Την τεράστια δυναμική των νέων φαρμάκων για την παχυσαρκία φανερώνει έρευνα του λονδρέζικου Πανεπιστημίου University College London, που αποτυπώνει πόσοι τα έλαβαν και πόσοι προτίθενται να το κάνουν άμεσα.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, 1,6 εκατομμύρια ενήλικες στην Αγγλία, την Ουαλία και τη Σκωτία χρησιμοποίησαν φάρμακα όπως το Wegovy και το Mounjaro για να επιτύχουν απώλεια βάρους μεταξύ των αρχών του 2024 και των αρχών του 2025, σύμφωνα με νέα μελέτη ερευνητών του UCL.
Η έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο BMC Medicine και χρηματοδοτήθηκε από τον Οργανισμό Cancer Research UK, διαπίστωσε ότι επιπλέον 3,3 εκατομμύρια άνθρωποι δήλωσαν ότι θα ενδιαφέρονταν να χρησιμοποιήσουν φάρμακα για την απώλεια βάρους μέσα στον επόμενο χρόνο.
Η ομάδα των ερευνητών εξέτασε δεδομένα από 5.260 άτομα που ήταν αντιπροσωπευτικά του γενικού πληθυσμού και τα οποία απάντησαν σε έρευνα που διεξήχθη στις αρχές του 2025 και διαπίστωσαν ότι η χρήση των φαρμάκων ήταν διπλάσια σε συχνότητα στις γυναίκες σε σύγκριση με τους άνδρες και πιο συχνή σε άτομα μέσης ηλικίας (ηλικίας 45-55 ετών) και σε όσους ανέφεραν ψυχολογική δυσφορία.
Έντονο το ενδιαφέρον γι αυτά τα φάρμακα στις ασθενέστερες οικονομικά τάξεις
Η ομάδα των ερευνητών διαπίστωσε επίσης ότι τα επίπεδα χρήσης των φαρμάκων κατά της παχυσαρκίας ήταν παρόμοια σε όλες τις κοινωνικές τάξεις, αλλά ότι το ενδιαφέρον για τη μελλοντική χρήση τους ήταν μεγαλύτερο στις ασθενέστερες οικονομικά τάξεις εκεί που το πρόβλημα της παχυσαρκίας είναι και πιο διαδεδομένο. Το εύρημα αυτό υποδηλώνει και πόσο σημαντική είναι η κίνηση του ελληνικού κράτους να δίνει -πάντα υπό προϋποθέσεις- πρόσβαση στα φάρμακα κατά της παχυσαρκίας δωρεάν σε άτομα που ανήκουν σε ασθενέστερες οικονομικές ομάδες και που υπό άλλες συνθήκες δεν θα μπορούσαν να έχουν πρόσβαση σε αυτές τις θεραπείες.
Η επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης καθηγήτρια Σάρα Τζάκσον (Sarah Jackson), από το Ινστιτούτο Επιδημιολογίας και Φροντίδας Υγείας του UCL, δήλωσε: «Τα ευρήματά μας δείχνουν ότι περίπου 4,9 εκατομμύρια ενήλικες στη Μ. Βρετανία - σχεδόν ένας στους 10 - έχουν χρησιμοποιήσει πρόσφατα ένα φάρμακο για την υποστήριξη της απώλειας βάρους ή ενδιαφέρονται να χρησιμοποιήσουν ένα στο εγγύς μέλλον.
Αυτή η χρήση υπερβαίνει κατά πολύ τον αρχικό στόχο του Βρετανικού ΕΣΥ (NHS) να συνταγογραφήσει αυτά τα φάρμακα σε 220.000 άτομα σε διάστημα τριών ετών. Δεν γνωρίζουμε τον ΔΜΣ ή τις παθήσεις των συμμετεχόντων στην έρευνά μας, επομένως δεν είναι σαφές σε ποιο βαθμό αυτό αντανακλά μια πραγματική ιατρική ανάγκη ή πόσο συχνά τα φάρμακα χρησιμοποιούνται άσκοπα από άτομα με σχεδόν φυσιολογικό βάρος που προσπαθούν με αυτόν τον τρόπο να χάσουν λίγα κιλά.
Ελπίζουμε να συγκεντρώσουμε πιο λεπτομερή δεδομένα στο μέλλον, παρακολουθώντας πώς αλλάζουν οι τάσεις με την πάροδο του χρόνου. Τα αναλυτικά δεδομένα είναι σημαντικά, καθώς μεγάλος αριθμός ανθρώπων παίρνει αυτά τα φάρμακα χωρίς ιατρική παρακολούθηση και υπάρχει μεγάλη πιθανότητα κατάχρησης. Τα δεδομένα συνταγογράφησης του NHS αποτυπώνουν μόνο ένα μικρό μέρος της εικόνας». Να σημειώσουμε στο σημείο αυτό πως κατάχρηση αυτών των φαρμάκων και χορήγηση χωρίς ιατρική επίβλεψη γίνεται σε πολλές χώρες συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, καθώς πολλοί συμπολίτες μας τα παίρνουν για να χάσουν 5-7 κιλά.
Η έτερη συγγραφέας της μελέτης, καθηγήτρια Κλερ Λιούελιν (Clare Llewellyn) από το Ινστιτούτο Επιδημιολογίας
και Φροντίδας Υγείας του UCL πρόσθεσε: «Τα φάρμακα απώλειας βάρους, όπως οι αγωνιστές GLP-1, θα μπορούσαν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στη βελτίωση της υγείας του έθνους. Τα ευρήματά μας υποδηλώνουν ότι πολλοί άνθρωποι έχουν πρόσβαση σε αυτά τα φάρμακα εκτός του NHS. Αυτό εγείρει ανησυχίες σχετικά με την ισότητα, δεδομένου του κόστους αυτών των φαρμάκων, καθώς και της επάρκειας της εποπτείας της θεραπείας».
5 φάρμακα για απώλεια κιλών στο στόχαστρο των ερευνητών
Για τη μελέτη, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν δεδομένα από τη Μελέτη Εργαλειοθήκης Καπνίσματος, μια συνεχιζόμενη έρευνα που λαμβάνει συνεντεύξεις από διαφορετικό δείγμα ενηλίκων στην Αγγλία, την Ουαλία και τη Σκωτία (αλλά όχι στη Βόρεια Ιρλανδία) κάθε μήνα, οι οποίοι είναι αντιπροσωπευτικοί του γενικού πληθυσμού της χώρας. Ερωτήσεις σχετικά με τα φάρμακα απώλειας βάρους προστέθηκαν στα ερωτηματολόγια τριών μηνών (Ιανουάριος-Μάρτιος 2025).
Οι συμμετέχοντες στην έρευνα ηλικίας 18 ετών και άνω ρωτήθηκαν σχετικά με τη χρήση πέντε φαρμάκων, του Mounjaro (που περιέχει τιρζεπατίδη), του Ozempic, του Wegovy και του Rybelsus (που περιέχουν και τα τρία σεμαγλουτίδη) και του Saxenda (που περιέχει λιραγλουτίδη). Οι περισσότεροι ερωτηθέντες που λάμβαναν φάρμακα αποκλειστικά για απώλεια βάρους (τέσσερις στους πέντε) ανέφεραν ότι χρησιμοποιούσαν το σκεύασμα Mounjaro.
Συνολικά, το 4,5% των συμμετεχόντων ανέφερε ότι χρησιμοποίησε ένα από τα φάρμακα τον τελευταίο χρόνο για οποιονδήποτε λόγο. Το 2,9% ανέφερε ότι τα χρησιμοποίησε για απώλεια βάρους (δηλαδή, περίπου 1,6 εκατομμύρια άτομα), ενώ το 1,7% ανέφερε ότι τα χρησιμοποίησε αποκλειστικά για απώλεια βάρους (910.000 άτομα), δηλαδή δεν τα χρησιμοποίησε για κάποιον επιπλέον λόγο, όπως για τη μείωση του κινδύνου καρδιακών παθήσεων ή τη ρύθμιση των επιπέδων σακχάρου στο αίμα για τον διαβήτη τύπου 2.
Η χρήση των φαρμάκων για την υποστήριξη της απώλειας βάρους ήταν υψηλότερη στις γυναίκες από ό,τι στους άνδρες (4% έναντι 1,7%) και υψηλότερη μεταξύ των ατόμων μέσης ηλικίας ( 4,2% των ατόμων ηλικίας 45 και 55 ετών σε σύγκριση με 1,2% των ατόμων ηλικίας 18 ετών και 1,5% των ατόμων ηλικίας 75 ετών). Η χρήση των φαρμάκων αυτόν ήταν υψηλότερη μεταξύ εκείνων που ανέφεραν μέτρια ή σοβαρή ψυχολογική δυσφορία τον τελευταίο μήνα (3,7% έναντι 2,4% μεταξύ εκείνων που ανέφεραν καθόλου/χαμηλή δυσφορία).
1 στους 7 πολίτες στη Μ. Βρετανία λαμβάνει τα φάρμακα για την παχυσαρκία εκτός ένδειξης
Μεταξύ αυτών που χρησιμοποιούσαν φάρμακα για απώλεια βάρους, το 15% (περίπου ένας στους επτά) χρησιμοποιούσε φάρμακα που δεν είχαν άδεια για τον σκοπό αυτό (όπως το Rybelsus που έχει άδεια στο Ηνωμένο Βασίλειο μόνο για τον διαβήτη τύπου 2). Αυτή η χρήση λέγεται εκτός ένδειξης. Η χρήση φαρμάκων «εκτός ενδείξεων» μπορεί επίσης να θέσει σε κίνδυνο την ασφάλεια, ανέφεραν οι ερευνητές, εάν η πρόσβαση στα φάρμακα γίνεται χωρίς την κατάλληλη κλινική επίβλεψη.
Ενδιαφέρον για τη χρήση φαρμάκων για την υποστήριξη της απώλειας βάρους στο μέλλον ανέφερε το 6,5% των ερωτηθέντων που δεν είχαν χρησιμοποιήσει κάποιο φάρμακο για απώλεια βάρους τον τελευταίο χρόνο (3,3 εκατομμύρια).
Το ενδιαφέρον ήταν υψηλότερο μεταξύ των γυναικών, με σχεδόν μία στις 10 (8,9%) να δηλώνει ότι είναι πιθανό ή πολύ πιθανό να εξετάσει το ενδεχόμενο χρήσης τους τον επόμενο χρόνο, καθώς και μεταξύ των ατόμων ηλικίας 45 έως 55 ετών (9,7%). Αντιθέτως, μόνο ένας στους 20 (5,1%) άνδρες δήλωσε ότι πιθανότατα θα σκεφτόταν να χρησιμοποιήσει φάρμακα για την απώλεια βάρους τον επόμενο χρόνο.
Το ενδιαφέρον ήταν επίσης υψηλότερο μεταξύ των ατόμων που είχαν βιώσει μέτρια ή σοβαρή ψυχολογική δυσφορία τον τελευταίο μήνα (10,0% έναντι 5,2% μεταξύ εκείνων που ανέφεραν καθόλου ή χαμηλή δυσφορία).
Απαιτείται εκτενέστερη έρευνα για την επίδραση της μακροχρόνιας χορήγησης
Η Τζο Χάρμπι (Jo Harby), Διευθύντρια Πληροφοριών Υγείας στον Οργανισμό Cancer Research UK, επεσήμανε: «Καθώς τα ποσοστά παχυσαρκίας αυξάνονται στο Ηνωμένο Βασίλειο, η παρούσα μελέτη δείχνει αυξανόμενο δημόσιο ενδιαφέρον για τα φάρμακα απώλειας βάρους. Ενώ αυτά τα φάρμακα μπορούν να βοηθήσουν στην απώλεια βάρους, δεν αποτελούν πανάκεια, καθώς τα στοιχεία δείχνουν ότι οι περισσότεροι άνθρωποι ξαναβάζουν βάρος μετά τη θεραπεία.
Χρειάζεται περισσότερη έρευνα σχετικά με τη μακροπρόθεσμη επίδρασή τους, τον τρόπο με τον οποίο αυτά τα φάρμακα επηρεάζουν τον κίνδυνο καρκίνου και τον καλύτερο τρόπο υποστήριξης των ανθρώπων για τη διατήρηση ενός υγιούς βάρους. Αυτά τα φάρμακα θα πρέπει να συνταγογραφούνται μόνο από επαγγελματίες υγείας, παράλληλα με τη συνεχή φροντίδα και συμβουλές σχετικά με τη διατροφή και τη δραστηριότητα.
Είναι επίσης ζωτικής σημασίας όλοι όσοι τα χρειάζονται να μπορούν να έχουν πρόσβαση σε μια σειρά από υποστήριξη για τη διαχείριση του βάρους. Ο κόσμος γύρω μας διαμορφώνει την υγεία μας και η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου πρέπει να κάνει περισσότερα για να δημιουργήσει πιο υγιή περιβάλλοντα για όλους. Το σκεύασμα Mounjaro, για παράδειγμα, κοστίζει στη Μ. Βρετανία 200 λίρες το μήνα, επομένως είναι απρόσιτο σε πολλούς.
Όλα αυτά τα φάρμακα λειτουργούν ως κατασταλτικά της όρεξης μιμούμενα μια ορμόνη (GLP-1 ή γλυκαγονόμορφο πεπτίδιο-1) που κάνει τους ανθρώπους να αισθάνονται χορτάτοι. Επιπλέον, βοηθούν στη ρύθμιση των επιπέδων σακχάρου στο αίμα μιμούμενα την ορμόνη GIP (γλυκοζεξαρτώμενοινσουλινοτρόπο πολυπεπτίδιο).
