Η μονομαχία, η πρακτική της τελετουργικής αναμέτρησης σώμα με σώμα με τεράστιο διακύβευμα, χρονολογείται από την αρχαιότητα. Στην Ιλιάδα, ο Aχιλλέας και ο Έκτωρας εμπλέκονται σε μια μονομαχία που λειτουργεί ως υποκατάστατο μιας ευρύτερης σύγκρουσης μεταξύ τεράστιων στρατών. Η Εβραϊκή Βίβλος περιλαμβάνει την ιστορία του Δαβίδ και του Γολιάθ, όπου η μεταξύ τους μονομαχία καθορίζει τον νικητή μιας κλιμακούμενης σύγκρουσης ανάμεσα στους Ισραηλίτες και τους Φιλισταίους, οι οποίοι κατά τα άλλα ετοιμάζονται για ολοκληρωμένη μάχη.
Στη μεσαιωνική Ευρώπη, η μονομαχία εξελίχθηκε σε νομική πρακτική βασισμένη στην πεποίθηση ότι η θεϊκή παρέμβαση θα αποκάλυπτε ποια πλευρά είχε το δίκιο, ενώ στην Ιαπωνία, η θρυλική μονομαχία των σαμουράι μεταξύ του Mιγιαμότο Μουσάσι και του Σασάκι Κοτζίρο το 1612 μετατράπηκε σε πολιτισμικό σημείο αναφοράς που επηρέασε για αιώνες την ιαπωνική σκέψη γύρω από τις επιχειρήσεις και τη στρατηγική.
Η γοητεία της μονομαχίας, όπως σημειώνει ανάλυση του Foreign Affairs, έγκειται στην πεποίθηση ότι οι μεγαλύτερες και πιο σύνθετες στρατιωτικές ή πολιτικές συγκρούσεις μεταξύ πολιτισμών μπορούν να επιλυθούν μέσω ατομικών δοκιμασιών θάρρους, οξυδέρκειας και νομιμοποίησης. Όταν ο Aμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ και ο Κινέζος ηγέτης Σι Τζινπίνγκ συναντηθούν στο Πεκίνο στις 14 και 15 του μηνός, θα πρόκειται για μια σύγχρονη αντιπαράθεση με σαφείς αποχρώσεις μονομαχίας.
Πρόκειται για μία συνάντηση που δίνει την αίσθηση γεωπολιτικής αναμέτρησης βαρέων βαρών. Με τη συνολική σχέση ΗΠΑ-Κίνας να βρίσκεται σε κρίσιμο σταυροδρόμι, κάθε ηγέτης προσέρχεται στο τραπέζι με αξιοσημείωτα λίγους θεσμικούς περιορισμούς, σημαντική προσωπική ελευθερία κινήσεων και εμφανή φιλοδοξία να διαμορφώσει την επόμενη φάση των σινοαμερικανικών σχέσεων. Ο
Τραμπ έχει σε μεγάλο βαθμό αποσιωπήσει, παραμερίσει ή αγνοήσει τους ειδικούς για την Κίνα που βρίσκονται γύρω του, ενώ ο Σι αποτελεί τον απόλυτο «πρώτο μεταξύ ίσων» στη μόνιμη επιτροπή του Κινεζικού Κομμουνιστικού Κόμματος. Από την ιστορική συνάντηση του Ρίτσαρντ Νίξον με τον Mαο Ζεντόνγκ το 1972, δεν υπήρξε άλλη στιγμή κατά την οποία οι ηγέτες των δύο χωρών διέθεταν τόσο μεγάλη προσωπική εξουσία να καθορίσουν το μέλλον της σχέσης.
Τα «καυτά» ζητήματα
Το ταξίδι σηματοδοτεί την πρώτη επίσκεψη Αμερικανού προέδρου στην Κίνα εδώ και σχεδόν μία δεκαετία και πραγματοποιείται τη στιγμή που οι ηγέτες των δύο μεγαλύτερων οικονομιών του κόσμου προσπαθούν να διαχειριστούν μια σειρά διμερών ζητημάτων και εντάσεων γύρω από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή.
Ο Τραμπ αναμένεται να πιέσει τον Σι σχετικά με τη στάση της Κίνας απέναντι στο Ιράν, σύμφωνα με το Bloomberg επικαλούμενο Αμερικανό αξιωματούχο που ενημέρωσε δημοσιογράφους πριν από το ταξίδι, συμπεριλαμβανομένων θεμάτων όπως τα έσοδα της Τεχεράνης και πιθανές εξαγωγές όπλων. Η τρίμηνη σύγκρουση έχει επιβαρύνει τις σχέσεις ΗΠΑ-Κίνας, καθώς ο Τραμπ επιδιώκει να πιέσει την Τεχεράνη ώστε να τερματίσει τον πόλεμο που ξεκίνησε στα τέλη Φεβρουαρίου. Στις προσπάθειες αυτές περιλαμβάνονται και κυρώσεις σε πολλές κινεζικές εταιρείες για αγορές ιρανικού πετρελαίου.
Ο Τραμπ δήλωσε τη Δευτέρα ότι θα συζητήσει με τον Κινέζο ηγέτη και τις αμερικανικές πωλήσεις όπλων προς την Tαϊβάν, το αυτοδιοικούμενο νησί που το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας θεωρεί δικό του, παρότι δεν το έχει κυβερνήσει ποτέ. Από το 1979, η αμερικανική νομοθεσία υποχρεώνει την Ουάσινγκτον να στηρίζει την αμυντική ικανότητα της Ταϊβάν, συμπεριλαμβανομένων και των πωλήσεων όπλων.
Κατά τη διάρκεια τηλεφωνικής συνομιλίας νωρίτερα φέτος, ο Σι είχε ζητήσει από τον Αμερικανό πρόεδρο να χειριστεί με προσοχή τέτοιες πωλήσεις, μετά την έγκριση από τις ΗΠΑ πακέτου εξοπλισμών ύψους 11 δισ. δολαρίων προς την Ταϊβάν τον Δεκέμβριο.
«Πιστεύουμε ότι ο Τραμπ δύσκολα θα συμφωνήσει σε επίσημη αλλαγή πολιτικής… ωστόσο υπάρχει ο κίνδυνος η συνάντηση να οδηγήσει σε περαιτέρω “πάγωμα” των αμερικανικών πωλήσεων όπλων προς την Ταϊβάν ή να περιλαμβάνει κάποια αυθόρμητη δήλωση που θα ενθαρρύνει το Πεκίνο», ανέφερε η Τζένιφερ Γουέλτς, γεωοικονομική αναλύτρια του Bloomberg Economics.
Ο Αμερικανός πρόεδρος επανέλαβε επίσης ότι θα θέσει το ζήτημα του φυλακισμένου επιχειρηματία του Χονγκ Κονγκ Τζίμι Λάι, άλλο ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο θέμα για την Κίνα. Ο Λάι, ιδρυτής της πλέον ανενεργής εφημερίδας Apple Daily, καταδικάστηκε τον Φεβρουάριο σε 20 χρόνια φυλάκισης για κατηγορίες περί συνεργασίας με ξένες δυνάμεις και υποκίνησης στάσης, βάσει του Νόμου Εθνικής Ασφάλειας του Πεκίνου.
Ο Τραμπ αναμένεται επίσης να πιέσει τον Σι σχετικά με σχέδια δημιουργίας νέου εμπορικού συμβουλίου που θα βοηθήσει στη διαχείριση των διμερών οικονομικών σχέσεων.
Πίσω από τις λέξεις
Αυτό που εντείνει ακόμη περισσότερο την αγωνία είναι το γεγονός ότι και οι δύο άνδρες επέμειναν στη διεξαγωγή αυτής της συνάντησης, παρότι η σύγκρουση που εξακολουθεί να σιγοκαίει στο Iράν είναι πολιτικά άβολη και για τους δύο.
Για τον Τραμπ, το Ιράν μοιάζει ολοένα και περισσότερο με το είδος του «βάλτου» της Μέσης Ανατολής που είχε υποσχεθεί να αποφύγει, ενώ ο Σι υποδέχεται θερμά έναν ηγέτη που μόλις έχει επιβάλει ασφυκτική πίεση σε έναν από τους στενότερους συμμάχους της Κίνας. Παρ’ όλα αυτά, και οι δύο ηγέτες φαίνονται αποφασισμένοι να δοκιμάσουν τη μεταφορική τους αντοχή σε ένα πεδίο μάχης όπου το διακύβευμα περιλαμβάνει την παγκόσμια πρωτοκαθεδρία στην τεχνολογία, τις πιθανές εξελίξεις του αμερικανικού πολέμου κατά του Ιράν, την ισορροπία περιφερειακής ισχύος στην Ασία και το καθεστώς της Tαιβάν.
Παραμένει ωστόσο μεγάλη αβεβαιότητα σχετικά με το αν αυτή η συνάντηση θα είναι τυπική ή πραγματικά μετασχηματιστική. Σε αντίθεση με προηγούμενες συνόδους ΗΠΑ–Κίνας, οι οποίες ίσως υπέφεραν από υπερβολικό προγραμματισμό και προετοιμασία από τα επιτελεία, αυτή η συνάντηση κινείται έντονα προς την αντίθετη κατεύθυνση, τουλάχιστον από αμερικανικής πλευράς. Πολλά θα εξαρτηθούν από τους ίδιους τους ηγέτες, και οι καθοριστικοί παράγοντες δεν θα είναι τόσο τα τεχνικά χαρακτηριστικά ή τα επιμέρους ζητήματα της διμερούς ατζέντας, όσο οι προσωπικότητες και οι εμπειρίες των δύο ανδρών. Ιδίως ο Τραμπ αποτελεί απρόβλεπτο παράγοντα, και ορισμένοι ανησυχούν ότι η ασταθής πολιτική του απέναντι στην Κίνα ενδέχεται ακούσια να οδηγήσει τις ΗΠΑ σε μονομερείς παραχωρήσεις και ακούσιο κατευνασμό.
Πάντως, οι προσδοκίες είναι χαμηλές για την επίλυση των κρίσιμων θεμάτων που παραμένουν ανοικτά, με τους περισσότερους αναλυτές να θεωρούν θετικό το εάν οι δύο ηγέτες καταφέρουν να κρατήσουν τη γεωπολιτική σύγκρουση εντός ορίων. Άλλωστε, η κάθε πλευρά έχει διαφορετική επιδίωξη, ο Τραμπ θέλει να γυρίσει πίσω με ανακοινώσεις δείχνοντας ότι μπορεί να ελέγχει τα πάντα, ενώ ο Σι επιδιώκει χρόνο και μία ελεγχόμενη παράταση ηρεμίας. Για την Κίνα ο πόλεμος στο Ιράν είναι και πρόβλημα και ευκαιρία, από τη μία εξαρτάται από τα Στενά του Κόλπου για την προμήθεια ιρανικού πετρελαίου, από την άλλη η αμερικανική εμπλοκή αποσπά πυρομαχικά και στρατηγική ενέργεια μακριά από την περιοχή του Ινδο-Ειρηνικού.
