Με το πετρέλαιο να κινείται πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι και τις γεωπολιτικές εξελίξεις να αυξάνουν την αβεβαιότητα στις αγορές ενέργειας, η Ευρώπη επανεξετάζει τα εργαλεία που είχε ενεργοποιήσει την περίοδο της ενεργειακής κρίσης. Στο επίκεντρο των συζητήσεων που ξεκινούν σήμερα στις Βρυξέλλες βρίσκονται οι πιθανές παρεμβάσεις για τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Από ελληνικής πλευράς, η κυβέρνηση δηλώνει ότι παρακολουθεί την κατάσταση σε πραγματικό χρόνο, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων μέτρων εφόσον η κρίση κλιμακωθεί.
Λίγο πριν από την έναρξη του Συμβουλίου Υπουργών Ενέργειας στις Βρυξέλλες, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, μιλώντας στο κανάλι OPEN, αναφέρθηκε στις επιπτώσεις της ανόδου της τιμής του πετρελαίου και στα μέτρα που εξετάζονται σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στο βιομηχανικό ρεύμα για το οποίο όπως σημείωσε αναμένονται άμεσα ανακοινώσεις. Συγκεκριμένα, ανέφερε ότι βρίσκονται σε εξέλιξη τεχνικές συζητήσεις με το οικονομικό επιτελείο και πρόσθεσε ότι η κυβέρνηση βρίσκεται «πολύ κοντά» σε σχετικές ανακοινώσεις.
Έρχεται το πακέτο για τη βιομηχανία - Τι θα γίνει με επιτόκια - Χάσαμε το 2026 στο ΧΑ
Στο θέμα αυτό άλλωστε είχε αναφερθεί πριν από λίγες ημέρες και ο Αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης μιλώντας στην εκδήλωση των Eurobank και Grant Thornton, ο οποίος είχε σημειώσει ότι είναι θέμα ημερών οι ανακοινώσεις της κυβέρνησης για το ενεργειακό κόστος της βιομηχανίας, με σκοπό την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητάς της. Ο ίδιος μάλιστα είχε επισημάνει ότι οι διαπραγματεύσεις με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για το θέμα είναι μακρές, καθώς η Επιτροπή έχει τους δικούς της ρυθμούς.
Παπασταύρου: Βρισκόμαστε μπροστά σε μια νέα κρίση
Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, λίγο προτού εισέλθει στο Συμβούλιο των Υπουργών Ενέργειας ξεδίπλωσε τη δέσμη μέτρων που εξετάζονται για νοικοκυριά και επιχειρήσεις ενώ αναφέρθηκε και στην τρέχουσα κατάσταση της αγοράς. Όπως είπε, «βρισκόμαστε μπροστά σε μια νέα κρίση που χτυπά την πόρτα της Ευρώπης και προφανώς έχει επιπτώσεις σε κάθε πτυχή της καθημερινότητάς μας». Σύμφωνα με τον ίδιο, η ελληνική κυβέρνηση ήταν από τις πρώτες που έθεσαν σε ευρωπαϊκό επίπεδο το ζήτημα της προστασίας των καταναλωτών από φαινόμενα αισχροκέρδειας, σημειώνοντας ότι «η Ελλάδα, μαζί με την Κροατία, ήταν από τις πρώτες χώρες που έβαλαν πλαφόν».
Εξετάζονται επιπλέον επιλογές πέραν των μέτρων του 2022 – Σε πραγματικό χρόνο οι αναθεωρήσεις
Αναφερόμενος στο ενδεχόμενο ενεργοποίησης της ρήτρας διαφυγής, ώστε τα κράτη να μπορούν να δαπανήσουν περισσότερα για τη στήριξη των πολιτών χωρίς δημοσιονομικούς περιορισμούς, αλλά και στα μέτρα που είχαν ενεργοποιηθεί το 2022, ο υπουργός τόνισε ότι «για να ληφθεί μια απόφαση σε ευρωπαϊκό επίπεδο πρέπει να συμφωνήσει η πλειοψηφία των κρατών-μελών», σημειώνοντας ότι υπάρχουν και άλλες επιλογές στοχευμένων παρεμβάσεων.
Στο πλαίσιο αυτό, ο κ. Παπασταύρου επανέλαβε ότι η κυβέρνηση παρακολουθεί την κατάσταση σε πραγματικό χρόνο.
«Υπάρχει ένας σχεδιασμός που σε καθημερινή βάση παρακολουθεί την κρίση. Όλα τα συναρμόδια υπουργεία βρίσκονται σε διαρκή επικοινωνία.
Αν χρειαστεί, η Πολιτεία θα πάρει τα απαραίτητα μέτρα για να στηρίξει τον Έλληνα πολίτη», δήλωσε.
Το ενεργειακό μείγμα και οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στο ενεργειακό μείγμα της χώρας, υποστηρίζοντας ότι η διαφοροποίηση των πηγών ενέργειας λειτουργεί ως «ασπίδα» απέναντι στις αυξήσεις.
«Τις πρώτες δέκα ημέρες του Μαρτίου η χώρα μας είχε την έκτη χαμηλότερη χονδρική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι αυτό οφείλεται στη μεγαλύτερη συμμετοχή των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και των υδροηλεκτρικών.
Πιθανές παρεμβάσεις σε ρεύμα – Άμεσα οι ανακοινώσεις για τη βιομηχανία
Σε ερώτηση για τις κινητοποιήσεις που προαναγγέλλουν οι πρατηριούχοι, αλλά και για τα αιτήματα της αντιπολίτευσης σχετικά με μείωση της φορολογίας στα καύσιμα ή επιβολή πλαφόν στην τιμή στην αντλία, ο υπουργός απέφυγε να προδικάσει συγκεκριμένες παρεμβάσεις.
Όπως ανέφερε, «κανείς δεν μπορεί αυτή τη στιγμή να προδικάσει τα τελικά μέτρα που θα αποφασιστούν», υπογραμμίζοντας ότι οποιαδήποτε απόφαση θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη και τη δημοσιονομική σταθερότητα της χώρας.
«Η δημοσιονομική σταθερότητα είναι ο πυλώνας της οικονομίας. Το γεγονός ότι η Ελλάδα δανείζεται σήμερα με χαμηλότερο επιτόκιο ακόμη και από χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο ή οι Ηνωμένες Πολιτείες δείχνει την εμπιστοσύνη που υπάρχει στην οικονομία», ανέφερε, τονίζοντας ότι αυτή η ισορροπία δεν πρέπει να χαθεί.
Για το βιομηχανικό ρεύμα, ο κ. Παπασταύρου ανέφερε ότι βρίσκονται σε εξέλιξη τεχνικές συζητήσεις με το οικονομικό επιτελείο, προσθέτοντας ότι η κυβέρνηση βρίσκεται «πολύ κοντά» σε σχετικές ανακοινώσεις.
Υπό τη σκιά γεωπολιτικής έντασης και ενεργειακής αναταραχής: Τα θέματα που θα τεθούν επί τάπητος στη σημερινή συζήτηση των Βρυξελλών
Η σημερινή συνεδρίαση του Συμβουλίου Υπουργών Ενέργειας της ΕΕ στις Βρυξέλλες πραγματοποιείται σε ένα ιδιαίτερα φορτισμένο ενεργειακό και γεωπολιτικό περιβάλλον, καθώς η ένταση στη Μέση Ανατολή και η αβεβαιότητα γύρω από τις διεθνείς θαλάσσιες μεταφορές πετρελαίου και φυσικού αερίου έχουν επαναφέρει στο προσκήνιο τον κίνδυνο νέας ενεργειακής αναταραχής στην Ευρώπη.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, οι υπουργοί αναμένεται να εξετάσουν μια σειρά πιθανών μέτρων για τον περιορισμό του κόστους ενέργειας για νοικοκυριά και βιομηχανία και για τη διασφάλιση της σταθερότητας της ευρωπαϊκής αγοράς ηλεκτρισμού.
Στο τραπέζι βρίσκονται επιλογές όπως προσωρινές κρατικές ενισχύσεις προς ενεργοβόρες βιομηχανίες, φορολογικές παρεμβάσεις στην ενέργεια, αλλά και συζητήσεις γύρω από τον τρόπο λειτουργίας του μηχανισμού εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών (ETS), με ορισμένες χώρες να ζητούν περιορισμό της μετακύλισης του κόστους άνθρακα στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας.
Ταυτόχρονα εξετάζονται μέτρα για την αντιμετώπιση της ενεργειακής ακρίβειας σε περίπτωση νέων διαταραχών στις αγορές φυσικού αερίου ή πετρελαίου, ενώ στο τραπέζι έχει επανέλθει και η συζήτηση για ενδεχόμενες παρεμβάσεις στις τιμές του φυσικού αερίου εάν οι διεθνείς τιμές κινηθούν εκ νέου ανοδικά.
Παράλληλα, σημαντικό μέρος της συζήτησης θα αφορά τις μεγάλες επενδύσεις στα ευρωπαϊκά δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας και τις διασυνδέσεις μεταξύ κρατών-μελών, καθώς θεωρείται ότι χωρίς ταχεία αναβάθμιση των υποδομών δεν θα μπορέσει να προχωρήσει ούτε η ενεργειακή μετάβαση ούτε η ευρύτερη ενσωμάτωση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο ευρωπαϊκό σύστημα.
Στο παρασκήνιο της συζήτησης διαμορφώνεται και μια σαφής πολιτική αντιπαράθεση μεταξύ κρατών-μελών, με χώρες της Νότιας Ευρώπης —μεταξύ των οποίων η Ιταλία, η Ελλάδα και η Ισπανία— να πιέζουν για πιο δυναμικές ευρωπαϊκές παρεμβάσεις ώστε να μειωθεί το ενεργειακό κόστος, ενώ μια ομάδα βόρειων και βορειοδυτικών χωρών —όπως η Δανία, η Ολλανδία, η Φινλανδία και το Λουξεμβούργο— εμφανίζεται πιο επιφυλακτική απέναντι σε βαθιές αλλαγές στη λειτουργία της αγοράς ηλεκτρισμού, υποστηρίζοντας ότι η σταθερότητα των κανόνων είναι απαραίτητη για να συνεχιστούν οι επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και ενεργειακές υποδομές.
Η αντιπαράθεση αυτή αντανακλά το ευρύτερο δίλημμα της ευρωπαϊκής ενεργειακής πολιτικής: από τη μία την ανάγκη για άμεση μείωση των τιμών ενέργειας και προστασία της βιομηχανίας και από την άλλη τη διατήρηση ενός σταθερού επενδυτικού πλαισίου για την πράσινη μετάβαση της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Το ευρωπαϊκό πακέτο για τα δίκτυα και το TEN-E
Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρίσκεται και το νέο ευρωπαϊκό πακέτο για τα ενεργειακά δίκτυα, με το οποίο η Κομισιόν επιχειρεί να επιταχύνει την ανάπτυξη και τον εκσυγχρονισμό των ηλεκτρικών διασυνδέσεων στην Ευρώπη. Το λεγόμενο European Grids Package, που παρουσιάστηκε το 2025, προβλέπει αναθεώρηση του πλαισίου των Διευρωπαϊκών Δικτύων Ενέργειας (TEN-E), απλούστευση των διαδικασιών αδειοδότησης και ενίσχυση των επενδύσεων σε διασυνοριακές υποδομές ηλεκτρισμού, υδρογόνου και αποθήκευσης ενέργειας. Στόχος είναι να αντιμετωπιστούν τα σημερινά «στενά σημεία» των ευρωπαϊκών δικτύων και να διευκολυνθεί η ένταξη περισσότερων ανανεώσιμων πηγών στο σύστημα, ενισχύοντας παράλληλα την ενεργειακή ασφάλεια της Ένωσης.
Για χώρες όπως η Ελλάδα, η αναβάθμιση του πλαισίου TEN-E έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς χρηματοδοτεί και επιταχύνει έργα διασυνδέσεων που ενισχύουν τον ρόλο της χώρας ως ενεργειακού κόμβου στην περιοχή της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Μέσω των λεγόμενων «Έργων Κοινού Ενδιαφέροντος» (PCI) μπορούν να προωθηθούν σημαντικές ηλεκτρικές και ενεργειακές διασυνδέσεις – όπως έργα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, διασυνδέσεις με γειτονικές χώρες ή μεγάλα projects υποδομών – τα οποία συμβάλλουν τόσο στην ασφάλεια εφοδιασμού όσο και στη μεταφορά πράσινης ενέργειας στην ευρωπαϊκή αγορά.
