Η Έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το Κράτος Δικαίου που είδε σήμερα το φως της δημοσιότητας, καταγράφει την Ελλάδα μεταξύ των 13 χωρών της ΕΕ-27 που σημειώνουν πρόοδο σε όλες τις συστάσεις για το κράτος δικαίου και το 2026. Επιπροσθέτως, από το 2020 έως σήμερα η Ελλάδα καταγράφει σταθερή και συστηματική πρόοδο σε όλα τα πεδία λειτουργίας των θεσμών και του κράτους δικαίου, έχοντας μειώσει από 7 σε 4 τις συστάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ενώ 10 κράτη μέλη της ΕΕ έχουν περισσότερες συστάσεις για το κράτος δικαίου από την Ελλάδα στην φετινή έκθεση και 5 ίδιο αριθμό συστάσεων.
Αυτά είναι μερικά από τα βασικά συμπεράσματα της Έκθεσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και, όπως αναφέρεται σε σχετικό δελτίο Τύπου του υπουργού Επικρατείας, αρμόδιου για τον συντονισμό των κυβερνητικών πολιτικών, Άκη Σκέρτσου, «η Ελλάδα καταγράφει και φέτος ιδιαίτερα θετική συνολική εικόνα στην αξιολόγηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Για τρίτη συνεχόμενη χρονιά, η Επιτροπή απευθύνει μόλις τέσσερις συστάσεις προς τη χώρα μας και διαπιστώνει πρόοδο σε όλες ανεξαιρέτως τις συστάσεις που είχαν διατυπωθεί το προηγούμενο έτος.
Πρόκειται για μία επίδοση που συγκαταλέγεται μεταξύ των καλύτερων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ενδεικτικά, 13 Κράτη Μέλη, μεταξύ των οποίων η Ελλάδα, καταγράφουν πρόοδο σε όλες τις συστάσεις τους, ενώ τα υπόλοιπα (Αυστρία, Βέλγιο, Βουλγαρία, Γερμανία, Δανία, Ιταλία, Μάλτα, Ουγγαρία, Πολωνία, Πορτογαλία, Ρουμανία, Σλοβακία, Σουηδία και Τσεχία) έχουν τουλάχιστον μία σύσταση χωρίς πρόοδο.
Παράλληλα, η Ελλάδα λαμβάνει τέσσερις συστάσεις, ίσες σε αριθμό με χώρες όπως η Αυστρία, η Γερμανία, η Κροατία, η Πορτογαλία και η Φινλανδία.
Αξίζει να σημειωθεί ότι στο πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας η Ελλάδα έχει ήδη υλοποιήσει 28 από τα συνολικά 39 επενδυτικά και μεταρρυθμιστικά ορόσημα για τη βελτίωση του κράτους δικαίου στην Ελλάδα, και ολοκληρώνει εντός του καλοκαιριού και τα υπόλοιπα 11 (π.χ. νέο δικαστικό μέγαρο Πειραιά, ψηφιακός δικαστικός φάκελος κοκ).
Επιπλέον, από το 2019 έχει επιτευχθεί σημαντική πρόοδος στην διεύρυνση υφιστάμενων και την κατοχύρωση νέων ατομικών, κοινωνικών και πολιτικών δικαιωμάτων σε 368 διακριτά πεδία πολιτικής (π.χ. ψήφος αποδήμων, επιστολική ψήφος κοκ)».
Ειδικότερα, στη φετινή Έκθεση για την Ελλάδα «αναγνωρίζεται πρόοδος όσον αφορά:
- τη δημιουργία ενός ισχυρού μητρώου επιδόσεων ως προς τις διώξεις και τις τελεσίδικες δικαστικές αποφάσεις σε υποθέσεις διαφθοράς, καθώς έχει θεσπιστεί το νομοθετικό πλαίσιο για τη δημιουργία ψηφιακού μητρώου υποθέσεων διαφθοράς, το οποίο αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία την 1η Ιανουαρίου 2027,
- τη βελτίωση του πλαισίου για το lobbying, καθώς βρίσκονται σε εξέλιξη μέτρα εφαρμογής και δράσεις ευαισθητοποίησης,
- την ενίσχυση των νομοθετικών και μη νομοθετικών εγγυήσεων για τη βελτίωση της ασφάλειας και της προστασίας των δημοσιογράφων, ιδίως σε ό,τι αφορά τις καταχρηστικές αγωγές, καθώς έχουν ληφθεί πρόσθετα μέτρα και η νομοθεσία κατά των καταχρηστικών αγωγών (anti-SLAPP) βρίσκεται στο τελικό στάδιο ολοκλήρωσής της και
- την ανάπτυξη δομημένου διαλόγου με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, καθώς και την απλοποίηση των απαιτήσεων εγγραφής, με στόχο τη διατήρηση ενός ανοικτού πλαισίου λειτουργίας τους, δεδομένου ότι έχει υιοθετηθεί το πλαίσιο για τον δομημένο διάλογο και έχουν ληφθεί ορισμένα μέτρα για τη μείωση των απαιτούμενων δικαιολογητικών και την απλοποίηση των διαδικασιών».
Επισημαίνεται, επιπλέον, «η αναφορά στην έναρξη της διαδικασίας για συνταγματική αναθεώρηση που περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την ευθύνη των Υπουργών, τη δικαστική ανεξαρτησία, την προστασία των δημοσιογράφων και την καλή νομοθέτηση.
Η ελληνική Κυβέρνηση υποστηρίζει από την πρώτη στιγμή τη διαδραστική διαδικασία για την κατάσταση του Κράτους Δικαίου στην Ευρώπη, συμμετέχοντας ενεργά σε όλες τις φάσεις της προετοιμασίας της Έκθεσης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αλλά και αξιοποιώντας τη, στη συνέχεια, για την προώθηση στοχευμένων μεταρρυθμίσεων από τις ελληνικές Αρχές».
Ακόμη: «Η Έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το Κράτος Δικαίου είναι ένα ετήσιο προληπτικό εργαλείο παρακολούθησης που εξετάζει τις εξελίξεις στον τομέα του Κράτους Δικαίου σε ολόκληρη την ΕΕ και σε τέσσερις χώρες της διεύρυνσης. Αποτελείται από μια ανακοίνωση και επιμέρους κεφάλαια ανά χώρα με τις πρόσφατες εξελίξεις στο Κράτος Δικαίου (δικαιοσύνη, αντιμετώπιση της διαφθοράς, ελευθερία και πολυφωνία των ΜΜΕ, και θεσμικά αντίβαρα).
Όπως κάθε χρόνο, έτσι και φέτος, η Έκθεση καταγράφει σειρά συστάσεων προς τα Κράτη Μέλη αλλά και παρατηρήσεων, οι οποίες αποτελούν έναν οδικό χάρτη προτεραιοποίησης παρεμβάσεων σε συγκεκριμένους τομείς πολιτικής.
Η ανταπόκριση της χώρας μας και η πρόοδος που έχει επιτευχθεί επιβεβαιώνει τη σοβαρότητα και την ισχυρή προσήλωσή μας στη συνεχή βελτίωση όσον αφορά το Κράτος Δικαίου, σε αγαστή συνεργασία με τους θεσμικούς φορείς, την κοινωνία των πολιτών και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Η Ελλάδα δεν αντιμετωπίζει την Έκθεση της Επιτροπής ως έναν ακόμα μηχανισμό αξιολόγησης, αλλά, πρωτίστως, ως μια ευκαιρία για τον εντοπισμό αδυναμιών, την ενίσχυση των θεσμών και την περαιτέρω θωράκιση του Κράτους Δικαίου, στο πλαίσιο και της ευρύτερης προσπάθειας για την Ευρωπαϊκή Ασπίδα Δημοκρατίας. Στόχος της χώρας είναι η οικοδόμηση ακόμα πιο ανθεκτικών, διαφανών και αποτελεσματικών θεσμών, ικανών να ανταποκρίνονται στις διαρκώς εξελισσόμενες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν η δημοκρατία και το Κράτος Δικαίου», υπογραμμίζεται στο δελτίο Τύπου του υπουργού Επικρατείας.
Υπενθυμίζεται ότι «για την καλύτερη ανταπόκριση στις απαιτήσεις της άσκησης, έχει συσταθεί διυπουργική TaskForce υπό τον υπουργό Επικρατείας, Α. Σκέρτσο, με τη συμμετοχή όλων των συναρμόδιων Υπουργείων, η οποία παρακολουθεί καθ' όλη τη διάρκεια του έτους την πρόοδο και τις προκλήσεις που ανακύπτουν σε κάθε τομέα που εξετάζει η Έκθεση και διασφαλίζει τη διασύνδεση των σχετικών πρωτοβουλιών με το μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα της Κυβέρνησης.
Μετά τις διαπιστώσεις, ο υπουργός Επικρατείας, Α. Σκέρτσος, δήλωσε τα εξής: «Η Ελλάδα συνεχίζει συστηματικά και αποφασιστικά να θωρακίζει τη λειτουργία του κράτους δικαίου με μεταρρυθμίσεις που ενισχύουν τη διαφάνεια, διασφαλίζουν τη λογοδοσία και συμβάλλουν στην ανεξαρτησία των θεσμών. Και η φετινή Έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αναγνωρίζει -για τρίτη συνεχή χρονιά- τη σταθερή πρόοδο της χώρας μας, διαπιστώνοντας συνεπήβελτίωση σε όλες ανεξαιρέτως τις συστάσεις που είχαν διατυπωθεί το προηγούμενο έτος. Μια επίδοση που πέτυχαν 13 εκ των 27 κρατών μελών της ΕΕ. Δεν επαναπαυόμαστε. Ήδη με τις μεταρρυθμίσεις που έχουμε ψηφίσει και υλοποιούμε αλλά και όσες δρομολογούμε το αμέσως επόμενο διάστημα -όπως για παράδειγμα η ενσωμάτωση στην εθνική νομοθεσία εντός του φετινού καλοκαιριού της οδηγίας που προστατεύει τους δημοσιογράφους από τις καταχρηστικές αγωγές και η λειτουργία του ψηφιακού μητρώου υποθέσεων διαφθοράς από τον Ιανουάριο του 2027- η θέση της χώρας μας θα βελτιωθεί περαιτέρω. Η προσήλωσή μας στη διαρκή βελτίωση όλων των πεδίων που αφορούν το Κράτος Δικαίου παραμένει ισχυρή. Ο αγώνας για μια καλύτερη και πιο ποιοτική δημοκρατία δεν σταματάει ποτέ. Στόχος μας είναι έως το 2030 η Ελλάδα να βρίσκεται μεταξύ των 20 χωρών, παγκοσμίως, με τις καλύτερες επιδόσεις σε ζητήματα διαφάνειας και λογοδοσίας, αλλά και στη μάχη κατά της διαφθοράς».
Τέλος, ο υφυπουργός στον πρωθυπουργό και κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης δήλωσε: «Η φετινή έκθεση επιβεβαιώνει ότι η Ελλάδα συνεχίζει να κάνει σταθερά βήματα προς τα εμπρός. Ιδιαίτερα στον τομέα των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης αναγνωρίζεται για ακόμα μια χρονιά η πρόοδος που έχει επιτευχθεί. Η πρόοδος αυτή δεν προέκυψε ούτε τυχαία, ούτε επικοινωνιακά. Είναι αποτέλεσμα μιας συνεκτικής πολιτικής που υλοποιείται τα τελευταία χρόνια, με παρεμβάσεις που ενισχύουν τη διαφάνεια, τη θεσμική λειτουργία των Μέσων και την προστασία των ανθρώπων που υπηρετούν τη δημοσιογραφία. Ειδικά ως προς τις καταχρηστικές αγωγές (SLAPPs), η κυβέρνηση έχει ήδη προχωρήσει ένα βήμα παραπέρα. Το Υπουργείο Δικαιοσύνης έχει θέσει σε δημόσια διαβούλευση το σχέδιο νόμου για την ενσωμάτωση της σχετικής ευρωπαϊκής οδηγίας στην ελληνική έννομη τάξη, αποδεικνύοντας έμπρακτα ότι οι ευρωπαϊκές κατευθύνσεις μετατρέπονται σε συγκεκριμένες νομοθετικές πρωτοβουλίες, με στόχο την ουσιαστική προστασία της ελευθερίας της έκφρασης, της δημοσιογραφίας και της συμμετοχής στον δημόσιο διάλογο. Ασφαλώς, καμία έκθεση δεν σημαίνει ότι η προσπάθεια ολοκληρώθηκε. Η κυβέρνησή μας αντιμετωπίζει αυτές τις παρατηρήσεις όχι αμυντικά, αλλά ως οδηγό για τις επόμενες μεταρρυθμίσεις».
