Λίγο πριν ξεκινήσει η επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν, διάφορα μέσα ενημέρωσης είχαν μεταδώσει ότι ο στρατηγός Νταν Κέιν, πρόεδρος του Μικτού Επιτελείου Ενόπλων Δυνάμεων των ΗΠΑ, ανησυχούσε για τους κινδύνους ενός τέτοιου εγχειρήματος. Παρόλο που, από μερίδα αναλυτών, αυτό παρουσιάστηκε ως αντίθεση του Κέιν στα σχέδια του Τραμπ, αυτό που πραγματικά έκανε ο Κέιν, ως όφειλε, ήταν να τονίσει πιθανούς κινδύνους σχετικά με το πώς θα μπορούσε να εξελιχθεί μια τέτοια στρατιωτική επιχείρηση.
Οι ΗΠΑ είχαν σαφείς ενδείξεις ότι, αν και το απόθεμα του Ιράν σε πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς υπέστη σοβαρά πλήγματα τον Ιούνιο του 2025, εντούτοις η Τεχεράνη είχε ανασυγκροτήσει μέρος αυτού. Ήταν επίσης σε γνώση των Αμερικανών αξιωματούχων ότι το Ιράν συνέχιζε να διαθέτει μεγάλους αριθμούς πυραύλων μικρού βεληνεκούς και αντιπλοϊκών πυραύλων, οι οποίοι θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για να πλήξουν αμερικανικές βάσεις στην περιοχή και ενεργειακές υποδομές συμμάχων των ΗΠΑ, όπως η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Οι φόβοι που επιβεβαιώθηκαν
Από την εξέλιξη της πρώτης εβδομάδας των εχθροπραξιών, αποδεικνύεται ότι αυτές οι πληροφορίες και εκτιμήσεις ήταν σωστές. Επίσης, ήταν σε γνώση των ΗΠΑ ότι το Ιράν θα επιδίωκε και θα κατάφερνε να κλείσει, έστω και προσωρινά, τα Στενά του Ορμούζ, απειλώντας με εκτίναξη τις διεθνείς τιμές του πετρελαίου. Παρά το γεγονός ότι το Ιράν απέφυγε να κάνει κάτι τέτοιο τον Ιούνιο του 2025, επειδή τα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα επικεντρώθηκαν κυρίως στις πυρηνικές του εγκαταστάσεις και στις πυραυλικές δυνάμεις, οι ΗΠΑ γνώριζαν πως αν το καθεστώς αισθανθεί ότι κινδυνεύει με ανατροπή, τότε η αντίδρασή του θα ήταν διαφορετική. Και αυτή η εκτίμηση αποδείχθηκε εύστοχη.
- Διαβάστε ακόμα - «SOS» από το Κατάρ: Ο πόλεμος θα αναγκάσει σε λίγο τις χώρες του Κόλπου να διακόψουν τις εξαγωγές πετρελαίου
Άλλη ανησυχία που προϋπήρχε -και που πλέον εκφράζεται ανοιχτά από όλο και περισσότερους ειδικούς- ήταν ότι μια τέτοια επέμβαση εναντίον του Ιράν θα μπορούσε να οδηγήσει σε επικίνδυνη εξάντληση των αποθεμάτων των ΗΠΑ σε πυρομαχικά. Η κυβέρνηση Τραμπ είχε ήδη μια ξεκάθαρη εικόνα, από τις επιχειρήσεις εναντίων των Χούθι στην Υεμένη μεταξύ Μαρτίου και Μαΐου του 2025. Μόνο τον πρώτο μήνα, οι Ηνωμένες Πολιτείες δαπάνησαν περίπου 1 δισ. δολάρια για τις επιχειρήσεις εκεί, ενώ «κατανάλωσαν» συνολικά περίπου δύο χιλιάδες βόμβες και πυραύλους, είδαν επτά drones να καταρρίπτονται, ενώ κατέγραψαν και την απώλεια δύο μαχητικών F/A-18 Super Hornet σε ατυχήματα κατά τη διάρκεια επιχειρήσεων από αεροπλανοφόρο.
Είναι απολύτως βέβαιο ότι, ειδικά αν η σύγκρουση στο Ιράν αποδειχθεί μακρά, κι αν το Ιράν επιλέξει να «απορροφήσει» τα αμερικανικά πλήγματα χωρίς να υποχωρήσει στις απαιτήσεις του Τραμπ για τερματισμό των πυρηνικών και πυραυλικών του προγραμμάτων -κάτι που δεν έχει διαφανεί μέχρι στιγμής- η επιβάρυνση στα αποθέματα των ΗΠΑ θα είναι πολλαπλάσια. Δεν αποτελεί μυστικό ότι σε συγκεκριμένες κατηγορίες πυρομαχικών καταγράφεται περιορισμένη διαθεσιμότητα στο αμερικανικό οπλοστάσιο και κινδυνεύουν να εξαντληθούν σε μια παρατεταμένη σύγκρουση με το Ιράν. Οι ελλείψεις αυτές δεν έχουν αντιμετωπιστεί επαρκώς τα τελευταία χρόνια, κυρίως λόγω περιορισμένης παραγωγικής ικανότητας της αμερικανικής αμυντικής βιομηχανίας.
Ημέρες μετά την έναρξη της επιχείρησης Epic Fury για την εξουδετέρωση των ιρανικών απειλών, το τελικό σχέδιο παραμένει ασαφές και καταγράφονται ήδη οι πρώτες αμερικανικές απώλειες. Τρία αμερικανικά μαχητικά καταρρίφθηκαν από φίλια πυρά, και ο πόλεμος εξαπλώθηκε γρήγορα, με εκατοντάδες θύματα από περισσότερους από χίλιους ιρανικούς πυραύλους και drones που έπληξαν, μέσα σε λίγες ημέρες, πάνω από δέκα χώρες, ενώ και Χεζμπολάχ στον Λίβανο, παρά την αποδυνάμωσή της, εκτόξευσε επίσης επιθέσεις εναντίον του το Ισραήλ.
Όλοι αυτοί οι κίνδυνοι ήταν σε γνώση της αμερικανικής κυβέρνησης, όπως και το ενδεχόμενο η επίθεση στο Ιράν να μην υποχρεώσει το καθεστώς, τουλάχιστον όχι άμεσα, σε ουσιαστικές παραχωρήσεις που να αιτιολογούν τον τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Τα διδάγματα από το Ιράκ
Αυτό που επίσης φαίνεται ότι επέλεξε να αγνοήσει η κυβέρνηση Τραμπ, είναι τα διδάγματα από την εμπειρία του Ιράκ. Μια εμπειρία που ειδικοί περιγράφουν ως χαρακτηριστική περίπτωση κακού χειρισμού της αλλαγής καθεστώτος.
Ξένοι ειδικοί εξηγούν ότι, σύμφωνα με το στρατιωτικό δόγμα των ΗΠΑ, οι μεγάλες πολεμικές επιχειρήσεις (Phase III) θα πρέπει να ακολουθούνται από επιχειρήσεις σταθεροποίησης (Phase IV). Ωστόσο, ο Ντόναλντ Τραμπ έχει υπονοήσει ότι οι ίδιοι οι Ιρανοί θα πρέπει να εγκαταστήσουν μια νέα κυβέρνηση. Κι αυτό, υπό την προϋπόθεση ότι η αεροπορική εκστρατεία θα αποδυναμώσει επαρκώς τους Φρουρούς της Επανάστασης ώστε να δημιουργηθεί τέτοιο περιθώριο. Το πιο πιθανό, όπως εξηγούν οι ίδιοι ειδικοί, είναι ότι οι Φρουροί της Επανάστασης και άλλες υπηρεσίες ασφαλείας στο Ιράν θα διατηρήσουν αρκετή ισχύ ώστε να καταστείλουν οποιαδήποτε προσπάθεια ανατροπής.
- Διαβάστε ακόμα - Ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή: Τρομάζει η διάχυση της κρίσης
Δέκα χρόνια μετά την εισβολή στο Ιράκ, οι Ηνωμένες Πολιτείες υποχρεώθηκαν να ενισχύσουν την παρουσία τους με επιπλέον στρατεύματα, ανέπτυξαν τοπικές δυνάμεις άμυνας και τελικά περιορίστηκαν σε ρόλο υποστήριξης στις επιχειρήσεις κατά του Ισλαμικού Κράτους. Στην περίπτωση του Ιράν, το καθεστώς έχει αποδείξει ότι διαθέτει αξιοσημείωτη ικανότητα να ανασυγκροτεί τη στρατιωτική του ισχύ, ενώ εδώ και δεκαετίες έχει τελειοποιήσει την τακτική του «πολέμου μέσω αντιπροσώπων», υποστηρίζοντας οργανώσεις όπως η Χεζμπολάχ, οι Χούθι, η Χαμάς και σιιτικές πολιτοφυλακές στο Ιράκ και τη Συρία.
Ξένοι αναλυτές εκτιμούν ότι αποτελεί επικίνδυνη αυταπάτη να θεωρηθεί ότι ο πόλεμος στο Ιράν μπορεί να κερδηθεί αποκλειστικά από αέρος. Ακόμη κι αν η κύρια φάση των επιχειρήσεων οδηγήσει σε εκτεταμένες καταστροφές, το πιθανότερο σενάριο είναι ο κατακερματισμός της εθνοτικής συνοχής του Ιράν, ένας εμφύλιος πόλεμος με υπολείμματα των Φρουρών της Επανάστασης και μια περίοδος περιφερειακής αστάθειας που δύσκολα θα μπορέσει να ελέγξει κάποια δύναμη της Μέσης Ανατολής.
Με τα μέχρι στιγμής δεδομένα, μια ομαλή μετάβαση σε ένα ελεύθερο και σταθερό Ιράν δεν φαίνεται να είναι το πιθανότερο σενάριο.
