Η Ελλάδα κερδίζει τη μάχη της φοροδιαφυγής, μειώνει άμεσους φόρους εργασίας στους οποίους ήταν πρωταθλήτρια, αλλά η ψηφιακή πρόοδος της ΑΑΔΕ καθιστά δύσκολη και ακριβή τη φορολογική συμμόρφωση καθώς, 1 στους 5 φορολογουμένους, έχει ανάγκη... από τον λογιστή του.
Η νέα ετήσια έκθεση για τη φορολογία (Annual Report on Taxation 2026) δίνει τα εύσημα στην χώρα μας για τον ψηφιακό μετασχηματισμό της φορολογικής διοίκησης. Η Κομισιόν καταγράφει περίπου 50 μεγάλες αλλαγές και τομές. Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες με τον μεγαλύτερο αριθμό φορολογικών μεταρρυθμίσεων την περίοδο 2020-2025, όπως το myDATA, η ηλεκτρονική τιμολόγηση, οι προσυμπληρωμένες δηλώσεις και γενικότερα η ψηφιοποίηση των διαδικασιών.
Ωστόσο η Έκθεση δείχνει ότι ως το 2024 η Ελλάδα είχε τη μεγαλύτερη επιβάρυνση στην εργασία στην ΕΕ, καθώς τα 45 από τα 100 ευρώ τα οποία κόστιζε σε μια επιχείρηση κάθε εργαζόμενος, κατέληγαν στα ταμεία του κράτους για φόρους και ασφαλιστικές εισφορές. Και αυτό μετά τις μειώσεις άμεσων που είχαν ήδη γίνει ως τότε.
Έμμεσος φορολογικός συντελεστής... 44,8%!
Αν και η κριτική για τη φορολογία στην Ελλάδα συνήθως εστιάζει στον υψηλό ΦΠΑ και στους άδικους έμμεσους φόρους τους οποίους πληρώνουν αδιακρίτως πλούσιοι και φτωχοί αλλά δεν μειώνονται, η Έκθεση της Κομισιόν δείχνει μιαν διαφορετική εικόνα: ο μισθωτός εργαζόμενος στην Ελλάδα είχε τη υψηλότερη φορολογική επιβάρυνση στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Συγκεκριμένα ο έμμεσος φορολογικός συντελεστής (Implicit Tax Rate - ITR) στην Ελλάδα φτάνει στο 44,8% των αποδοχών του μισθωτού εργαζόμενου!
Μάλιστα, μέσα στην δεκαετία 2014-2024 ο δείκτης αυτός αυξήθηκε κατά 3,4 ποσοστιαίες μονάδες, καταγράφοντας τη δεύτερη μεγαλύτερη αύξηση στην Ευρωπαϊκή Ένωση, την ώρα ακριβώς όμως που ο μέσος ευρωπαϊκός δείκτης σημείωνε πτώση στο 37,1%.
Πίσω από την Ελλάδα ακολουθούν η Ιταλία με 43,9% και το Βέλγιο με 40,7%, ενώ στον αντίποδα η Μάλτα εμφανίζει τη χαμηλότερη επιβάρυνση, μόλις 24,4%.
Το στοιχείο αυτό εξηγεί γιατί το υπουργείο Οικονομικών εστιάζει στις μειώσεις άμεσων φόρων παρά των έμμεσων. Και ενώ τα στοιχεία αυτα ίσχυαν το 2024, ίσως δεν ισχύουν σήμερα, καθώς από 1.1.2026 εφαρμόζεται στην Ελλάδα μια νέα φορολογική κλίμακα με μεγάλες μειώσεις φόρων στους μισθών για τους νέους και για τους γονείς με παιδιά.
Η έκθεση αποδίδει το υψηλό αυτό βάρος στον συνδυασμό φόρου εισοδήματος και ασφαλιστικών εισφορών, επισημαίνοντας ότι επηρεάζει τόσο το κόστος απασχόλησης όσο και το διαθέσιμο εισόδημα των εργαζομένων. Παράλληλα, αναφέρει ότι στην Ελλάδα παραμένουν ισχυρά τα φορολογικά αντικίνητρα τόσο για την αύξηση του εισοδήματος όσο και για την είσοδο στην αγορά εργασίας, καθώς φόροι, εισφορές και περιορισμός ορισμένων παροχών μειώνουν το οικονομικό όφελος από την εργασία.
Αύξηση στα έσοδα από ΦΠΑ λόγω… myDATA
Την ίδια στιγμή, ως προς τη σύνθεση των φορολογικών εσόδων και το "μείγμα" άμεσων και έμμεσων φόρων, η Ελλάδα φιγουράρει στις πρώτες θεσεις στα έσοδα από κατανάλωση.
Συγκεκριμένα -όπως δείχνει στο σχετικό γράφημα η γαλάζια στήλη- το 37,8% των φορολογικών εσόδων προέρχεται από εισπράξεις ΦΠΑ και έμμεσους φόρους κατανάλωσης. Είναι το υψηλότερο ποσοστό μετά από την Κροατία (HR - 48,1%) , τη Βουλγαρια (BG - 42,8% ) , την Ουγγαρία (HU - 38,6%), την Εσθονία (ΕΕ - 38,5%) και τη Λετονία (LV - 38,3%).
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καταγράφει έτσι τη μεγαλύτερη αύξηση του μεριδίου του ΦΠΑ στο φορολογικό μείγμα την τελευταία δεκαετία (+3,1 ποσοστιαίες μονάδες), ενώ η χώρα βρίσκεται επίσης στην πρώτη θέση της ΕΕ ως προς τα έσοδα από περιβαλλοντικούς φόρους ως ποσοστό του ΑΕΠ (3,8%).
Η εξελιξη αυτή αποτυπώνει τρία στοιχεία:
-δραστική μείωση της φοροδιαφυγής ( κενό είσπραξης ΦΠΑ - VAT GAP). Δηλαδή εισπράττονται φόροι που πριν τους έχανε το δημόσιο
-κύμα ακρίβειας και ανατιμήσεων φέρνει αύξηση εσόδων από έμμεσους φόρους
- η Ελλάδα υποδέχεται ένα από τα μεγαλύτερα κύματα τουριστών κάθε χρόνο, συνεπώς οι εισπράξεις ΦΠΑ αποτυπώνουν (και) «εισαγόμενη» κατανάλωση περίπου 40 εκατομμυρίων τουριστών ετησίως
Επιπλέον τα στοιχεία αποτυπώνουν μια μετατόπιση της φορολογικής βάσης προς τους έμμεσους φόρους, λόγω και της παράλληλης μείωσης των άμεσων φόρων, αλλά και καταπολέμησης της φοροδιαφυγής.
Κυνήγι φοροδιαφυγής: 1 στους 5 ‘Ελληνες χρειάζεται… τον λογιστή του
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις πέντε χώρες με τις περισσότερες φορολογικές μεταρρυθμίσεις την περίοδο 2020-2025, έχοντας προχωρήσει σε περισσότερα από 50 μέτρα.
Σύμφωνα με την Κομισιόν, myDATA – POS - ηλεκτρονική τιμολόγηση και συνολική ψηφιοποίηση των φορολογικών διαδικασιών, ενισχύουν τη φορολογική συμμόρφωση, διευκολύνουν τους ελέγχους και περιορίζουν τη φοροδιαφυγή.
Ωστόσο το διοικητικό βάρος των 50 ψηφιακών αλλαγών το σηκώνουν κυρίως επιχειρήσεις και επαγγελματίες.
Ως αποτέλεσμα, ο ένας στους 5 φορολογουμένους χρειάζεται πλέον λογιστή , ποσοστό υπερδιπλάσιο από τον μ.ο. στην Ευρώπη!
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με το Ευρωβαρόμετρο, το ποσοστό των ερωτηθέντων στην ΕΕ που δηλώνει ότι χρησιμοποιεί επαγγελματική βοήθεια για την υποβολή της φορολογικής δήλωσης είναι μόλις 8%. Αντιθέτως, σε επαγγελματική βοήθεια δηλώνουν ότι καταφεύγουν το 18% στην Ελλάδα, πίσω από τους «πρωταθλητές» Ιταλούς (με ποσοστό 25% των ερωτηθέντων) , τη Σλοβακία (19%) και λίγο πάνω από την Τσεχία (15%).
Η έκθεση, αναφέρει ότι οι νέες υποχρεώσεις, όπως η ηλεκτρονική τιμολόγηση και η διαβίβαση στοιχείων σε πραγματικό χρόνο, μπορούν να αυξήσουν το κόστος συμμόρφωσης, ιδιαίτερα για τις μικρότερες επιχειρήσεις, οι οποίες επιβαρύνονται περισσότερο με λογιστικά και τεχνολογικά κόστη.
Παράλληλα, τονίζεται ότι οι συχνές αλλαγές στη φορολογική νομοθεσία αυξάνουν την πολυπλοκότητα του συστήματος και ενισχύουν την ανάγκη προσφυγής σε επαγγελματική υποστήριξη.
