Με επίκεντρο το φυσικό αέριο, την ενεργειακή ασφάλεια και τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, μεταβαίνει στις ΗΠΑ ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου.
Το ταξίδι πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία οι γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή διατηρούν στο προσκήνιο τη συζήτηση για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης και τη σημασία της αξιοποίησης εγχώριων ενεργειακών πόρων. Στο πλαίσιο αυτό, οι έρευνες υδρογονανθράκων στην Ελλάδα και η διεύρυνση της ενεργειακής συνεργασίας Ελλάδας - Ηνωμένων Πολιτειών αναμένεται να βρεθούν ψηλά στην ατζέντα των επαφών του υπουργού.
Ο υπουργός θα βρίσκεται από την Δευτέρα στις ΗΠΑ και λίγες ημέρες πριν την αναχώρησή του, μιλώντας στην ημερίδα «Ενεργειακές προκλήσεις για την Ελλάδα και την Ε.Ε. – Οι δρόμοι για επαρκή και πιο φθηνή ενέργεια», που διοργάνωσε το Σάββατο στο ΕΒΕΑ ο ευρωβουλευτής Δημήτρης Τσιόδρας, ο κ. Παπασταύρου συνέδεσε ευθέως τις πρόσφατες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή με τη σημασία των ερευνών φυσικού αερίου και της ενεργειακής ασφάλειας. Όπως ανέφερε, η πιθανή ανακάλυψη αξιοποιήσιμων κοιτασμάτων θα μπορούσε να αποτελέσει καταλύτη όχι μόνο για την ενεργειακή επάρκεια της χώρας αλλά και για τη συνολική αναβάθμιση της αξίας των ελληνικών παραχωρήσεων.
Ερωτηθείς τι προσδοκά από τις επαφές που θα έχει στις ΗΠΑ, ο υπουργός υπογράμμισε ότι τόσο η ενεργειακή μετάβαση όσο και η προστασία του περιβάλλοντος παραμένουν αδιαπραγμάτευτες προτεραιότητες, επισημαίνοντας ωστόσο ότι η Ελλάδα δεν αντιμετωπίζει ως αντικρουόμενες τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και το φυσικό αέριο. Αντίθετα, όπως σημείωσε, η χώρα υποστηρίζει ένα ισορροπημένο ενεργειακό μείγμα, το οποίο θα διασφαλίζει ταυτόχρονα ενεργειακή ασφάλεια, ανταγωνιστικότητα και την ενεργειακή μετάβαση.
Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε στη σημασία της διαρκούς συνεργασίας και των τακτικών επαφών με τις εταιρείες που δραστηριοποιούνται στις ελληνικές παραχωρήσεις, κάνοντας ειδική μνεία στις ExxonMobil και Chevron, καθώς και στις ελληνικές εταιρείες Helleniq Energy και Energean, οι οποίες, όπως είπε, διαθέτουν σημαντική τεχνογνωσία και εμπειρία στον τομέα των υδρογονανθράκων.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε και στην πρωτοβουλία 3+1 μεταξύ Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ και Ηνωμένων Πολιτειών, σημειώνοντας ότι κατά τις επαφές στις ΗΠΑ θα συζητηθούν τρόποι περαιτέρω ενίσχυσης του σχήματος. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, στόχος είναι «να πάμε ένα βήμα παραπέρα», δίνοντας μεγαλύτερο βάθος στην πρωτοβουλία και ενισχύοντας τη συνεργασία μεταξύ των τεσσάρων χωρών. Σύμφωνα με τον ίδιο, ζητούμενο δεν είναι οι συναντήσεις να περιορίζονται σε τυπικές επαφές υπουργών ή κυβερνητικών αξιωματούχων, αλλά να αποκτήσουν πιο μόνιμα χαρακτηριστικά, συστηματικότερη λειτουργία και ουσιαστικότερο περιεχόμενο, ενισχύοντας τον ρόλο του σχήματος ως πυλώνα ενεργειακής συνεργασίας και σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η υπουργική συνάντηση του σχήματος 3+1 θα πραγματοποιηθεί την Πέμπτη στο Χιούστον.
Τι είναι η πρωτοβουλία 3+1
Η πρωτοβουλία 3+1 δημιουργήθηκε το 2019 ως πλαίσιο συνεργασίας μεταξύ Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ και Ηνωμένων Πολιτειών, με στόχο την ενίσχυση της συνεργασίας στους τομείς της ενέργειας, της ασφάλειας και των στρατηγικών υποδομών στην Ανατολική Μεσόγειο.
Τα τελευταία χρόνια έχει εξελιχθεί σε βασικό μηχανισμό συντονισμού για ζητήματα ενεργειακής ασφάλειας και περιφερειακής σταθερότητας, ενώ στην ατζέντα του περιλαμβάνονται θέματα που αφορούν το φυσικό αέριο, τις ενεργειακές διασυνδέσεις, τις επενδύσεις και τις γεωπολιτικές εξελίξεις στην ευρύτερη περιοχή. Η Αθήνα αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στην περαιτέρω αναβάθμιση της πρωτοβουλίας, καθώς θεωρεί ότι οι σημερινές συνθήκες καθιστούν ακόμη πιο αναγκαίο τον συντονισμό μεταξύ των τεσσάρων χωρών.
Το EMGF επιστρέφει μετά από τρία χρόνια
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η υπουργική συνάντηση του East Mediterranean Gas Forum (EMGF), η οποία πραγματοποιείται στην Ουάσιγκτον στις 8 Ιουνίου υπό την προεδρία της Ελλάδας και με συνδιοργάνωση των Ηνωμένων Πολιτειών. Πρόκειται για την πρώτη υπουργική συνεδρίαση του οργανισμού έπειτα από σχεδόν τρία χρόνια, γεγονός που αναδεικνύει τη βαρύτητα που αποκτά εκ νέου η ενεργειακή συνεργασία στην Ανατολική Μεσόγειο.
Στο επίκεντρο των συζητήσεων θα βρεθούν το μακροπρόθεσμο στρατηγικό σχέδιο μετεξέλιξης του Forum πέραν του φυσικού αερίου, καθώς και ζητήματα ενεργειακής ασφάλειας, ανάπτυξης υποδομών, προσέλκυσης επενδύσεων, περιφερειακής συνεργασίας και ενίσχυσης της στρατηγικής θέσης της Ανατολικής Μεσογείου στο νέο διεθνές και ευρωπαϊκό ενεργειακό περιβάλλον. Σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, η συνεδρίαση πραγματοποιείται σε μια κρίσιμη συγκυρία για την περιοχή και επιβεβαιώνει τον ενεργό ρόλο της Ελλάδας στη διαμόρφωση της ενεργειακής αρχιτεκτονικής της Ανατολικής Μεσογείου.
Το EMGF αποτελεί τη μοναδική θεσμοθετημένη πολυμερή ενεργειακή πλατφόρμα της Ανατολικής Μεσογείου. Ιδρύθηκε το 2020 και απέκτησε καθεστώς διεθνούς οργανισμού το 2021, με έδρα το Κάιρο. Σήμερα συμμετέχουν ως πλήρη μέλη η Ελλάδα, η Κύπρος, η Αίγυπτος, το Ισραήλ, η Ιταλία, η Ιορδανία, η Παλαιστίνη και η Γαλλία, ενώ καθεστώς παρατηρητή διαθέτουν οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Παγκόσμια Τράπεζα.
Το Forum λειτουργεί ως μηχανισμός διαλόγου μεταξύ κυβερνήσεων, ρυθμιστικών αρχών, διεθνών οργανισμών και επιχειρήσεων του ενεργειακού τομέα, προωθώντας κοινά έργα και την ενεργειακή ολοκλήρωση της περιοχής. Η σημασία του έχει ενισχυθεί τα τελευταία χρόνια, καθώς η Ευρώπη επιδιώκει τη διαφοροποίηση πηγών και οδεύσεων εφοδιασμού και η Ανατολική Μεσόγειος αναδεικνύεται σε μία από τις πλέον δυναμικές περιοχές ενεργειακής ανάπτυξης και διασύνδεσης.
Για την Ελλάδα, η συμμετοχή στο EMGF εντάσσεται στη στρατηγική ανάδειξης της χώρας ως ενεργειακής πύλης μεταξύ Ανατολικής Μεσογείου, Νοτιοανατολικής Ευρώπης και Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στο πλαίσιο αυτό προωθούνται έργα όπως ο Κάθετος Διάδρομος Φυσικού Αερίου (Vertical Corridor), οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις και οι υποδομές LNG, με στόχο την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας, την προσέλκυση επενδύσεων και την προώθηση της περιφερειακής σταθερότητας μέσω κοινών ενεργειακών πρωτοβουλιών.
