιο φιλανθρωπικό ίδρυμα με έδρα το Λονδίνο, που αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους ιδιωτικούς χρηματοδότες ιατρικής και επιστημονικής έρευνας διεθνώς, το Βρετανικό Ίδρυμα Ιατρικών Ερευνών και το Βρετανικό Εθνικό Ινστιτούτο Έρευνας για την Υγεία (NIHR).
Έτσι, μετά τα οφέλη αναφορικά με τη μείωση του καρδιαγγειακού κινδύνου και του κινδύνου για νεφρική βλάβη, οι GLP-1 αγωνιστές αποδεικνύονται σύμμαχοι και στη μάχη με το πολύπλοκο φάσμα των διατροφικών διαταραχών.
Τι είναι η διαταραχή υπερφαγίας
Η συστηματική μελέτη μετα-ανάλυσης, που δημοσιεύθηκαν στην επιστημονική επιθεώρηση eClinicalMedicine , διαπίστωσε ότι τα φάρμακα για την απώλεια βάρους μπορούν να μειώσουν τα επεισόδια υπερφαγίας, την απώλεια ελέγχου της κατανάλωσης τροφής και την συναισθηματική υπερφαγία, και υπογραμμίζουν τον πιθανό ρόλο τους στη θεραπεία της διαταραχής της επεισοδιακής υπερφαγίας, καθώς και της παχυσαρκίας. Διευκρινίζεται ότι η επεισοδιακή υπερφαγία είναι μια διαταραχή που συχνά παρερμηνεύεται ως υπερκατανάλωση τροφής. Δεν είναι όμως κάτι τόσο απλό: Τα υπερφαγικά επεισόδια αφορούν ανεξέλεγκτη κατανάλωση ασυνήθιστα μεγάλης ποσότητας φαγητού σε σύντομο χρονικό διάστημα. Συνοδεύονται από το αίσθημα απώλειας ελέγχου, ντροπή και έντονες ενοχές, με τους πάσχοντες συχνά να συνεχίζουν να τρώνε ακόμα και χωρίς να πεινάνε, στα κρυφά λόγω αμηχανίας.
17 εκατομμύρια πάσχοντες από διαταραχή υπερφαγίας παγκοσμίως
Η επικεφαλής συγγραφέας Δρ. Ιλάρια Κονσταντίνι από το τμήμα ψυχιατρικής του UCL, ερευνήτρια ψυχιατρικής επιδημιολογίας, επεσήμανε: «Η διαταραχή υπερφαγίας, όπου οι άνθρωποι τρώνε τακτικά υπερβολική ποσότητα φαγητού ενώ αισθάνονται ότι έχουν χάσει τον έλεγχο, είναι συχνή και ιδιαίτερα επιβαρυντική, επηρεάζοντας περισσότερο από 17 εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως. Ωστόσο, οι επιλογές θεραπείας είναι περιορισμένες και προς το παρόν δεν υπάρχουν εγκεκριμένα φάρμακα. Επομένως εξακολουθεί να υπάρχει ανάγκη για καλύτερους τρόπους για να βοηθήσουμε τους ανθρώπους που ζουν με αυτή την πάθηση. Τώρα βρήκαμε νέα δεδομένα που αποδεικνύουν ότι τα φάρμακα για την απώλεια βάρους μπορούν να βοηθήσουν στη διαχείριση ορισμένων βασικών συμπτωμάτων της διαταραχής υπερφαγίας».
Στη μεγαλύτερη αναδρομική μελέτη μέχρι σήμερα σχετικά με το θέμα, οι ερευνητές συγκέντρωσαν στοιχεία από 25 τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες έρευνες που πραγματοποιήθηκαν σε 12 χώρες σε τέσσερις ηπείρους, συμπεριλαμβανομένων δεδομένων από 8.069 συμμετέχοντες.
Οι μελέτες εξέταζαν τις επιδράσεις των φαρμάκων που στοχεύουν την ορμόνη GLP-1 που ρυθμίζει την όρεξη, όπως η σεμαγλουτίδη ( Ozempic και Wegovy), η τιρζεπατίδη ( Mounjaro) και η λιραγλουτίδη (Saxenda).
Αυτά τα φάρμακα μπορούν να καταστείλουν την όρεξη στοχεύοντας το κεντρικό νευρικό σύστημα και την έκκριση ινσουλίνης και μπορούν να καθυστερήσουν την κένωση του στομάχου, ενώ παράλληλα επηρεάζουν τις εγκεφαλικές διαδικασίες ανταμοιβής και ελέγχου των παρορμήσεων.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα φάρμακα απέφεραν οφέλη πέρα από την απώλεια βάρους, όπως η μείωση της υπερφαγίας, της απώλειας ελέγχου του φαγητού και της συναισθηματικής υπερφαγίας.
Οι συμμετέχοντες ανέφεραν επίσης αυξημένο γνωστικό ή διατροφικό περιορισμό (ο οποίος σχετίζεται με το πόσο οι άνθρωποι περιορίζουν σκόπιμα το φαγητό τους), αλλά οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι χρειάζεται περισσότερη έρευνα για να κατανοηθεί αυτή η σύνδεση.
Η πρώτη συγγραφέας της μελέτης, υποψήφια διδάκτορας Ίζι Έμπτεϊτζ (Izzy Emptage) από το Τμήμα Ψυχιατρικής του UCL πρόσθεσε: «Από τα διαθέσιμα στοιχεία, δεν μπορούμε να πούμε αν η αύξηση του διατροφικού περιορισμού αντανακλά μια θετική μορφή αυτορρύθμισης ή αν πρόκειται για ένα πιο δυσλειτουργικό πρότυπο διατροφής. Ελπίζουμε ότι η μελλοντική έρευνα θα μπορέσει να διευκρινίσει εάν η λήψη φαρμάκων για την απώλεια βάρους μπορεί να συμβάλει σε πιο παθολογικές μορφές διατροφικών διαταραχών, όπως η παράλειψη γευμάτων».
Σημαντική προσθήκη στο θεραπευτικό πλάνο για την αντιμετώπιση της υπερφαγίας
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι τα ευρήματά τους καταδεικνύουν πως τα φάρμακα για την απώλεια βάρους θα μπορούσαν να αποτελέσουν σημαντικό μέρος των θεραπευτικών πλάνων για τα άτομα με διαταραχή υπερφαγίας, παράλληλα με τις ψυχολογικές θεραπείες και την κοινωνική υποστήριξη.
Όπως επισημαίνει η Ίζι Έμπτεϊτζ: «Πολλά άτομα με διαταραχή υπερφαγίας δεν έχουν πρόσβαση σε φάρμακα για την απώλεια βάρους μέσω των δημόσιων παρόχων υγειονομικής περίθαλψης, με συνέπεια να πρέπει να αναζητήσουν θεραπεία ιδιωτικά. Το γεγονός αυτό τα επιβαρύνει με ένα σημαντικό προσωπικό κόστος. Ελπίζουμε ότι, επισημαίνοντας τα οφέλη των φαρμάκων για την απώλεια βάρους στην αντιμετώπιση των συμπτωμάτων της υπερφαγίας, θα αυξηθεί η χρηματοδότηση μεγαλύτερων μελετών σε αυτόν τον τομέα, για την καλύτερη κατανόηση του τρόπου με τον οποίο αυτά τα σκευάσματα θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν στην πράξη αυξάνοντας τις θεραπευτικές επιλογές για τους ασθενείς».
Η Δρ, Κονσταντίνι πρόσθεσε πως στο ολιστικό πλάνο για την αντιμετώπιση της υπερφαγίας πέρα από τη φαρμακευτική αγωγή, έχουν θέση και οι ψυχολογικές συνεδρίες και η κοινωνική υποστήριξη και οι δράσεις σε επίπεδο κοινότητας για την αντιμετώπιση της κοινωνικής προκατάληψης λόγω του πλεονάζοντος βάρους».
Οι ερευνητές καταλήγουν πως απαιτούνται πρόσθετες μελέτες με μακρύ χρόνο παρακολούθησης, οι οποίες θα περιλαμβάνουν άτομα που έχουν διαγνωστεί με διαταραχές υπερφαγίας, για να διευκρινιστεί ο πιθανός κλινικός ρόλος αυτών των φαρμάκων στην αντιμετώπιση της διαταραχής υπερφαγίας και να προσδιοριστεί εάν τα παρατηρούμενα οφέλη μεταφράζονται σε ουσιαστικές μακροπρόθεσμες βελτιώσεις, ώστε να διερευνηθεί και η αποζημίωση των φαρμάκων αυτών σε αυτή την κατηγορία διαταραχών.
