Κατατέθηκε το βράδυ της Τρίτης στη Βουλή, η πρόταση της Νέας Δημοκρατίας για τη συνταγματική αναθεώρηση, με την υπογραφή 155 βουλευτών του κόμματος. Σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση, η πρωτοβουλία στοχεύει στον εκσυγχρονισμό του καταστατικού χάρτη της χώρας, προκειμένου αυτός να ανταποκριθεί αποτελεσματικά στις σύγχρονες τεχνολογικές, κοινωνικές και θεσμικές προκλήσεις.
Οι βασικότεροι άξονες της αναθεωρητικής πρότασης περιλαμβάνουν:
- Ριζική αλλαγή στη διαδικασία διερεύνησης της ποινικής ευθύνης μελών της κυβέρνησης και υφυπουργών (Άρθρο 86), με διευρυμένη συμμετοχή της δικαστικής λειτουργίας και κατάργηση της αρμοδιότητας της Βουλής για διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης.
- Προτείνεται η επιλογή της ηγεσίας των Ανωτάτων Δικαστηρίων από ειδική κοινοβουλευτική επιτροπή, χωρίς κυβερνητική παρέμβαση.
- Ανώτατη Εκπαίδευση: Θεσμοθετείται η δυνατότητα παροχής ανώτατης εκπαίδευσης από νομικά πρόσωπα δημοσίου ή ιδιωτικού χαρακτήρα με πλήρη αυτοδιοίκηση, υπό την εποπτεία του Κράτους (Άρθρο 16).
- Καθιερώνεται μία και μόνη, αλλά χρονικά μεγαλύτερη, εξαετής θητεία για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, με σκοπό την ενίσχυση του υπερκομματικού του ρόλου.
- Εισάγεται η υποχρεωτική, αμφίδρομη αξιολόγηση των δημοσίων υπαλλήλων με βάση την αποδοτικότητα, καθώς και η συνταγματική κατοχύρωση της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας.
- Εισάγεται πρόβλεψη για τη διαχείριση των προκλήσεων της Τεχνητής Νοημοσύνης με γνώμονα την προστασία της ατομικής ελευθερίας, καθώς και η λήψη συνταγματικών μέτρων για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης.
Θεσπίζεται η δυνατότητα άσκησης του εκλογικού δικαιώματος με επιστολική ψήφο και για τους εκλογείς που βρίσκονται εντός της Ελληνικής Επικράτειας.
Όπως επισημαίνεται στην έκθεση, η πρόταση διαμορφώθηκε έπειτα από τετράμηνη ενδελεχή διαβούλευση στο εσωτερικό της Κοινοβουλευτικής Ομάδας και φιλοδοξεί να αποτελέσει τη βάση για μια ευρεία και γόνιμη συνταγματική συζήτηση. Ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης προανήγγειλε νωρίτερα πως: «πρόκειται για έναν οδικό χάρτη που εκσυγχρονίζει τη δημόσια ζωή και το πολιτικό σύστημα, αντιμετωπίζοντας τις παθογένειες δεκαετιών. Ταυτόχρονα, όμως, ανοίγοντας και τον δρόμο για τις μεγάλες μεταρρυθμίσεις που έχει ανάγκη η πατρίδα μας, βαδίζοντας στον 21ο αιώνα».
Επιπλέον, τόνισε ότι η εισήγηση περιλαμβάνει «τολμηρές τομές σε όλα τα πεδία: από την αλλαγή του άρθρου περί ευθύνης υπουργών, μέχρι την ανάδειξη της ηγεσίας της Δικαιοσύνης με εμπλοκή των ίδιων των δικαστών. Και από την προστασία της χώρας από κάθε απειλή πτώχευσης, μέχρι την προστασία των πολιτών από την επιβολή αναδρομικών φόρων. Και ακόμη, τη σύνδεση της μονιμότητας στο Δημόσιο με την αξιολόγηση των υπαλλήλων του.
Ταυτόχρονα, όπως ανέφερε ο πρωθυπουργός, προβλέπει ρυθμίσεις ώριμες στην κοινωνία, όπως η δυνατότητα ίδρυσης και ιδιωτικών πανεπιστημίων και η επέκταση της Επιστολικής Ψήφου σ’ όλους τους εκλογείς. Ενώ μεριμνά για το μέλλον και λαμβάνει μέτρα για την κλιματική κρίση, ενισχύοντας την προστασία του περιβάλλοντος. Αναγνωρίζοντας την προσιτή στέγη ως υποχρέωση της Πολιτείας. Και θέτοντας την Τεχνητή Νοημοσύνη στην υπηρεσία της ατομικής και της κοινωνικής ευημερίας.
«Στόχος μας είναι το 2030 -χρονιά που συμπληρώνονται 200 χρόνια από την επίσημη συγκρότηση του κράτους μας- να συναντηθούμε με το μέλλον, έχοντας για πυξίδα έναν σύγχρονο Καταστατικό Χάρτη. Γι’ αυτό και καλώ όλες τις πολιτικές δυνάμεις να καταθέσουν τις θέσεις τους, αντί να απέχουν όπως σήμερα. Αλλά και κάθε Ελληνίδα και Έλληνα να ενημερωθούν για αυτήν τη θεσμική αλλαγή που αφορά, τελικά, την καθημερινότητα όλων μας», καταλήγει η ανάρτηση.
Την Πέμπτη οι διαδικασίες για την αναθεώρηση του Συντάγματος
Παράλληλα, την ερχόμενη Πέμπτη 4 Ιουνίου, η Διάσκεψη των Προέδρων της Βουλής θα εκκινήσει τις κοινοβουλευτικές διαδικασίες για την αναθεώρηση του Συντάγματος. Σε όλα τα κόμματα που εκπροσωπούνται στη Βουλή, θα αποσταλούν οι σχετικές επιστολές με τις οποίες θα καλούνται να ορίσουν τους εκπροσώπους τους στη διακομματική επιτροπή που θα αναλάβει την επεξεργασία των προτάσεων για την αναθεώρηση, ο αριθμός των οποίων θα είναι αναλογικά σύμφωνα με την κοινοβουλευτική τους δύναμη.
Μετά τη λήξη της προθεσμίας των τριών ημερών για τον ορισμό των μελών της Επιτροπής, η Ολομέλεια της Βουλής θα συνεδριάσει για να εγκρίνει το χρονοδιάγραμμα και να καθορίσει τον χρόνο εργασιών της Επιτροπής, δίνοντας έτσι το πράσινο φως για την έναρξη της αναθεωρητικής διαδικασίας, σύμφωνα με πληροφορίες από το Αθηναϊκό Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων (ΑΠΕ - ΜΠΕ).
H ανάγκη της αναθεώρησης του Συντάγματος διαπιστώνεται με απόφαση της Βουλής, ύστερα από πρόταση 50 τουλάχιστον βουλευτών, που λαμβάνεται με πλειοψηφία των τριών πέμπτων του όλου αριθμού των μελών της σε δύο ψηφοφορίες που απέχουν μεταξύ τους έναν τουλάχιστον μήνα. Με την απόφαση αυτή καθορίζονται ειδικά οι διατάξεις που πρέπει να αναθεωρηθούν.
Αν η πρόταση για αναθεώρηση του Συντάγματος λάβει την πλειοψηφία του όλου αριθμού των βουλευτών, όχι όμως και την πλειοψηφία των 3/5, η επόμενη Βουλή στην πρώτη σύνοδό της μπορεί να αποφασίσει για τις αναθεωρητέες διατάξεις με την πλειοψηφία των 3/5 του όλου αριθμού των μελών της. Κόμματα της αντιπολίτευσης έχουν προεξοφλήσει ότι θα επιδιώξουν να διατηρηθεί η εγγύηση της αυξημένης πλειοψηφίας των 180 βουλευτών στην επόμενη Βουλή που θα καταστρώσει νομοτεχνικά τις διατάξεις.
Η τελευταία Συνταγματική Αναθεώρηση έγινε το 2019 και τα βασικότερα σημεία της ήταν η αποσύνδεση της εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας από τη διάλυση της Βουλής, διευκολύνθηκε η ψήφος των αποδήμων, διευκολύνθηκε η σύσταση εξεταστικών επιτροπών με πρωτοβουλία της κοινοβουλευτικής μειοψηφίας για δύο φορές μέσα σε μια βουλευτική περίοδο, άλλαξε η προθεσμία παραγραφής των αδικημάτων των υπουργών, προβλέφθηκε ότι η άδεια για την άρση της βουλευτικής ασυλίας είναι υποχρεωτική εφόσον η αίτηση της εισαγγελικής Αρχής αφορά αδίκημα το οποίο δεν συνδέεται με την άσκηση των καθηκόντων ή την πολιτική δραστηριότητα του βουλευτή, συμπεριελήφθη πρόβλεψη για τη λαϊκή νομοθετική πρωτοβουλία.
