Περίπου οι μισοί ασθενείς με καρκίνο στην Ελλάδα αναγκάζονται να μετακινηθούν από τον νομό τους για να λάβουν φροντίδα υγείας, ενώ το 82% χρειάζεται να απέχει από την εργασία του, με σχεδόν τους μισούς να λείπουν για περισσότερο από έναν μήνα. Η διάγνωση δεν σηματοδοτεί μόνο την ασθένεια, αλλά και ένα ισχυρό ψυχολογικό φορτίο: το 74% δηλώνει ότι βιώνει αγωνία και φόβο για το μέλλον. Κι όμως, μέσα σε αυτή τη δύσκολη διαδρομή, η εμπιστοσύνη προς τον ογκολόγο παραμένει ακλόνητη, αγγίζοντας το 90%, όπως και η ικανοποίηση από τη φροντίδα.
Τα στοιχεία παραθέτει σε συνέντευξη που παραχωρεί στο Πρακτορείο Fm ο καθηγητής Πολιτικής Υγείας, Κοσμήτορας της Σχολής Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών και διευθυντής του Εργαστηρίου Αξιολόγησης Πολιτικών, Τεχνολογιών και Συμπεριφορών Υγείας στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου Κυριάκος Σουλιώτης. Ο καθηγητής, επικαλούμενος ερευνητικά δεδομένα, σκιαγραφεί με σαφήνεια την εμπειρία του ασθενή στο σύστημα υγείας: Μια διαδρομή που ξεκινά από την ανησυχία που προκαλεί ένα σύμπτωμα και εκτείνεται μέχρι τη διάγνωση και τη θεραπεία. Πρόκειται για μία πορεία όπου η απόσταση, το κόστος και η οργάνωση των υπηρεσιών μπορούν να καθορίσουν όχι μόνο την ποιότητα της φροντίδας, αλλά την καθημερινότητα και την έκβαση του ασθενή.
Ο καθηγητής ανέδειξε κρίσιμες πτυχές της υγειονομικής επάρκειας στη χώρα, αλλά και περιορισμούς που επηρεάζουν ουσιαστικά την πορεία των ασθενών, ενώ ταυτόχρονα επισημαίνει τρόπους βελτίωσης του συστήματος, που όπως τονίζει ήδη έχουν ξεκινήσει να εφαρμόζονται τα τελευταία χρόνια. Η συνέντευξη παραχωρήθηκε με αφορμή την ομιλία του με τίτλο «Το ταξίδι των ασθενών στο σύστημα υγείας στην Ελλάδα», στο πλαίσιο του 52ου Ετήσιου Πανελλήνιου Ιατρικού Συνεδρίου, που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα, στις αρχές Απριλίου. Στο συνέδριο παρουσιάστηκαν ευρήματα διαχρονικής έρευνας για τις μεταρρυθμίσεις υγείας στην Ελλάδα, του Ινστιτούτου Πολιτικής Υγείας, του οποίου είναι ιδρυτής και επιστημονικός διευθυντής.
«Η πρόσβαση δεν ξεκινά την ώρα που κάποιος διαβαίνει το κατώφλι ενός νοσοκομείου, αλλά από την υποψία της νόσου, και την εμφάνιση του πρώτου συμπτώματος. Αφορά τη διαθεσιμότητα των υπηρεσιών, την επάρκεια του συστήματος, την οικονομική προσιτότητα και στην καταλληλότητα της φροντίδας που λαμβάνει ο ασθενής. Οι καθυστερήσεις, τα εμπόδια οι επιβαρύνσεις σε σχέση με τη διαχείριση της νόσου, η ιδιωτική δαπάνη, αλλά και η ψυχολογική επιβάρυνση που συνεπάγεται η διάγνωση και η ζωή με ένα νόσημα, τα προηγούμενα χρόνια έμεναν έξω από το «ραντάρ της Πολιτείας» . Τα τελευταία χρόνια όμως και με την πίεση των ερευνητικών ευρημάτων έχουν αρχίσει να λαμβάνονται μέτρα και αποφάσεις προς την κατεύθυνση της ενίσχυσης της πρόσβασης των ασθενών στο σύστημα υγείας. Ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι πλέον αναγνωρίζεται η αξία της ανάλυσης της εμπειρίας. Ενδεικτικά σε πρόσφατη μελέτη μας, αποτυπώσαμε ότι: Το 89,8% των πολιτών κρίνει ωφέλιμα τα προγράμματα δωρεάν προληπτικών εξετάσεων, το 87,7% αξιολογεί θετικά το πρόγραμμα κτιριακής αναβάθμισης των νοσοκομείων του ΕΣΥ, το 85,8% θεωρεί σημαντική τη διανομή φαρμάκων κατ οίκον, ενώ το 61% εκφράζει θετική άποψη για τα απογευματινά χειρουργεία στο ΕΣΥ» ανέφερε.
«Πρώτα από όλα, υπάρχουν τα συστημικά εμπόδια με τα οποία πρέπει να ασχοληθεί η κεντρική διοίκηση. Υπάρχουν όμως, και άλλα εμπόδια που υπερβαίνουν τα στενά όρια της πολιτικής υγείας όπως για παράδειγμα οι διαπεριφερειακες ροές ασθενών και οι ανισότητες πρόσβασης ανά περιοχή. Για παράδειγμα, η Αττική εμφανίζει πολύ υψηλό βαθμό υγειονομικής αυτοδυναμίας, που φτάνει περίπου το 94,6%. Αντίθετα, σε άλλες περιοχές καταγράφεται σημαντική ανάγκη μετακίνησης για παροχή υπηρεσιών υγείας: περίπου το 39% των κατοίκων των νησιών του Αιγαίου χρειάζεται να μεταβεί σε άλλη περιοχή για περίθαλψη, ενώ τα αντίστοιχα ποσοστά είναι 25,5% στη Θεσσαλία και τη Στερεά Ελλάδα, 30% στην Πελοπόννησο, τα Ιόνια Νησιά, την Ήπειρο και τη Δυτική Ελλάδα, και 37,9% στη Μακεδονία και τη Θράκη. Οι πιο επιβαρυμένοι νομοί είναι Χαλκιδική, Κυκλάδες, Φωκίδα, Ρέθυμνο, Πρέβεζα, Βοιωτία, Κορινθία, Εύβοια, Κιλκίς, Φλώρινα, ενώ οι λιγότεροι επιβαρυμένοι είναι Αττική, Θεσσαλονίκη, Λάρισα, Ιωάννινα, Έβρος, Αχαΐα, Χανιά, Ηράκλειο» πρόσθεσε.
«Ο υγειονομικός σχεδιασμός είναι κάτι πιο σύνθετο και δεν θα έπρεπε να υπάρχει τέτοιο πολιτικό διακύβευμα. Οι πιο αυτοδύναμες υγειονομικά περιφέρειες, είναι αυτές που διαθέτουν πανεπιστημιακά τριτοβάθμια νοσοκομεία. Όπως έχουμε προτείνει και σε παλιότερη μελέτη, γύρω από αυτά θα πρέπει να φτιαχτεί ένα σύστημα με ομόκεντρους κύκλους, στο κέντρο των οποίων να βρίσκονται οι πιο εξειδικευμένες δομές, γύρω από αυτές τα δευτεροβάθμια νοσοκομεία, τα οποία πρέπει να έχουν τη δυνατότητα προσαρμογής του ρόλου τους ανάλογα με τις ανάγκες, τις πληθυσμιακές μεταβολές και τις υποδομές μετακίνησης. Και έξω από αυτά, η Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας που μπορεί να συγκροτήσει ένα τεράστιο δίκτυο υπηρεσιών συνδυάζοντας δημόσιες και ιδιωτικές δομές» επεσήμανε.
«Στις έρευνες μας, ένα 25% του πληθυσμού στην Ελλάδα, δηλώνει ότι χρειάστηκε φροντίδα υγείας, αλλά δεν την έλαβε εύκολα, λόγω των χρημάτων που έπρεπε να διαθέσει. Παρατηρείται επίσης ότι ένα μέρος των πολιτών επιβαρύνεται οικονομικά είτε για να επιλέξει συγκεκριμένο γιατρό, είτε για να αποφύγει τις αναμονές στο σύστημα. Είναι μία συμπεριφορά που την έχουμε μετρήσει, είναι πολύ συχνή και άρα πρέπει να μας απασχολήσει. Παράλληλα, περίπου το 40% των πολιτών δηλώνει ότι είναι διατεθειμένο να πληρώσει επιπλέον από την τσέπη του, ακόμη και για υπηρεσίες που προσφέρονται δωρεάν, προκειμένου να έχουν ταχύτερη πρόσβαση, καλύτερη ποιότητα υπηρεσιών και δικαίωμα να επιλέξουν το γιατρό τους, όπως απαντούν. Αυτές είναι εγκατεστημένες συμπεριφορές που σε άλλες χώρες δεν θα τις δείτε. Στην Ελλάδα επιλέγουμε γιατρό και δεν έχουμε συμφιλιωθεί με την αναμονή, όπως πχ οι πολίτες σκανδιναβικών κρατών, όπου οι πολίτες εμπιστεύονται περισσότερο το σύστημα και εξυπηρετούνται από τον διαθέσιμο γιατρό όταν και όπου αυτός υπάρχει» δήλωσε μεταξύ άλλων.
