Ο καρκίνος του νεφρού είναι ένας σπάνιος καρκίνος και ακόμα πιο σπάνιος είναι ο πιο σύνθετος υποτύπος που αφορά τον κληρονομικό καρκίνο του νεφρού, ο οποίος μπορεί να εμφανιστεί με πολλαπλούς όγκους στον έναν ή και στους δύο νεφρούς. Ως ογκολογικό νόσημα είναι από τους κατ’ εξοχήν καρκίνους που χρήζουν διεπιστημονικής αντιμετώπισης, με ομάδα επιστημόνων που περιλαμβάνει και τον ουρολόγο, ο οποίος είναι συνήθως ο πρώτος γιατρός στον οποίο απευθύνεται ο ασθενής.
Σπάνιος καρκίνος, ειδικά στις γυναίκες
Στις γυναίκες ο καρκίνος του νεφρού είναι ακόμα πιο σπάνιος. Όπως εξηγεί ο αντιπρόεδρος της Εταιρείας Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδας (ΕΟΠΕ), καθηγητής Ογκολογίας-Παθολογίας ΕΚΠΑ, Αριστοτέλης Μπάμιας, από το νοσοκομείο «Αττικόν» εξηγεί πως δεδομένου ότι καταγράφονται περίπου 430.000 νέα περιστατικά ετησίως παγκοσμίως, στην Ελλάδα καταγράφονται λιγότερο από 1000 νέες διαγνώσεις ετησίως στις γυναίκες και περίπου 1500 νέες διαγνώσεις στους άντρες καθώς η αναλογία στον άντρα είναι μιάμιση φορά –σε σύγκριση με τις γυναίκες. Αυτοί οι αριθμοί δεν προέρχονται από το Εθνικό Μητρώο Νεοπλασιών που δεν είναι έτοιμο, αλλά από αναγωγή των ποσοστών άλλων κρατών.
«Σιωπηλός» ο καρκίνος του νεφρού
Ο καρκίνος του νεφρού δεν δίνει πάντα προειδοποιητικά συμπτώματα, αν όμως δώσει, τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν αιματουρία, πόνο που προκαλείται ψηλά στην πλάτη και αντανακλά και σε άλλα σημεία του σώματος και χρόνια κόπωση. Στους παράγοντες κινδύνου πέρα από το κάπνισμα, την ανθυγιεινή διατροφή την έλλειψη άσκησης και
την ηλικία (άνω των 50 ετών), πολύ σημαντικό ρόλο παίζει η ανθεκτική υπέρταση.
Αν παρουσιαστεί αιματουρία και ξεκινήσει διερεύνηση της αιτίας της, από την ουροδόχο κύστη, δεν θα πρέπει να περιοριστεί ο έλεγχος μόνο στην ουροδόχο κύστη. Ιδιαίτερη προσοχή συνιστάται στις γυναίκες που δεν πρέπει να αποδώσουν την αιματουρία την οποία θα δουν σε μία κυστίτιδα, όπως αναφέρει ο πρόεδρος της Εταιρείας Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδος (ΕΟΠΕ), αναπληρωτής καθηγητής Ογκολογίας - Παθολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, Εμμανουήλ Σαλούστρος.
Ακριβός ο έλεγχος για τα ογκογονίδια-καλύπτεται από ιδιωτική δαπάνη
Οι δύο επιστήμονες, ο καθηγητής Α. Μπάμιας και ο Αν. Καθηγητής Εμ. Σαλούστρος, εξηγούν ότι στις περιπτώσεις του κληρονομικού καρκίνου του νεφρού -εκεί που υπάρχουν συνήθως πολλαπλοί όγκοι- πρέπει να ελεγχθεί ο ασθενής για μία σειρά από ογκογονίδια (δηλαδή από μεταλλάξεις σε γονίδια που προκαλούν καρκίνο). Αυτός ο έλεγχος γίνεται είτε στον Δημόκριτο (το «δημόσιο» εργαστήριο με την τεράστια εμπειρία και το πιο χαμηλό κοστολόγιο) είτε σε ιδιωτικά διαγνωστικά κέντρα όπου τα τεστ κοστίζουν ακριβότερα.
Τα γονιδιακά τεστ δεν αποζημιώνονται από τον ΕΟΠΠΥ δυστυχώς και για τον κληρονομικό καρκίνο του νεφρού το κόστος ανέρχεται περίπου στα 1.000 ευρώ. Η δαπάνη βαραίνει τον ασθενή και είναι δυσβάσταχτη για ορισμένους ασθενείς και γι' αυτό η ΕΟΠΕ καλεί το κράτος να την αναλάβει-άλλωστε οι κληρονομικοί καρκίνοι δεν είναι συχνοί, τα περιστατικά είναι πολύ λιγότερα σε σχέση με τους μη κληρονομικούς καρκίνους και η εξέταση γίνεται εφάπαξ. Δυστυχώς και για τους παιδιατρικούς καρκίνους (διάφορες μορφές) δεν είναι δεδομένο ότι θα αποζημιωθούν τα γονιδιακά και τα μοριακά τεστ που θα πρέπει να γίνουν από το Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού.
Συνήθως αυτές οι δαπάνες, που είναι σημαντικές, της τάξης των εκατοντάδων ευρώ ή και παραπάνω βαραίνουν την οικογένεια του λιλιπούτειου ασθενή, ενώ θα έπρεπε να καλύπτονται από το κράτος.
Η χειρουργική αφαίρεση στην καρδιά της θεραπείας
Στην θεραπεία του καρκίνου του νεφρού μονόδρομος είναι χειρουργική αφαίρεση του όγκου δηλαδή είτε νεφρεκτομή είτε μερική αφαίρεση (ογκοεκτομή). Επειδή ακριβώς ο καρκίνος του νεφρού μπορεί να πλήξει και τους δύο νεφρούς, τίθεται ένα θέμα τι γίνεται με τους ανθρώπους που μπορεί να χάσουν και τους δύο τους νεφρούς. Σε αυτή την περίπτωση για να μην οδηγηθεί ο ασθενής σε αιμοκάθαρση με ό,τι αυτό συνεπάγεται και για την υγεία του αλλά και για την ποιότητα της ζωής του (αφού θα πρέπει να κάνει αιμοκάθαρση τρεις φορές την εβδομάδα) συνήθως ακολουθείται πιο συντηρητική θεραπεία, ώστε να διατηρήσει έναν λειτουργικό νεφρό ο πάσχων.
Πάντως μετά το 2000 και κυρίως μετά το 2009, η προσθήκη στοχευμένων θεραπειών και επικουρικής ανοσοθεραπείας στην ιατρική φαρέτρα έχουν μεταμορφώσει την θεραπευτική αντιμετώπιση του καρκίνου του νεφρού. Στην θεραπεία των περιστατικών καρκίνου του νεφρού μεγάλη εμπειρία διαθέτουν τα νοσοκομεία Αττικόν, Αλεξάνδρα, και γενικά όλα τα πανεπιστημιακά νοσοκομεία της χώρας.
Αναφορικά τώρα με τις μεταστάσεις, ο καρκίνος του νεφρού μπορεί να δώσει μεταστάσεις στον πνεύμονα, στα οστά, στο κεντρικό νευρικό σύστημα (νωτιαίο μυελό και εγκέφαλο) και στο ήπαρ. Υπάρχουν αρκετά περιστατικά καρκίνου του νεφρού που δεν είναι επιθετικά οπότε οι γιατροί παρακολουθούν συστηματικά τον ασθενή να για χαράξουν την επόμενη θεραπευτική κίνηση.
Συστηματική παρακολούθηση
Όταν ο ασθενής υποβληθεί σε νεφρεκτομή ή σε αφαίρεση του όγκου θα πρέπει οπωσδήποτε να παρακολουθείται συστηματικά και ειδικά στην περίπτωση που πρόκειται για κληρονομικό καρκίνο του νεφρού, η πιθανότητα να εμφανιστούν κι άλλοι όγκοι είναι μεγάλη. Στο 75% των περιστατικών η νόσος διαγιγνώσκεται όταν είναι ακόμα τοπική, με την αντιπρόεδρο της Ελληνικής Ομοσπονδίας Καρκίνου (ΕΛΛΟΚ) Παρασκευή Μιχαλοπούλου να διατυπώνει την ευχή του χρόνου να έχουμε στοιχεία για τα περιστατικά καρκίνου του νεφρού στην Ελλάδα από το Εθνικό Μητρώο Νεοπλασιών και να μην χρειάζεται να κάνουμε αναγωγή των ποσοστών από άλλη χώρα.
Επίσης, η Παρασκευή Μιχαλοπούλου υπογραμμίζει πως πρέπει να λειτουργούν τα ογκολογικά συμβούλια, δια ζώσης και ψηφιακά, γιατί ο καρκίνος χρειάζεται πάντοτε διεπιστημονική ομάδα.
Καμπάνια ενημέρωσης
Για την ενημέρωση του κόσμου για τον σχετικά σπάνιο και «σιωπηλό» καρκίνο του νεφρού, η IPSEN με την αιγίδα της Ελληνικής Εταιρείας Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδας (ΕΟΠΕ) πραγματοποιεί εκστρατεία ευαισθητοποίησης με τον τίτλο «Μη γυρνάς την πλάτη στον καρκίνο του νεφρού» και μήνυμα πως «αν είσαι άνω των 50 ετών, μίλα με τον γιατρό σου, ειδικά αν δεις κάποιο από τα προαναφερθέντα συμπτώματα. Η εκστρατεία θα προβληθεί στην TV, το Facebook, το Instagram και το Spotify.
