Το πάθημα του Μπέρνς, o Frick και η άποψη των βοσκών της Κρήτης

Μια ιστορία από το παρελθόν, αλλά ένα παρελθόν που μοιάζει πολύ με το σήμερα, έχει αναβιώσει τελευταία στη διεθνή οικονομική φιλολογία. Ήταν στις αρχές της δεκαετίας του 70’ όταν, μετά την κατάρρευση της Συμφωνίας του Μπρέτον Γούντς και τη διεθνή νομισματική απορρύθμιση που ακολούθησε, οι τιμές του πετρελαίου διπλασιάσθηκαν και τριπλασιάστηκαν και έγιναν ο ιμάντας μιας εκρηκτικής αύξησης των τιμών και του πληθωρισμού.

Τότε η Fed και ο επικεφαλής της Άρθουρ Μπέρνς προχώρησε σε μία επιθετική αύξηση των επιτοκίων η οποία, όπως φάνηκε άρχισε να αναχαιτίζει την ανοδική τάση των τιμών. Τότε η Fed χαλάρωσε την επιθετική της πολιτική. Η ιστορία απέδειξε ότι η Fed βιάστηκε να πάρει τις προσδοκίες που είχε δημιουργήσει η παρέμβασή της, σαν πραγματικότητα. Η δυναμική της πληθωριστικής τάσης που είχε ήδη «εγκατασταθεί» στην οικονομία και η «βόμβα» του πολέμου στη Μέση Ανατολή που ακολούθησε και η τεράστια ανατροπή στο διεθνές γεωπολιτικό στερέωμα που έφερε η «έξοδος» των ΗΠΑ από το Βιετνάμ, απέδειξε ότι αυτό που είχε καταφέρει η Fed δεν ήταν κάτι περισσότερο από... μία τρύπα στο νερό. Χρειάστηκε να φτάσουμε στο 1980, σχεδόν δέκα χρόνια μετά για να κινηθεί και πάλι η Fed με τρόπο που έφερε... αποτελέσματα, αλλά με πολύ – πολύ «πόνο» για τις ΗΠΑ και την παγκόσμια οικονομία. Τον Νοέμβριο του 1980 η Fed, με επικεφαλής τον Πολ Βόλκερ (ο οποίος στις αρχές της δεκαετίας του 70’ ήταν αντίθετος στην επιθετική πολιτική του Μπάρνς), ανέβασε με πρωτοφανή τρόπο τα επιτόκιά της στο 15,9% και στη συνέχεια στο ιστορικό υψηλό του 19,1% (!) τον Ιούνιο του 1981.

Το αποτέλεσμα; Δύο σκληροί κύκλοι ύφεσης, εκ των οποίων ο πρώτος κόστισε στον Κάρτερ την μη επανεκλογή του (αν δεν κάνω λάθος ήταν ο δεύτερος πρόεδρος στην ιστορία των ΗΠΑ που δεν είχε επανεκλεγεί) και ο δεύτερος υποχρέωσε σε ήττα τον Ρήγκαν, στις ενδιάμεσες εκλογές... Για έχουμε ένα «μέτρο» αυτών των παρεμβάσεων αρκεί να υπενθυμίσουμε ότι η απόδοση για το δεκαετές ομόλογο είχε εκτιναχθεί στο 15,8% τον Σεπτέμβριο του 1981 και τον Αύγουστο του 1982 ο Dow Jones είχε βυθιστεί στις 776 μονάδες, κάτι… σαν το ελληνικό χρηματιστήριο σήμερα.

Παρ’ ότι η ιστορία δεν επαναλαμβάνεται, αυτή η «ιστορία» αυτή έχει έρθει και πάλι στο προσκήνιο μετά την ανάσχεση της αυξητικής τάσης του Πληθωρισμού στις μεγάλες οικονομίες σύμφωνα με τα στοιχεία του Ιουλίου, όπως είχε επιχειρηθεί να εξηγηθεί σε προηγούμενο Οικονογράφημα.

Όπως έχει μεταφερθεί στον διεθνή οικονομικό Τύπο η νέα αυτή εικόνα «ξεκίνησε με τη δημοσίευση τη Δευτέρα της έρευνας Ιουλίου για τις προσδοκίες των καταναλωτών, η οποία έδειξε συνεχή πτώση των προσδοκιών για τον πληθωρισμό. Την Τετάρτη, κυκλοφόρησε η μεγάλη Έκθεση ΔΤΚ για τον Ιούλιο και αυτό που έδειξε ήταν «θετικό» καθώς αποδείχθηκε ότι (σ.σ. ο δείκτης) ήταν χαμηλότερα από το αναμενόμενο. Ο ασθενέστερος από τον αναμενόμενο ΔΤΚ ακολουθήθηκε από έναν ασθενέστερο δείκτη PPI την Πέμπτη και στη συνέχεια μια ασθενέστερη από την αναμενόμενη έκθεση για τις τιμές εισαγωγής την Παρασκευή. Μετά από μήνες όπου φαινόταν ότι κάθε Έκθεση για τον πληθωρισμό ήταν ανοδική, τα στοιχεία αυτής της εβδομάδας για τις τιμές ήταν «παγωμένα», ήταν σαν οι δείκτες να έχουν αρχίσει να «παγώνουν». Ο καύσωνας έχει σπάσει!». Αυτή ήταν η εικόνα και η πλειονότητα των αναλυτών την έχει συνδέσει με την προσδοκία ανακοπής της ανοδικής τάσης των πληθωριστικών πιέσεων.

Όπως ανέφερε συγκεκριμένα το πάντα αξιόπιστο, όσον αφορά την αποτύπωση των οικονομικών δεδομένων, Bloomberg, «τα στοιχεία για τον πληθωρισμό της περασμένης εβδομάδας - ο δείκτης τιμών καταναλωτή του Ιουλίου και ο δείκτης τιμών παραγωγού - άρχισαν να δείχνουν κάποια ανακούφιση στις αυξανόμενες τιμές, αλλά η αμερικανική οικονομία απέχει ακόμη πολύ από την επίτευξη του στόχου της Federal Reserve για πληθωρισμό 2%... Μεγάλο μέρος της ανακούφισης προήλθε από τις χαμηλότερες τιμές της βενζίνης».

Τα κακά νέα βέβαια δεν έλειψαν και έχουν να κάνουν με το γεγονός ότι οι τιμές των προϊόντων που δεν είναι ευμετάβλητες, όπως π.χ. ενοικίων, βασικών τροφίμων κ.λ.π. «συνέχισαν να αυξάνονται».

Για παράδειγμα, όπως επισήμανε ο Robert Frick, εταιρικός οικονομολόγος στο Navy Federal Credit Union, σε συνέντευξή το «Αυτή η μηνιαία αύξηση 0% είναι καλύτερη από αυτό που βλέπουμε, αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν πολλές ανησυχητικές, υποκείμενες τάσεις και πληθωρισμός... Ένα από τα πιο ανησυχητικά πράγματα που δεν νομίζω ότι πήρε αρκετή ανάλυση ήταν το κόστος των τροφίμων», είπε. Η παγκόσμια ανοδική πίεση στις τιμές των σιτηρών τροφοδοτεί τις τιμές των αρτοσκευασμάτων. Η γρίπη των πτηνών έχει μειώσει τα «κοπάδια» κοτόπουλου και το πλήθος των ζώων που παράγουν γαλακτοκομικά στις ΗΠΑ είναι πολύ χαμηλό. «Έτσι, θα δείτε πολλή εμμονή στο (σ.σ. υψηλότερο) κόστος των τροφίμων, τα οποία παραδοσιακά είναι αρκετά ευέλικτα - αλλά όχι αυτή τη φορά».

Είναι λιγάκι παράδοξο ίσως και αστείο, αλλά σε κάποιο από το σχετικά πρόσφατα σημειώματα στο Οικονογράφημα, ακριβώς οι ίδιες παρατηρήσεις είχαν γίνει και από τους... βοσκούς του Οροπεδίου, που εξηγούσαν ότι η αδυναμία εκτροφής των ζωών τους τον επόμενο χειμώνα λόγω ακριβών ζωοτροφών οδηγεί στο να τα «χαλάνε» και να τα πουλάνε για κρέας σήμερα. Με αποτέλεσμα να προβλέπεται βέβαιη μείωση διαθεσιμότητα γάλακτος τον επόμενο χρόνο και κατά συνέπεια γαλακτοκομικών προϊόντων που θα είναι κατά συνέπεια λιγότερα και ακριβότερα...

Είναι λιγάκι υπερβολικό να ξεκινάει κανείς από το τι έκανε και γιατί απέτυχε ο Μπέρνς και η Fed στις αρχές της δεκαετίας του 70’ για τον πληθωρισμό, για να καταλήξει στη σύμπτωση απόψεων του κ. Robert Frick (ο συγκεκριμένος αναλυτής δεν επιλέχθηκε για να παρατεθεί στο συγκεκριμένο σημείωμα εξαιτίας του ονόματός του...) με τους... βοσκούς του Οροπεδίου στην Κρήτη. Το επιτρέπουν άλλωστε και οι μέρες, αλλά είναι εντυπωσιακή η ταυτότητα των απόψεων για το πως και γιατί, ο πληθωρισμός αυτή την φορά δεν είναι απλά ένα νομισματικό ζήτημα. Εκφράζει κάτι πολύ βαθύτερο που δεν μπορεί να ερμηνευθεί με την ανάσχεση της αύξησης των τιμών για ένα ή και δύο μήνες αυτό το καλοκαίρι... Μάρτυρας ο προκάτοχος του Βόλκερ και του Γκρίνσπαν, ο κ. Μπέρνς, ο κ. Frick και... οι βοσκοί του Οροπεδίου.

Γ. Αγγέλης